Πέμπτη, 22 Μαρτίου 2012

Γιατί δεν χρειάζεται να είσαι κομμουνιστής για να σέβεσαι τον υπαρκτό σοσιαλισμό I

Μπορούμε, με σχετική ασφάλεια, να πιστώσουμε τον γάλλο φιλόσοφο Μισέλ ντε Μονταίν (1533-1592) με μια σημαντική ανακάλυψη που εν σπέρματι υπήρχε ήδη στο έργο της "προ-επιστημονικής" ιστορίας του Ηρόδοτου:  την ανακάλυψη ότι το να στοχάζεσαι πάνω σε έναν πολιτισμό ριζικά διαφορετικό από τον δικό σου αποτελεί ένα καλό τρόπο του να στοχάζεσαι κριτικά πάνω στον δικό σου πολιτισμό, μιας και αυτός, όντας υπερβολικά οικείος, διαφεύγει του κριτικού αναστοχασμού για τον εαυτό του, για τις δικές του στρεβλώσεις ή παρανοήσεις. Από τότε που ο Μονταίν έγραψε το "Περί κανιβάλων", εξαίροντας την συγκριτική αθωότητα και ηθική ανθρώπων που οι Ευρωπαίοι έβλεπαν ως τέρατα κατ' αντίστιξη με τα αδήλωτα και σκανδαλισμένα τέρατα, δηλαδή τους ίδιους τους Ευρωπαίους, έχουν περάσει αρκετοί αιώνες· τόσοι που αυτού του είδους η προμαρξιστική, κριτικά ανθρωπολογική και "ουμανιστική" χειρονομία να έχει η ίδια σχεδόν εξαφανιστεί από το πεδίο του διαθέσιμου λόγου για τον λεγόμενο "δυτικό πολιτισμό."

Ο Μονταίν εκμεταλλεύτηκε λοιπόν την εξωτική ετερότητα των μη δυτικών κοινωνιών για να ανοίξει τον κριτικό ορίζοντα της δικής του κοινωνίας, για να ανοίξει την δική του κοινωνία στην αυτοκριτική, και συνεπώς στην "ωριμότητα" εκείνη που δυο αιώνες αργότερα ο Ιμάνουελ Καντ θα ταύτιζε με το πνεύμα του "Διαφωτισμού" ως εγχειρήματος. Φυσικά, μέχρι τον 19ο αιώνα, η ίδια η "εξωτική ετερότητα" είχε σχεδόν εξαλειφθεί από προσώπου γης, καθώς ο δυτικός άνθρωπος έφτανε και στην τελευταία γωνιά του πλανήτη, εγκαθίδρυε την θρησκεία, τα έθιμα και την οικονομία του, και οι τοπικοί πληθυσμοί, όσο "άγριοι" και αν ήταν, συρρικνώνονταν δραστικά γρήγορα, λόγω μιας σειράς καταστροφικών αιτιών: από την ενσυνείδητη γενοκτονία τους μέχρι την καταστροφή του περιβάλλοντος και του τρόπου ζωής τους, τον εκτοπισμό τους, ή, σπανιότερα, την φυλετική τους απορρόφηση και ενσωμάτωση.  Γύρω στο 1917 όμως, έκανε την εμφάνισή του ένα νέο είδος "εξωτικής ετερότητας", το οποίο, αν και συνεπικουρήθηκε σε ό,τι αφορούσε τον εξωτισμό του από τη "μη δυτικότητα" των πληθυσμών που ενέπλεκε, ωστόσο δεν ήταν αποκλειστικά και μάλλον ούτε κυρίαρχα "φυλετικά" προσδιορίσιμο. 

Μιλάω βέβαια για την ετερότητα που σηματοδότησε ο υπαρκτός σοσιαλισμός ως σύστημα, ως μοντέλο δόμησης της κοινωνίας, και ως καθημερινή εμπειρία. Όπως συμβαίνει συνήθως με την ριζική ετερότητα, η πρόσληψη του υπαρκτού σοσιαλισμού στην Δύση μετεωρίστηκε ανάμεσα στην ενθουσιώδη εξιδανίκευση (ανάμεσα στους φορείς της αρκετοί που θα μεταμορφωνόταν γρήγορα σε εξίσου φανατικούς αντικομμουνιστές) και την υστερική δαιμονοποίηση. Το ότι, από την άλλη πλευρά, μια από τις διαστάσεις της φιλελεύθερης καπιταλιστικής πρόσληψης του υπαρκτού σοσιαλισμού δεν έπαψε ποτέ να είναι αυτή της πρόσληψης μιας ανθρωπολογικού τύπου και εξωτικής ετερότητας, πιστοποιείται άνετα ακόμα και στις μέρες μας, πολύ μετά την κατάρρευση του βασικού του γεωπολιτικού πυρήνα: οι πρόσφατες δυτικές αντιδράσεις στις αντιδράσεις των Βορειοκορεατών στον θάνατο του ηγέτη τους παλινδρομούν ανάμεσα στη θεώρηση μιας ολόκληρης χώρας ως κάποιου είδους γιγαντιαίας και εκκεντρικής αίρεσης και στην αντίληψή της με όρους μιας σχεδόν μη ανθρώπινης ψυχοπαθολογικότητας (που αποκρύπτει πολύ παρόμοια φαινόμενα στην πρόσφατη ευρωπαϊκή ιστορία). Όλα αυτά με κλασικό Οριενταλιστικό/αποικιακό στυλ, από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν το παραμικρό για τη γλώσσα, την ιστορία, τις πολιτικές εμπειρίες ή την κοσμοαντίληψη αυτών για τους οποίους διατυπώνουν θέσφατα και αξιώματα από χιλιόμετρα μακριά. Αλλά και σε ό,τι αφορά την Κίνα, την πρώην ΕΣΣΔ, και άλλες χώρες της ανατολικής Ευρώπης ή ακόμα και την Κούβα, η κυρίαρχη πρόσληψη του υπαρκτού σοσιαλισμού σήμερα παλινδρομεί ανάμεσα στο θρίλερ των Γκούλαγκ και το ανώδυνο τουριστικό κιτς, όπου τα πορτραίτα του Λένιν ή του Μάο, ή άλλα σοσιαλιστικά μεμοραμπίλια όπως η αισθητική του κονστρουκτουβισμού ή τα πόστερ της Ρώσικης πρωτοπορίας ή της Πολιτισμικής Επανάστασης έχουν το ίδιο στάτους με γιρλάντες λουλουδιών από τη Χαβάη, μουσικά όργανα Μογγόλων ή βεντάλιες από τη Σεβίλη: αποτελούν απο-πολιτικοποιημένα, απο-ιστορικοποιημένα, "γραφικά" εμπορεύματα προς δυτική κατανάλωση, απομεινάρια της "μετά θάνατον" ζωής του υπαρκτού σοσιαλισμού ως του τελευταίου μεγάλου εξωτικισμού σε έναν κόσμο που μοιάζει να συρρικνώνεται καθημερινά σε μια χωρίς σύνορα ή τέλος Δύση.

Ένα από τα αποτελέσματα αυτής της πρόσληψης είναι η απάρνηση, σε ό,τι αφορά το σοσιαλιστικό πείραμα, του ίδιου του στάτους του ως πειράματος: Με άλλα λόγια η άρνηση, ιστορική και πολιτική, ότι αυτό που έλαβε χώρα σε μια σειρά κρατών ήταν ένα ενσυνείδητο και συλλογικό εγχείρημα, το οποίο είχε κάποιες μεθολογικές αρχές, μια συγκεκριμένη και συγκροτημένη λογική, και συγκεκριμένους στόχους. Σκοπός των πειραμάτων στην επιστήμη δεν είναι απλώς να αποδείξουν μια υπόθεση εργασίας αλλά και να καταγραφούν σε ό,τι αφορά τα αποτελέσματά τους έτσι ώστε, εάν αποτύχουν, να διαμορφώσουν νέα και πιο επιτυχημένα πειράματα. Σε ό,τι όμως αφορά τον "υπαρκτό σοσιαλισμό", η προϊούσα αντίληψη είναι μάλλον αυτή του Δόκτωρος Φρανκενστάιν σε ό,τι αφορούσε το δικό του πείραμα: να καταστραφούν όλες οι σημειώσεις και τα αρχεία που οδήγησαν στο πείραμα, να απαλειφθούν όλα τα ντοκουμέντα που αφορούν την διαδικασία επιτέλεσής του, και, τέλος, να ξεχαστεί το αποτέλεσμα του πειράματος, και το "τέρας" να εξαλειφθεί, αν όχι από προσώπου γης, τουλάχιστον από την μνήμη της πειραματιζόμενης ανθρωπότητας. Ο Δρ. Φρανκενστάιν βέβαια δεν ήταν ακριβώς το πρότυπο του καλού και υπεύθυνου επιστήμονα, ούτε ακριβώς του έλλογου ανθρώπου, και η φρανκενσταϊνική μανία να εξαλειφθεί στην Ευρώπη το ίδιο το γεγονός ότι υπήρξε ποτέ υπαρκτός σοσιαλισμός παραπέμπει σε ανάλογα συμπεράσματα για την λογική και την επιστημονική φιλαλήθεια των φορέων της.

Αλλά ας επιστρέψουμε στο πείραμα αυτό καθεαυτό, ή μάλλον σε μία και μόνο από τις ιδέες τις οποίες κλήθηκε να διερευνήσει και να εφαρμόσει για λογαριασμό αυτού που μας αρέσει να ονομάζουμε "κομμουνιστική υπόθεση", τόσο με την έννοια της "περιοχής μέριμνας" όσο και με αυτή του "επιστημολογικού στοιχήματος" του κομμουνισμού. Η ιδέα αυτή πρωτοεμφανίζεται στην ουσία πολύ νωρίς, στον νεαρό Μαρξ του "Για το εβραϊκό ζήτημα" και της Κριτικής στη Φιλοσοφία του δικαίου του Χέγκελ (και τα δύο το 1843), και είναι η εξής: ότι στο αστικό κράτος υπάρχει ένας συγκροτητικός για το ίδιο το κράτος διαχωρισμός μεταξύ "πολιτικής" και "οικονομίας", μεταξύ των σφαιρών στις οποίες λαμβάνουν χώρα αυτά τα δύο πράγματα, και, κατά συνέπεια, μεταξύ δύο διαφορετικών χειραφετητικών εγχειρημάτων. Ο νεαρός Μαρξ συμπέρανε λοιπόν πως η γαλλική επανάσταση, διακηρύσσοντας τα "Δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη" αφενός πιστοποιούσε αυτόν τον χωρισμό (άνθρωπος=οικονομικό ον, ον της "κοινωνίας των πολιτών", πολίτης=πολιτικό ον, ον της σφαίρας της πολιτικής), και αφετέρου εξασφάλιζε για τον άνθρωπο μια στενά πολιτική χειραφέτηση. Πιο συγκεκριμένα, οι αστικές επαναστάσεις έκαναν εφικτή, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, την πολιτική ισότητα των ανθρώπων, διότι έκαναν δυο πολύ βασικά πράγματα: καθολικοποιούσαν το δικαίωμα της ψήφου, ώστε, μετά από έναν με ενάμιση περίπου αιώνα περαιτέρω αγώνων να το έχουν όλοι οι σώοι τας φρένας ενήλικες, χωρίς να λογίζεται ως κριτήριο το αν έχουν ή όχι έγγαια περιουσία ή αν είναι άνδρες ή γυναίκες (σε αντίθεση με την αρχαία Αθήνα ή την ρεπουμπλικανική Αγγλία μετά την ήττα των ριζοσπαστών της παράταξης των Εξισωτών)· και καταργούσαν την σύμφυρση κράτους και εκκλησίας και την σύγχυση εξουσιών, φροντίζοντας για την κοσμικότητα του κράτους και για τον διαχωρισμό της νομοθετικής, της εκτελεστικής και της δικαστικής εξουσίας.

Αυτά έκαναν οι περουκοφόροι αστοί στις δύο πλευρές του Ατλαντικού στο τελευταίο τέταρτο του 18ου αιώνα. Και με τη σειρά τους, οι Μαρξιστές ρώτησαν και εξακολουθούν και σήμερα να ρωτούν: Δεν είναι αυτή η τελειοποίηση της πολιτικής ισότητας ως στόχου; Δεν είναι αυτό το μέγιστο που μπορεί να πετύχει μια αντίληψη της χειραφέτησης που δεν επεκτείνεται στην οικονομική ζωή; Υπάρχει έστω ένα πράγμα που να έκανε έκτοτε η αστική κοινωνία που να μπορεί να λογιστεί "πρόοδος" για την ανθρώπινη χειραφέτηση; 

Αλλά αν συμφωνούμε --και δεν νομίζω πως χρειάζεται για να είμαστε Μαρξιστές για να συμφωνούμε!-- ότι οι αστικές επαναστάσεις φέρουν πράγματι τις βάσεις για την τελειοποίηση της πολιτικής χειραφέτησης των ανθρώπων, τότε τι σημαίνει η σημερινή και πανθομολογούμενη δυσανεξία με την δημοκρατία που πιστοποιείται από κάθε λογής απόπειρες "επανεφεύρεσης", βασικά, του τροχού; Τι σημαίνει το γεγονός ότι το καθολικό δικαίωμα στην ψήφο, για παράδειγμα, απαξιώνεται καθημερινά ως ασήμαντο, όταν ο ίδιος ο Μαρξ του αφιερώνει ένθερμα επαναστατικά εγκώμια στην Κριτική της Φιλοσοφίας του δικαίου (η Πρωσία δεν είχε φτάσει ακόμα στην κατάκτησή του, βλέπετε); Τι σημαίνει το γεγονός ότι η "δημοκρατία" όχι μόνο δεν λογίζεται πια αρκετή, αλλά κρίνεται μάλλον ως ανύπαρκτη, εξαφανισμένη; Μήπως καταργήθηκε το οικουμενικό δικαίωμα στην ψηφοφορία; Μήπως καταργήθηκε η διάκριση των εξουσιών; Πώς γίνεται να στέκουν όρθιοι οι δύο βασικότεροι πυλώνες της πολιτικής χειραφέτησης στην νεωτερική εποχή, κι όμως οι άνθρωποι να νιώθουν πολιτικά (και όχι απλά οικονομικά) ανίσχυροι και ανελεύθεροι; Πώς γίνεται και γιατί γίνεται οι άνθρωποι να φτάσουν να εξυμνούν σήμερα, εν έτει 2012, την Αθηναϊκή δημοκρατία, που απέκλειε από την δημοκρατική διαδικασία γυναίκες, μέτοικους και δούλους, δηλαδή την συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού; Πώς γίνεται να περιφρονεί και να απαξιώνει ο μέσος πολίτης το δικαίωμα στην κρυφή ψήφο και να εξυμνεί τα πεντάλεπτα στο κασόνι στις πλατείες, τα οποία, στο κάτω-κάτω, εξασφαλίζουν δυνητική επιρροή, ακόμα και υπό τις πιο διαφανείς συνθήκες, σε όσους έχουν το χάρισμα του λέγειν και της ρητορείας, αποκλείοντας αυτούς τους οποίους η μυστική κοινοβουλευτική ψήφος εξισώνει με όλους τους άλλους, δηλαδή τους λιγότερο προφορικά χαρισματικούς ή μορφωμένους; 

Η σύντομη μαρξιστική απάντηση, και συνάμα, η ιδέα που θέλησε να εξερευνήσει το "πείραμα" περί ου ο λόγος, έχει βρει την παράδοξή της έκφραση σε μια Αμερικανιά: "it's the economy, stupid!", ή, με τα λόγια του Κάρολου και όχι του Μπιλ, χωρίς οικονομική ισότητα η πολιτική ισότητα παραμένει "τυπική" και "αφηρημένη" ισότητα, και η πολιτική χειραφέτηση αναδεικνύεται ως μόνο πολιτική, κάνοντας την μεταμοντέρνα νοσταλγία για τη ζωτικότητα της δημοκρατίας στην αρχαία Αθήνα να φαίνεται διπλά μουχλιασμένη ως ιδέα, αφού, στο κάτω-κάτω, το πολίτευμα εκείνο δεν ήταν απλώς κολοβή δημοκρατία αλλά και, στην καλύτερη περίπτωση (όταν δεν εξέπιπτε σε τυραννία ή ολιγαρχία) δεν ήταν τίποτε άλλο από δημοκρατία, τίποτε άλλο από αυτό που έχουμε "τυπικά" (η λέξη-κλειδί!) και σήμερα, αλλά μας φαίνεται, άξαφνα, κενό νοήματος και ουσίας. 

Θα προσπαθήσουμε να ολοκληρώσουμε σε μια δεύτερη ανάρτηση, αν και ίσως μας πάρει λίγο παραπάνω αυτή η κουβέντα.

27 σχόλια:

  1. η αναλογία στην οποία στηρίζεται το κείμενο, είναι -κατά την ταπεινή μου γνώμη- προβληματική και κάπως άτυχη. Το 1917 δεν μπορεί να ιδωθεί σε καμία περίπτωση ως διαθέτον κάποιο είδος "εξωτικότητας" απέναντι στον καπιταλισμό. Αντίθετα το 1917 αναπτύχθηκε εμμενώς μέσα στον ίδιο τον καπιταλισμό, γι'αυτό και κατάφερε να τον ανατρέψει. Πρέπει να ιδωθεί ως μια ιστορική κλιμάκωση και τομή ενός ιστορικού κινήματος, το οποίο έκανε την πρώτη τρανταχτή εμφάνισή του τον Ιούνη του 1848.

    εγκλωβισμένος στο κοινωνικό εργοστάσιο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το 1917 δεν μπορεί να ιδωθεί σε καμία περίπτωση ως διαθέτον κάποιο είδος "εξωτικότητας" απέναντι στον καπιταλισμό.

      Από τη σκοπιά του καπιταλισμού παλινδρομεί ανάμεσα στο "φάντασμα" (βλ. αναφορά στον Φρανκενστάιν και το τέρας του) και το εξωτικό και εξωτικοποιήσιμο. Νομίζω είναι πάρα πολλές οι ενδείξεις για την άρνηση της ιστορικότητας και της πολιτικής λογικής του εγχειρήματος που υποφώσκει κάθε εξωτικοποίηση. Μην ξεχνάς ότι μιλώ για τη σκοπιά της μη μαρξιστικής ΔΥΣΗΣ, και όχι για την μαρξιστική σκοπιά.

      Διαγραφή
  2. οκ θα αναγκασθώ να συμφωνήσω μαζί σου, βέβαια η διατύπωση, τουλάχιστον στην δική μου λεκτική αντίληψη, είναι κάπως παρεξηγήσιμη. Αν θες εμφάνισε όλο το σχόλιο

    εγκλωβισμένος στο κοινωνικό εργοστάσιο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τι εννοείς "όλο το σχόλιο";

      Διαγραφή
    2. Νομίζω ότι ήδη από τον τίτλο είναι ξεκάθαρο ότι η απεύθυνση του κειμένου είναι στην "κοινή λογική" των ΜΗ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΩΝ.

      Διαγραφή
  3. πάντως θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί σου στο καταληκτικό συμπέρασμα του κειμένου, ότι στην αντίληψη του Μαρξ, η βασική συνθήκη για την ανάδυση του κομμουνισμού ως "αυτοδιεύθυνσης των άμεσων παραγωγών" είναι η ταυτοποίηση πολιτικής και οικονομικής σφαίρας. Αυτή είναι μια θέση αρκούντως διαστρεβλωμένη κατά κύριο λόγο από όσους διακρίνουν την περιβόητη "επιστημολογική τομή" και αντιπαραθέτουν τον "πρώιμο" στον "ώριμο" Μαρξ.

    εγκλωβισμένος στο κοινωνικό εργοστάσιο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ναι, δεν ανήκω στους Αλτουσεριανούς που υποθέτουν κάποιου είδους απόλυτη ρήξη μεταξύ "προεπιστημονικού" και "επιστημονικού" Μαρξ.

      Διαγραφή
    2. To έχω καταλάβει και είναι ευκρινές από τα κείμενά σου.Επί τη ευκαιρία σε μια συζήτηση που είχα με ένα φίλο περί των διακυμάνσεων της μαρξικής "επιστημολογίας", είχε τον προβληματισμό, επειδή εγώ υποστήριζα ότι στον Μαρξ μαζί με την χεγγελιανή διαλεκτική μπορούμε να δούμε και εναν εμπειρίστικο ιστορικισμό (ίσως ο όρος είναι αδόκιμος-ωστόσο δεν έχω καταφέρει να σκεφτώ κάποιον άλλο), αν μπορούμε να μιλήσουμε για έναν Μαρξ-Ιανό

      εγκλωβισμένος στο κοινωνικό εργοστάσιο

      Διαγραφή
  4. -->δεν ήταν αποκλειστικά και μάλλον ούτε κυρίαρχα "φυλετικά" προσδιορίσιμο

    Μέχρι που η Αρέντ σε μια από τις τελευταίες αναθεωρήσεις τού μνημειώδους προπαγανδιστικού-ψυχροπολεμικού της έργου εντόπισε στον «πανσλαβισμό» τού κομουνιστικού ολοκληρωτισμού το σημείο ταύτισής του με τον χιτλερισμό(=πανγερμανισμό). Σιγά-σιγά θα «απολεπιστούμε» και θα τα δούμε λίγο πιο ξεκάθαρα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η Άρεντ είναι ένας από τους σημαντικότερους πόλους του ψυχροπολεμισμού ως βάσης της πολιτικής θεωρίας. Ελάχιστα έχει γίνει κατανοητός ο ρόλος της από τους εντελώς άκριτους αναγνώστες της εν Ελλάδι.

      Διαγραφή
  5. έτσι είναι. ο δυτικός αστός είναι ο ίδιος τόσο πολύ εξομοιωμένος με τη δυτική παγκοσμιοποιημενη κουλτουρα,είναι τοσο πολύ προβλέψιμος, που αδυνατεί να δει στον σοσιαλισμό την προοπτική ενός διεθνισμού με τα οποιαδήποτε τοπικά ή εθνικά επιμέρους χαρακτηριστικά του κάθε λαού.

    πολυ περισσότερο αδυνατεί να αξιοποιήσει κάτι που δεν μπορεί να δει και που δεν φανταζεται καν πως ήταν στην πραγματικότητα.

    μαλλον σ΄αυτο αντικατοπτρίζεται μια μεταβίβαση της δικής του ατολμίας να είναι κάτι οτιδηποτε ξεχωριστό. γι αυτό όλη μέρα εξάλλου μιλάει με τόση εμφαση για τη διαφορετικότητα (παντα τη δική του), την αξία της άμεσης προσωπικής του εμπλοκής στο σύστημα κ.λ.π... δεν είναι τυχαίο πως στο φόβο για το σοσιαλισμό, αυτό που υποτιθεται φοβάται πανω από όλα ο μέσος αστός ειναι τη μη ελευθερία να είναι κάποιος ιδιαιτερος και ξεχωριστός. φαντασματα....ούτε ο κομμουνισμός ούτε ο διεθνισμός δεν θα μπορουσαν ποτέ να έχουν μια βαθύτερη αξία αν δεν βασίζονταν στη διαφορετικότητα των λαών.

    είναι σημαντικό όμως νομίζω να γινονται ξεκάθαρα κάποια πραγματα.
    λειπει το όραμα για τον κομμουνισμό και ίσως ένας από τους βασικούς λόγους που οι άνθρωποι αδυνατουν να δομήσουν ενα τετοιο όραμα να ειναι και η ανικανότητα τους να τον οραματιστουν σε σωστά πλαισια.

    δεν θυμάμαι να είπε πουθενά ο Μαρξ πως η παγκόσμια επανασταση θα μας μετατρέψει σε κλωνοποιημένα αντίγραφα κάποιου ιδανικού παραδείγματος.

    δεν υπάρχει ιδανικό παράδειγμα ανθρώπου στον κομμουνισμό. ούτε πλαισιο παραγωγής ιδανικού παραδείγματος.

    αν δεν ξεκαθαρίσουμε μια και καλή με αυτό, τότε ναι θα λέμε άλλα και θα εννοουμε άλλα ενω θα ζητάμε άλλα..και παντα με αδιεξοδο τρόπο.

    φυσικα αμα τα ξεκαθαρίσουμε θα χάσουν κάποιοι την ευκαιρία να βγάζουν πολιτική υπεραξία από τα δικά τους αντικατοπτρικά φαντασματα...

    νομίζω με καταλαβαίνεις.

    και επίσης, το κειμενο είναι κάπως δύσκολο.
    δεν ξέρω αν είναι απολυτως κατανοητό από ενα μεσο αστό που διαβαζει για παραδειγμα καθημερινά το Βήμα ή τα άρθρα στο Προταγκον για να οραματιστεί ένα μέλλον.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πολύ σημαντικές παρατηρήσεις, νομίζω. Ιδιαίτερα η αναφορά στον φόβο για τον σοσιαλισμό, για τον οποίο σκοπεύω να μιλήσω στο επόμενο μέρος και στην στρεβλή ιδέα ότι αυτός θα είναι α) πανομοιότυπος παντού και β) κάτι βασικά πολύ απλό στην κατανόησή του, πολύ απλούστερο της αστικής δημοκρατίας.

      Διαγραφή
  6. Στο επόμενο μέρος πιθανόν θα αρχίσω με μια κατά μέτωπο επίθεση στην έννοια της "μεταδημοκρατίας" που τόσο φοριέται στις μέρες μας (Colin Crouch et al). Καμία "μεταδημοκρατία" δεν υπάρχει, πόσο μάλλον δήθεν από τη δεκαετία του 80. Ο Μαρξ έδειξε αναλυτικότατα ότι αφημένη μόνη της, χωρίς μετασχηματισμό της πολιτικής κοινωνίας, η πολιτική ισότητα εκφυλίζεται σε μια άνευ νοήματος αφαίρεση, και η δημοκρατία μένει κενό γράμμα. Πότε; Ήδη απ' το 1843, στο "Για το εβραϊκό ζήτημα."

    "Μεταδημοκρατία" my ass.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. ...όχι μόνο "πολύ πιο απλό στην κατανόηση του", δεν είναι καν κάτι απλούστερο για να βιωθεί.

    εννοώ από κάποιον ως ατομο, ως μια ξεχωριστή προσωπικότητα, ως άνθρωπο που επιθυμεί να μην αξομοιωθεί ουτε πνευματικά ουτε με κάποιο άλλο τρόπο.

    αν ειναι κάτι που ξέρω είναι πως, ο σοσιαλισμός, δεν αφήνει περιθώρια να κρυψεις μια πιθανή προσωπική κενότητα.
    χωρίς να εξιδανικεύω.
    απλά μιλάω για την ελευθερία της καθημερινότητας εάν επιθυμείς να τη βιώσεις αυτή την ελευθερία, μιλάω για πραγματα απλά.

    για πραγματα που δεν αρέσουν σε προσωπα που κρέμονται από τους τηλεοπτικους τους δεικτες και τις διαφημιστικές γιγαντοαφίσσες στις κεντρικές οδους...ούτε στην εμμονή να φαίνονται κάπου,κάπως για κάποιο κοινό το οποιοδήποτε κοινό.

    εγω λέω πως κάθε ανθρωπος που επιδιώκει να κατοχυρώσει την ατομικότητα του δεν μπορει παρα να είναι κομμουνιστής.

    βρισκόμαστε στο σημειο όπου δινουμε μάχη για το δικαίωμα μας να ζουμε μέσα από το ελευθερο διαδίκτυο...

    καπως αλλιώς νομίζω εννοεί ο μαρξισμος την ελευθερία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Για το θέμα αυτό, πάντα με μάγευε ο τρόπος που προσεγγίζει τα πράγματα ο Jameson όταν κάνει λόγο για "φόβο απέναντι στην ουτοπία."

      Η πρώτη του διατύπωση, στο Πολιτικό ασυνείδητο, που λατρεύω, είναι, παραθέτοντας από μνήμης ότι "ο μαρξισμός θεωρεί πως η ιστορία έχει νόημα, πράγμα που καθόλου δεν συνεπάγεται ότι έχει νόημα και η ατομική ανθρώπινη ύπαρξη, θέμα για το οποίο ο μαρξισμός δεν προσφέρει καμία απάντηση".

      Η δεύτερη, στο Του καιρού οι σπόροι, είναι ότι η ουτοπία [στον Jameson αυτό σημαίνει "ο σοσιαλισμός], απομακρύνοντας από τον άνθρωπο τις τεχνητές δυστυχίες που του επιβάλλει η επιβίωση σε μια ανταγωνιστική σημασία, βιώνεται, από τη σκοπιά του αστού, ως θάνατος της ίδιας της προσωπικότητας. Και τελειώνει: "Η ουτοπία επιλύνει το πρόβλημα του θανάτου, επινοώντας έναν νέο τρόπο του να βλέπει τον ατομικό θάνατο ως ζήτημα με περιορισμένο ενδιαφέρον, πέρα από κάθε στωϊκισμό."

      Σ' αυτά τα πλαίσια, είναι πολύ εκπαιδευτικό να δεις κάποια αποσπάσματα της συνέντευξης Κάστρο στον βλάκα τον Στόουν όπου ο Κάστρο μιλά για την ασημαντότητα της φήμης που θα αφήσει πίσω του παραθέτοντας τον Μαρτί ("η φήμη όλη είναι μικρότερη από ένα κόκκο άμμου"), και όπου λέει ότι ο κομμουνιστικός αγώνας δεν σημαίνει κατά κανένα τρόπο ότι η ίδια η ύπαρξη και η ζωή δεν θα εξαφανιστεί χωρίς ίχνος κάποια στιγμή, δεν είναι κάποιου είδους αποζημίωση για αυτό.

      Διαγραφή
    2. σε μια ανταγωνιστική σημασία=σε μια ανταγωνιστική κοινωνία

      Διαγραφή
    3. Για μένα, ξέχασα να προσθέσω, ο "θάνατος της προσωπικότητας" είναι η απαρχή της πραγματικά ανθρώπινης ζωής. Διότι η προσωπικότητα είναι η ύπαρξη ως εμπόρευμα, κάτι που βάζεις στο βιογραφικό σου ως προσόν, κάτι για να κερδίζεις πελάτες ή φίλους, μια αλλοτριωμένη κατασκευή του τι σημαίνει να υπάρχεις.

      Διαγραφή
    4. Για αυτό και δεν υπάρχει τίποτε πιο γελοίο απ' το να προσπαθεί κάποιος να μιλήσει για την "προσωπικότητα" του Πλάτωνα, του Χέγκελ, του Μαρξ. Δεν είχαν "προσωπικότητα", αυτό είναι κάτι που έχει κάποιος που πάει για συνέντευξη για senior executive.

      Διαγραφή
    5. Τώρα βέβαια, για να θεωρήσεις ότι το ανάρμοστο της έννοιας της "προσωπικότητας" για τον Πλάτωνα, τον Χέγκελ ή τον Μαρξ σημαίνει ότι ήταν πρόβατα χαμένα στο κοπάδι, ε, πρέπει να διαβάζεις Πρόταγκον.

      Διαγραφή
    6. Για το ζήτημα της προσωπικότητας ρίξε μια ματιά εδώ

      http://www.ilhs.tuc.gr/gr/Prosopikotita1.htm

      κι εδώ

      http://www.ilhs.tuc.gr/gr/prosopikaxiol.htm

      Διαγραφή
  8. ακριβώς αυτό που ειπες: ο "θάνατος της προσωπικότητας" είναι η απαρχή της πραγματικά ανθρώπινης ζωής.

    νομίζω οι αστοί αποψε θα βλέπουν εφιάλτες! :)

    αποκλείω το ενδεχόμενο να μπορουν να αντιληφθουν τι παει να πει ένας τέτοιος θάνατος και που ακριβώς μπορεί να σε βγάλει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κοίταξε, οι αστοί εκλέγουν ως εκπροσώπους τους ανθρώπους όπως ο Κλεγκ, ο Κάμερον, και ο Μίλιμπαντ (ωιμέ, πατέρα Ραλφ), για να πιάσω μόνο την Αγγλία.

      Για το τι ακριβώς εκπροσωπεί αυτού του είδους η "προσωπικότητα" σε ό,τι αφορά την "μοναδικότητα του ατόμου", θα σε παρακαλούσα να αφιερώσεις λίγα λεπτάκια και να δεις αυτή τη συνέντευξη του υιού του στυλοβάτη της Νέας Αγγλικής Αριστεράς Ραλφ Μίλιμπαντ και προέδρου των εργατικών σήμερα: http://www.youtube.com/watch?v=PZtVm8wtyFI

      Διαγραφή
    2. Σκέφτομαι τον Μαγιακόφσκι, μία προσωπικότητα τιτανιαία.
      Βυρωνική. Και τον Μπρετόν, και τον Ριβέρα.
      Αλλά και τον ΤΣΕ. Αλλά και τον Λένιν, βλέπε το βιβλιαράκι
      του Λούκατς που έγραψε το 24, ή τον Γκράμσι, τη Λούξεμπουργκ,
      δες τα γράμματα από τη φυλακή, ή τον Τρότσκι, ήταν αρχηγός
      του Κόκκινου στρατού, πολεμούσε από τη Σιβηρία μέχρι την Πολωνία
      και τα βράδια έγραφε το Λογοτεχνία και Επανάσταση. Δεν τολμώ
      να μιλήσω για τον ίδιο τον Μαρξ. Δεν μεγαλοπιάνομαι.
      Είμαστε ανθρωπάκια-νάνοι που ζητάμε να πατήσουμε πάνω στις πλάτες γιγάντων.Ξέρω υπάρχουν και οι χιλιάδες των ανώνυμων αγωνιστών που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην Ιδέα.Σημαντικές οι αναλύσεις του ΛΑΣ
      για τον ελάχιστο εαυτό και την κουλτούρα του ναρκισσισμού πάνω στο ζήτημα του τι συνιστά την προσωπικότητα στο σύγχρονο καπιταλισμό.
      Μου τις θύμησε η ταινία shame που την προσέλαβα ως μια ταινία πάνω σε αυτό το θέμα.

      Διαγραφή
    3. Ναι, πιστεύω πως ήταν άνθρωποι με τρομακτική ευφυία, πίστη, ενέργεια, αφοσίωση σε ένα σκοπό και ψυχή.

      Πιστεύω πως το πρότυπο του αστικού ανθρώπου, του εκλεπτυσμένου και μορφωμένου αστικού ανθρώπου, ή του επιτυχημένου και πλούσιου, είναι θλιβερά κακέκτυπα αυτού του είδους ανθρώπων. Ο κομμουνισμός χτίστηκε πάνω σε γίγαντες, στις πλάτες γιγάντων.

      Διαγραφή
  9. και σόρυ, αλλα αρνουμαι να δω την ταινία του Στόουν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το πρόβλημα είναι καθαρά τεχνικό. Δεν έχει κυκλοφορήσει βερσιόν ΧΩΡΙΣ τις ερωτήσεις του.

      Διαγραφή
  10. Δυο αποσπάσματα γραμμένα την τελευταία δεκαετία του 18ου αιώνα απο κάποιον ονομαζόμενο Νοβαλις -

    Κομμουνισμός, Πλουραλισμός - να η βαθύτερη ουσία μας ;
    και ίσως σε κάθε άνθρωπο ανήκει ένα μοναδικό κομμάτι σε αυτό που σκέφτομαι,
    σε αυτό που κάνω, όπως ακριβώς εγώ μπορώ να είμαι ένα κομμάτι της σκέψης τους.

    ---

    Μια κοινή τρέλλα σταματάει να είναι τρέλλα και γίνεται μαγεία;
    μαγεία- τρέλλα με νόμους και με πλήρη συνείδηση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή