Πέμπτη, 26 Απριλίου 2012

Η κόκκινη γραμμή

Για τις εκλογές του 2012 κατέθεσαν υποψηφιότητα 36 κόμματα. Πολλά. Πολλά από αυτά με εξωτικά ονόματα, πολλά από αυτά πρωτοεμφανιζόμενα. Και οι προβλέψεις είναι ότι καμιά δεκαριά από αυτά θα μπουν στη Βουλή. Για μένα, αδιάφορο. Ούτε καλό, ούτε κακό από μόνο του.

Αλλά φαντάζομαι πως ένα από τα ζητήματα που τίθενται είναι πώς να βγάλεις άκρη με όλα αυτά τα προγράμματα, εξαγγελίες, προσεγγίσεις, κλπ για το τι είναι ο καθένας, τι μπορείς να περιμένεις απ' αυτόν, και ούτω κάθε εξής.

Να σου πω εγώ πως το βλέπω. Ανάμεσα σ' όλα αυτά τα κόμματα και σε όλους αυτούς τους υποψήφιους περνά μια χτυπητή, ευδιάκριτη κόκκινη γραμμή.

Δεν εννοώ τη γραμμή μνημονιακοί και αντιμνημονιακοί, τη γραμμή ευρωπαϊστές και αντιευρωπαϊστές, τη γραμμή ευρώφιλοι και δραχμόβιοι, τη γραμμή προοδευτικοί-αντιδραστικοί, τη γραμμή καθεστωτικοί και μη καθεστωτικοί, συστημικοί και αντισυστημικοί, τη γραμμή παλιοί και νέοι στο κουρμπέτι. Ούτε καν τη γραμμή δεξιά-αριστερά. Όχι ότι δεν υπάρχουν τέτοιες γραμμές. Υπάρχουν. Και όχι ότι δεν είναι σημαντικές, άλλη περισσότερο και άλλη λιγότερο. Είναι. Αλλά καμιά απ' αυτές τις γραμμές δεν σε βοηθά να καθορίσεις τη διαφορά "των μεν και των δε" τόσο ξεκάθαρα και τόσο δραματικά όσο η εξής: κόμματα με ρητή αντίληψη και θέση περί της ταξικής φύσης της κοινωνίας και κόμματα χωρίς. 

Και αυτό, η ταξική φύση της κοινωνίας, είναι βασικό. Το βλέπεις παντού, το βιώνεις στο πετσί σου καθημερινά. Δεν μπορείς να το αγνοήσεις, αν και παλιότερα σου φαινόταν δευτερεύον ή ακόμα και ανύπαρκτο. 

Όταν κοιτάξεις ποιος α) αντιλαμβάνεται ότι η κοινωνία βασίζεται σε άνισες ταξικές σχέσεις, β) έχει μια συγκροτημένη αντίληψη του πώς αυτές οι σχέσεις δομούνται, αναπαράγονται, και δημιουργούν άνισες οικονομικές και πολιτικές θέσεις, ισχυρούς και αδύνατους, λίγους και πολλούς και γ) έχει μια συγκροτημένη αντίληψη του πώς όλα αυτά πατάνε πάνω στη δομή ενός συγκεκριμένου οικονομικού συστήματος, με συγκεκριμένους τρόπους λειτουργίας, εμφάσεις, αδιαφορίες, σχέσεις με την παραγωγή πολιτικών ιδεολογιών και την αναπαραγωγή πολιτικών κομμάτων και "προσωπικοτήτων"-- όταν κοιτάξεις γύρω σου μ' αυτό το πρίσμα, τα πράγματα ξεκαθαρίζουν μεμιάς.

Ξεκαθαρίζει μεμιάς ότι αυτός που σου μιλά για το πώς θα εξασφαλίσει χρήματα το δημόσιο με πιο ορθολογικό τρόπο δεν σου μιλά για ταξική πάλη· ότι αυτός που σου μιλά για πατριώτες και μη πατριώτες δεν σου μιλά για ταξική πάλη· ότι αυτός που σου μιλά για διαφάνεια δεδομένων και πρόσβαση στην πληροφορία δεν σου μιλά για ταξική πάλη· ότι αυτός που σου μιλά για εξωστρεφή κοινωνία και ανάπτυξη δεν σου μιλά για ταξική πάλη· ότι αυτός που σου μιλά απλά και μόνο για κοινωνική αδικία χωρίς συγκροτημένη αντίληψη του πώς παράγεται και πώς συντηρείται δεν σου μιλά για ταξική πάλη· ότι αυτός που σου μιλά για δημοκρατικά κινήματα και βούληση του λαού δεν σου μιλά για ταξική πάλη· ότι αυτός που σου μιλά για το έπος του 40 και την εθνική αντίσταση δεν σου μιλά για ταξική πάλη.

Σου μιλάνε για άλλα πράγματα, τα οποία κανείς δεν λέει ότι είναι ασήμαντα, ότι είναι ανύπαρκτα ως ζητήματα, και κανείς δε λέει ότι είναι άσχετα με την ταξική πάλη και την αναγνώριση του πώς δομείται και πώς αναπαράγεται ο καπιταλισμός και του πώς μπορείς να δοκιμάσεις να βγεις έξω από αυτή τη δομή, που έχει τρία χρόνια που σε πνίγει στον ξύπνιο και στον ύπνο σου.

Όχι, ούτε ασήμαντα είναι, ούτε ανύπαρκτα, ούτε άσχετα με την ταξική πάλη. Αλλά για κάποιο λόγο, μπαίνουν στη θέση της. Την εκτοπίζουν από τις αντζέντες. Την αποσιωπούν. Παρουσιάζονται ως υποκατάστατά της. Και το ζήτημα με την ταξική πάλη, την πάλη που διεξάγεται επειδή η καπιταλιστική κοινωνία έχει ταξική φύση, είναι ότι διαπερνά τα πάντα. Πού τρως. Πώς ντύνεσαι. Πού πήγες σχολείο. Πώς κρατάς το μαχαίρι και το πηρούνι. Τι σινεμά σου αρέσει. Τι κρίνεις ορθολογικό και τι όχι. Τι κρίνεις αυτονόητο και τι όχι. Τι θεωρείς φιλοδοξία στη ζωή. Τι θαυμάζεις και τι αποστρέφεσαι στους ανθρώπους. Τι σχέση έχεις με το ίδιο σου το σώμα. Πώς αντιμετωπίζεις και αντιλαμβάνεσαι το άλλο φύλο και τον ρόλο του. 

Αν θεωρείς λοιπόν κι εσύ, αν έστω διαισθητικά καταλαβαίνεις, ότι η βάση, ο πυρήνας, το αίτιο, το θεμέλιο των πραγμάτων είναι δυο φραστικά απλά αλλά στην πραγματικότητα πολύ σύνθετα πραγματάκια, δηλαδή ότι η κοινωνία είναι χωρισμένη σε τάξεις που βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση και αντιπαλότητα και ότι όσο υπάρχει ένας τρόπος παραγωγής που λέγεται καπιταλισμός θα υπάρχει και αυτή η πραγματικότητα, με νικητές και χαμένους, αν επιπλέον θεωρείς ότι είσαι ένας από τους χαμένους ή πολύ σύντομα θα είσαι ένας από τους χαμένους, τότε τα πράγματα είναι απλά. Θα βρεις εύκολα ποιοι σου μιλάνε για αυτό και ποιοι αποφεύγουν σαν τον διάολο το λιβάνι το θέμα. 

Και τότε θα καταλάβεις ότι είναι τόσο λίγοι οι πρώτοι, τόσο δυσεύρετοι σε όλα αυτά τα κόμματα και τις επιλογές, που είναι άξιο απορίας γιατί κάτι τόσο σημαντικό το λένε τόσο λίγοι άνθρωποι, αν και πια φτάσαμε να αυτοκτονεί κάθε δεύτερη μέρα κι ένας από οικονομική απελπισία, ή να βλέπουμε τον διπλανό να τρώει απ' τα σκουπίδια. 

Είναι παράξενα τα μαθηματικά της πολιτικής. Υπάρχουν πολλά κόμματα, αλλά τάξεις, όταν σφίξουν τα πράγματα, υπάρχουν πάντα δύο. Και κοίτα να δεις το πιο περίεργο:  ενώ η τάξη που την τρώει παραδοσιακά και κατά συνήθειο ιστορικό είναι η πιο πολυάριθμη, τα κόμματα που την εκπροσωπούν, που βλέπουν τα πράγματα απ' τη σκοπιά του δικού της συμφέροντος, είναι ελάχιστα. Είναι, ας πούμε, σαν η μεγάλη πλειοψηφία να γουστάρει ζυμαρικά, αλλά το εστιατόριο να σερβίρει 50 ποικιλίες ψαρικών και μια σπαγγέτι κάπου στη γωνιά. Είναι παράξενο φαινόμενο το να υπάρχει ποικιλία μόνο για αυτό που δεν αφορά το ζητούμενο που συνδέει όλα τ' άλλα, αλλά άμα το σκεφτείς έχει μια λογική. Τόσες πολλές ιδέες, τόσες πολλές προσεγγίσεις, αλλά για αυτό που καίει τη ζωή σου και την τρώει, παντού ένα κόμπιασμα, μια σιγή, μια διάθεση φυγής ένα πράμα. Ας μιλήσουμε για κάτι άλλο σου λέει, αυτά τα περί τάξεων και ταξικής πάλης και καπιταλιστικής πολιτικής οικονομίας είναι πολύ απλουστευτικά.

Όχι, δεν είναι. Είναι δύσκολα και καίνε. Πάντα ήταν δύσκολα και καίγανε. Και για αυτό τα πιάνουν λίγοι και ακόμα λιγότεροι αντέχουν να τα κρατάνε στα χέρια τους. Για αυτό ας πούμε, όταν διαβάζεις ότι "η ουσιοκρατία του έθνους" είναι απλώς η άλλη πλευρά της "ουσιοκρατίας της τάξης", πρέπει να γελάς, έστω λιγάκι πικρά. Γιατί ξέρεις πολύ καλά ότι κανένας δεν κυνηγήθηκε και δεν φυλακίστηκε και δεν εκτελέστηκε από στην χώρα του επειδή διακήρυττε την ανωτερότητά της ως "ουσίας". Και ξέρεις εξίσου καλά ότι κανένας δεν πέρασε ζωή χαρισάμενη στη χώρα του όταν αποφάσισε να πει "υπάρχουν δύο τάξεις, κι εγώ είμαι με την από κάτω ανοιχτά και θα παλέψω για αυτή, ουσιοκρατία ή όχι." Κανένας. Δεν ήταν ποτέ δημοφιλής "ουσιοκρατία" αυτή.

Υπάρχει λοιπόν μια κόκκινη γραμμή που ορίζει τα πράγματα. Κι αν σε νοιάζει πώς τα ορίζει, γιατί τα ορίζει τόσα και τόσα χρόνια μετά το θάνατο του παππού Μαρξ που την ανακάλυψε, αν ρε παιδί μου αναρωτιέσαι πώς κι αυτός ο άνθρωπος κατάφερε κι έθαψε  όσους πήγαν να τον θάψουν τόσα χρόνια (Φαντάσματα του Ντεριντά...) και βγήκε πάλι από πάνω ο μασκαράς, ενώ τους συγχρόνους του τους ξεχάσαμε μια και καλή, αν σε νοιάζει αυτό, η γραμμή θα σε οδηγήσει από μόνη της, σαν κουβάρι κόκκινης κλωστής σε δάσος όπου χάθηκες. Τι να ψηφίσεις δε χρειάζεται να στο πει κανείς. Θα το γνωρίζεις εσύ, για σένα.

Κι αν δεν σε νοιάζει, κι αν δεν σε απασχολεί ούτε καν σήμερα, δεν πειράζει, απλά να το γνωρίζεις κι αυτό. Να το καταγράψεις πως δεν σε ένοιαζε, και να το θυμάσαι αύριο-μεθαύριο. Μόνο αυτό.

16 σχόλια:

  1. Τι είναι οι διακρίσεις "μνημονιακοί- αντιμνημονιακοί", "πατριώτες και μή", "αριστεροί-δεξιοί". Είναι, στην καλύτερη περίπτωση, εύκολες και βολικές διαζεύξεις του "κοινού νου" προκειμένου να ταξινομήσει επιτυχέστερα τα φαινόμενα γύρω του και στη χειρότερη, εφευρήματα του Συστήματος για την όσο πιο ανώδυνη γίνεται, διαιώνησή του.


    Είναι θεμιτό να χρησιμοποιούνται οι όροι αυτοί όρους σε ορισμένου είδοιυς αναλύσεις, όταν απευθυνόμαστε σε έναν ευρύτερο χώρο και καλό είναι να μιλάμε μερικές φορές τη γλώσσα του ώστε να γινόμαστε πιο κατανοητοί και διότι οι όροι αυτοί, σε αρκετές περιπτώσεις είναι χρήσιμα αναλυτικά εργαλεία.

    Η διάκριση που εγώ θεωρώ ως υπαρκτή και ταυτόχρονα αποδείξιμη επιστημονικά είναι πρώτα και κύρια μία:
    Είσαι υπέρ ή κατά του συστήματος που βασίζεται στην εμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και στην κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στον συνάνθρωπό του;


    Και από την οποία απορρέουν οι εξής:
    α) Είσαι υπέρ ή κατά της δημιουργίας μιας κοινωνίας που τον παραγόμενο πλούτο της θα τον απολαμβάνουν εκείνοι που τον παράγουν και δεν θα υπάρχουν ιδιοκτήτες των μαζικών μέσων παραγωγής που να ιδιοποιούνται τον μόχθο των συνανθρώπων τους;
    β) Είσαι υπέρ ή κατά της δημιουργίας μιας πολιτείας που τη διακυβέρνησή της θα τη διαχειρίζονται όσο το δυνατό πιο άμεσα οι πολίτες και κυρίως οι εργαγόμενοι, με -όπου απαιτείται- εκπροσώπους αιρετούς και ανακλητούς, που να βγάζουν το ψωμί τους από τη δουλειά τους και όχι το βουλευτηλίκι;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. "Είσαι υπέρ ή κατά του συστήματος που βασίζεται στην εμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και στην κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στον συνάνθρωπό του;


    Κανένας δεν θα σου απαντούσε "ναι" σε μια τέτοια ερώτηση. Γι αυτό υπάρχει ο "καλύτερος καπιταλισμός", άλλωστε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. «Θα βρεις εύκολα ποιοι σου μιλάνε για αυτό και ποιοι αποφεύγουν σαν τον διάολο το λιβάνι το θέμα.»

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Και δεν θεωρώ απαραίτητο να είσαι στους χαμένους (τωρινούς ή υποψήφιους) για να βλέπεις τα πράγματα με αυτή την οπτική. Γιατί τότε δεν θα έπρεπε να υπάρχει ο Ένγκελς και ο Μαρξ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δυστυχώς, αν και ο Μαρξ ήταν δομικά εφικτός, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και σύνηθες για την συμπαθή τάξη των διανοουμένων να τάσσονται ενάντια στην τάξη απ' την οποία εξαρτώνται. Τουλάχιστον τα τελευταία τριάντα και χρόνια, αυτό είναι μια πολύ σπάνια συνήθεια, και έχει συνήθως τη μορφή της "σκανδαλιάς."

      Πέραν του απλησίαστου της ευφυίας του, ο Μαρξ είχε και λίγα περισσότερα άντερα από τους περισσότερους, πρέπει να το θυμόμαστε.

      Διαγραφή
    2. Τι σημαίνει "δομικά εφικτός" ;

      Διαγραφή
    3. Ότι είναι δομικά εφικτό για κάποιον με αστική παιδεία (όπως ο Μαρξ και κάθε μορφωμένος άνθρωπος, αναγκαστικά, αφού αυτή την παιδεία έχουμε) να στρατευτεί με το προλεταριάτο. Αλλά όλο και πιο σπάνιο.

      Διαγραφή
    4. Πέρα από την ευφυία και τα @@@, είχε και κάτι άλλο που δεν μπορώ να το εκφράσω (χωρίς να υποπέσω σε απλουστεύσεις).

      Διαγραφή
  5. Πόσο μάλλον όταν η πλειοψηφία δεν ανήκουμε στην αντίστοιχη τάξη που ανήκε ο Μαρξ και ο Ένγκελς, (πριν μείνουν ταπί και ψύχραιμοι…)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ίσως "χαλάω" ένα όμορφο και χρήσιμο κείμενο με το να αναφερθώ σε κόμματα, όμως νομίζω έχει μία σημασία.
    Επειδή όσοι προσπαθούν να υποκαταστήσουν την ταξική πάλη με τη συζήτηση για επιμέρους προβλήματα, και τις παραγωγικές σχέσεις με στοιχεία του εποικοδομήματος, είναι πολλοί και συνειδητά στρατευμένοι στη διαιώνιση του προβλήματος, έχει πολύ μεγάλη αξία όσα κόμματα έχουν ταξική αναφορά, να φέρονται και έντιμα μεταξύ τους. Διότι χτυπητή, ευδιάκριτη και κόκκινη γραμμή, υπάρχει ανάμεσα σ' όλα τα κόμματα και με κριτήριο την στοιχειώδη πολιτική εντιμότητα.

    Πριν από δύο μέρες σε κρητικό κανάλι:
    - Δημοσιογράφος: Γιατί κάποιος να ψηφίσει εσάς και όχι το ΚΚΕ;
    - Εκπρόσωπος της Ανταρσύα: Με το ΚΚΕ έχουμε ορισμένες διαφορές, για παράδειγμα εμείς λέμε ξεκάθαρα "έξω απ' το ευρώ"
    - Και το ΚΚΕ λέει έξω απ' το ευρώ.
    - Ναι, αλλά δεν είναι ξεκάθαρο. Τα μασάει.
    - Το λέει ξεκάθαρα, είναι και ένα από τα σημεία στα οποία διαφωνεί με τον Σύριζα. Μάλιστα προτείνει και έξοδο από την ΕΕ.
    - Τέλος πάντων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πάντως εγώ τους Αντάρσυους της βάσης τους συμπαθώ. Την ηγεσία καθόλου, αλλά στη βάση έχω μια συμπάθεια. Νομίζω υπάρχουν και έντιμα παιδιά. Αλλά στην πλειοψηφία τους δεν έχουν "ψηθεί" με τον κυνισμό του οπορτουνισμού ως πολιτικής καριέρας και κάποια βασικά πράγματα δεν τα πιάνουν.

      Διαγραφή
    2. Στο ότι υπάρχουν και έντιμοι άνθρωποι στη βάση, προφανώς, δεν θα διαφωνήσω. Η έλλειψη πολιτικής εντιμότητας αφορά την ηγεσία και τον συγκεκριμένο εκπρόσωπο, και προκύπτει απ' το παραπάνω και από πολλά άλλα παραδείγματα.

      Διαγραφή
  7. Αντώνη, βρήκα κάτι που πιθανόν να σου αρέσει:
    "Αναρχικοί, χίπστερς, μεταμοντέρνοι γαμάτοι ξερόλες και λοιποί πίθηκοι να πάτε να ψηφίσετε στις εκλογές"
    ( http://www.open.ypoga.net/node/1289 )

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πήρα ένα ανώνυμο, ανυπόγραφο σχόλιο στο τόπικ. Αν θέλετε να δημοσιευτεί, στείλτε νικ.

      Διαγραφή
  8. "δηλαδή ότι η κοινωνία είναι χωρισμένη σε τάξεις που βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση και αντιπαλότητα, και ότι όσο υπάρχει ένας τρόπος παραγωγής που λέγεται καπιταλισμός θα υπάρχει και αυτή η πραγματικότητα, με νικητές και χαμένους..." Ναι αυτή είναι η αλήθεια,για όσους την αντέχουν.Για πολλούς όμως είναι δύσκολο, αβάσταχτο σχεδόν ν'αποδεχτούν ότι είναι οι χαμένοι,λόγω θέσης, αφού ανήκουν στον κόσμο της εργασίας κι'οχι του κεφαλαίου.Γιατί αυτή η κοινωνία καλλιεργεί συστηματικά ελπίδες, όνειρα και αυταπάτες, για να ξεχάσουν τις αλυσίδες τους οι σκλάβοι της.Η γραμμή μνημόνιο -αντιμνημόνιο που επιχειρείται να επιβληθεί, βρίσκει ανταπόκριση σε πλατιές μάζες του πληθυσμού επειδή ακριβώς ενοχοποιούν το μνημόνιο, και όχι την κοινωνία του κεφαλαίου για την δραματική επιδείνωση της ζωής τους.Σήμερα αισθάνονται χαμένοι,εξαπατημένοι,διασυρμένοι,και σε πλήρη σύγχυση για τις αιτίες της κρίσης,την οποία οι προπαγανδιστές αποδίδουν στον υπερδανεισμό, στο χρέος, στους θεσμούς,αλλά όχι στον καπιταλισμό τον ίδιο, ο οποιος αφού υπερσυσσώρευσε πλεονάσματα,αδυνατεί να τα διαθέσει αποκομίζοντας τα συνήθη κέρδη.Κι'αυτή την κρίση που εξαπλώνεται ταχύτατα στον καπιταλιστικό κόσμο, μόνο μ'εναν τρόπο μπορουν ν'αντιμετωπίσουν οι άνθρωποι της εργασίας: με μετωπική σύγκρουση με το σύστημα, και ανατροπή της κυριαρχίας του.Εκτιμώ όμως ότι οι πλατιές μάζες εργαζόμενων δεν είναι (ακόμα) έτοιμες, και σ'αυτή τη μάχη(την εκλογική) θα στραφούν στον αντιμνημονιακό συρφετό,ενώ το ΚΚΕ θα βγεί σημαντικά ενισχυμένο, απολαμβάνοντας το σεβασμό μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας.
    Alone

    ΑπάντησηΔιαγραφή