Σάββατο, 14 Απριλίου 2012

Νίκος Μπελογιάννης-Πρέπει να δανείζεται μια χώρα; Δανειστές και χρεώστες

Νίκος Μπελογιάννης
Το ξένο κεφάλαιο στην Ελλάδα
Μέρος Δεύτερο: Οι συνέπειες
Κεφάλαιο πρώτο
Πρέπει να δανείζεται μια χώρα;

Β. Δανειστές και χρεώστες

Ιδιαίτερα μέσα στον ιμπεριαλισμό, για τους ιμπεριαλιστές το δάνειο είναι πάντα καλό. Για τις χώρες όμως και τους λαούς που τα δέχονται, είναι σαν να πιάνουν στα χέρια τους σίδερο αναμμένο, γιατί πάει αμέσως περίπατο και ο εθνικός πλούτος και η ανεξαρτησία τους, η οικονομική και η πολιτική.

Αλλά --θα ρωτήσει κανείς-- γιατί τότε οι ανεξάρτητες τουλάχιστον χώρες να το παίρνουν, γιατί να μπάζουνε στο εσωτερικό τους το ξένο κεφάλαιο;

Την απάντηση --πολύ εύκολη μάλιστα-- μας την έδωσε η ιστορία των δικών μας δανείων, που απόδειξη ότι η κυρίαρχη τάξη ούτε το χρυσωμένο χάπι που προσφέρουν οι ξένοι τοκογλύφοι αποφεύγει ούτε στην πίεση και τους εκβιασμούς των ξένων ιμπεριαλιστών αντιστέκεται, αλλά, αντίθετα, πάντοτε σχεδόν δεμένη στενά μαζί τους, θυσίασε τα εθνικά και λαϊκά συμφέροντα μπροστά στο συμφέρον το δικό της και των ξένων. Γι' αυτό άλλωστε, και στις χώρες-θύματα υπάρχουν και εκεί θερμοί απολογητές του δανεισμού που υποστηρίζουν ότι όσο περισσότερα δάνεια υπάρχουν τόσο μεγαλύτερος καθίσταται ο εθνικός πλούτος. Ενώ, όπως είδαμε, η πραγματικότητα είναι ότι τα κρατικά δάνεια που δίνονται από τους ξένους στις καθυστερημένες χώρες, συντελούν αποκλειστικά στη μεγαλύτερη οικονομική τους υποδούλωση.

Εδώ θα πρέπει να προσθέσουμε ότι οι υπόλοιπες μορφές του ξένου κεφαλαίου δεν εξσασκούνε λιγότερο καταστρεπτική επίδραση, με τη διαφορά ότι σ' αυτήν την περίπτωση ο ιμπεριαλισμός αντιγράφει ίσαμε ένα βαθμό το μύθο της γάτας που έγλειφε το λάδι το χυμένο πάνω σε μια λίμα.

Συγκεκριμένα, το ξένο κεφάλαιο που μπαίνει σε μια καθυστερημένη χώρα και ιδιαίτερα με τη μορφή της ιδιωτικής επιχείρησης και τοποθετιέται σε βιομηχανικές επιχειρήσεις για να εκμεταλλεύεται τα πάμφτηνα εργατικά χέρια και να τρυγάει υπέρογκα κέρδη, συντελεί παράλληλα λίγο-πολύ και παρά τη θέλησή του στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων αυτής της χώρας και --το σπουδαιότερο-- δημιουργιέται ταυτόχρονα και το προλεταριάτο, η κυριότερη πολιτική δύναμη που μπαίνει σε λίγο επικεφαλής όλων των εθνικών δυνάμεων, για την απαλλαγή της χώρας από την ιμπεριαλιστική εξάρτηση. Γι' αυτό το χρηματιστικό κεφάλαιο έχει πάντοτε ιδιαίτερη προτίμηση στα κρατικά δάνεια --όταν πρόκειται για "ανεξάρτητες" χώρες-- ή σε προνομιούχες επιχειρήσεις που δεν αναπτύσσουν τις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας. Πολλές φορές όμως οι ιμπεριαλιστές, σφιγμένοι από την ανάγκη, μπορεί να διαθέσουν τα κεφάλαιά τους όχι σύμφωνα με τον παραπάνω τρόπο, αλλά για τη βιομηχανική ανάπτυξη μιας χώρας, πράγμα που ποτέ δεν θα το επιχειρούσαν υπό ομαλές συνθήκες.

Αλλά γενικά και σχεδόν χωρίς εξαίρεση, η κατάσταση γίνεται αφόρητη για τις χώρες όπου το ξένο κεφάλαιο μπήκε κυρίως με τη μορφή του δανείου, όπως έγινε με την Ελλάδα. Και γράφω "σχεδόν χωρίς εξαίρεση", γιατί μερικές φορές οι ιμπεριαλιστές, βλέποντας το καπιταλιστικό καθεστώς ορισμένων χωρών να περνάει θανάσιμη εσωτερική κρίση, τρέχουν πρόθυμοι να δανείσουν τεράστια ποσά στην τάξη που κινδυνεύει για να την βοηθήσουν, από συναδελφική αλληλεγγύη, να περάσει την κρίση και να καλμάρει ή να τσακίσει με τη βία το φουσκωμένο κι απειλητικό λαϊκό κίνημα. Κλασικό παράδειγμα είναι η Γερμανία αμέσως ύστερα από τον πρώτο ιμπεριαλιστικό πόλεμο, η Αυστρία, και άλλες αργότερα και πρωτύτερα χώρες. Σ' όλες τούτες τις περιπτώσεις, φαίνεται ολοκάθαρα ο ανοιχτά αντιδραστικός πολιτικός ρόλος του ξένου κεφαλαίου σε παγκόσμια κλίμακα.

Τα μεγάλα ιμπεριαλιστικά κράτη δεν ακταφεύγουν βέβαια σ' εξωτερικά δάνεια, αλλά φροντίζουνε σχεδόν πάντοτε να ικανοποιούν τις ανάγκες τους μ' εσωτερικά δάνεια, καταφεύγοντας στα κομποδέματα των λαών τους. Κι εκεί όμως το πράγμα έχει και την αντίθετη όψη του που γεννιέται παρά τη θέληση των ιμπεριαλιστών. Δεν είναι δηλαδή σπάνιες οι περιπτώσεις που μεγάλες ιμπεριαλιστικές χώρες δανείστηκαν τεράστια ποσά από άλλες πιο πλούσιες, και αυτό έγινε κάτω από εξαιρετική ανάγκη και το βάρος της οικονομικής τους δύναμης. Έτσι, η Αμερική δάνεισε πολλά δισεκατομμύρια στην Αγγλία και στη Γαλλία από τον πρώτο ιμπεριαλιστικό πόλεμο και ύστερα, μα κι αυτά τα πλήρωσαν με τη σειρά τους οι αποικίες και οι υποδουλωμένες στο αγγλογαλλικό κεφάλαιο χώρες.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου