Κυριακή, 18 Μαρτίου 2012

Ο Ζίζεκ και η καπιταλιστική εξουσία

Στα Τετράδια της φυλακής, ο Αντόνιο Γκράμσι έδωσε την παρακάτω εξαιρετικά διαυγή και ακριβή ανάλυση για το τι σημαίνει στην πράξη "κρίση ηγεμονίας":
Σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο της ιστορικής τους ζωής, οι κοινωνικές τάξεις αποκολλούνται από τα παραδοσιακά τους κόμματα. Με άλλα λόγια, τα παραδοσιακά κόμματα σε αυτή τη συγκεκριμένη οργανωτική μορφή, με τους συγκεκριμένους ανθρώπους που τα απαρτίζουν, τα εκπροσωπούν και τα οδηγούν, δεν τυγχάνουν πια αναγνώρισης απ' την τάξη τους (ή το τμήμα της τάξης τους) ως εκφράσεις της. [...]
Αυτές οι καταστάσεις σύγκρουσης ανάμεσα στους "εκπροσωπούμενους και τους εκπροσώπους" αντηχούν από το πεδίο των κομμάτων [...] σε όλον τον κρατικό μηχανισμό, επιτείνοντας την σχετική ισχύ της γραφειοκρατίας, των υψηλών χρηματοπιστωτικών δυνάμεων, της Εκκλησίας, και γενικά όλων των σωμάτων που είναι σχετικά ανεξάρτητα από τις μεταβολές της κοινής γνώμης. [...] Σε κάθε χώρα η διαδικασία είναι διαφορετική, αλλά το περιεχόμενό της το ίδιο. Και το περιεχόμενο είναι η κρίση της ηγεμονίας της άρχουσας τάξης, η οποία συμβαίνει είτε γιατί η άρχουσα τάξη έχει αποτύχει σε κάποιο θεμελιώδες πολιτικό εγχείρημα, για το οποίο απαίτησε ή απέσπασε δια της βίας, την συναίνεση των πλατιών μαζών [...] είτε γιατί τεράστια κομμάτια της μάζας [...] έχουν ξαφνικά περάσει από μια κατάσταση πολιτικής παθητικότητας σε μια κάποια δραστηριότητα, και προωθούν αιτήματα που αν συνυπολογιστούν, αν και δεν διατυπώνονται οργανικά, ωστόσο φτάνουν στο άθροισμα της επανάστασης. Γίνεται λόγος για μια "κρίση αυθεντίας": αυτή ακριβώς είναι η κρίση ηγεμονίας, ή η γενική κρίση του κράτους.
Αντιμέτωπος με την σημερινή, χαμηλής ακόμα έντασης εκδοχή αυτής της κατάστασης, ο Σλαβόι Ζίζεκ, το σελέμπριτι της σημερινής, "μεταμοντέρνας" αριστεράς, δήλωσε:
Δεν είμαι οικονομολόγος, δεν ξέρω τι ακριβώς πρέπει να κάνουμε. Ωστόσο, σε αυτές τις περίπλοκες καταστάσεις πρέπει να θυμόμαστε πως ούτε εκείνοι που έχουν την εξουσία γνωρίζουν τι να κάνουν. Είναι μεγάλο πρόβλημα η αυξανόμενη, εμφανής ανικανότητα της άρχουσας τάξης, υπό την έννοια της πολιτικής ελίτ, να κάνει τη δουλειά της.

Υπάρχει, ξέρετε, μια παλιά μαρξιστική παράνοια, ότι κάπου ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Wall Street βρίσκεται κάποιο μυστηριώδες κέντρο όπου λαμβάνονται όλες οι αποφάσεις. Όταν, όμως, δεις τους ηλίθιους που μας κυβερνούν, σχεδόν ονειρεύεσαι κάτι τέτοιο: Να υπήρχε έστω ένα αποτελεσματικό κέντρο των ελίτ! Κάποιες φορές, βέβαια, η κατάσταση είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Μπορεί να δημιουργηθούν τάσεις ολοκληρωτισμού ή εθνικιστική βία. Υπάρχει, ωστόσο, και η ελπίδα.
Με άλλα λόγια, το μεγάλο πρόβλημα με την "κρίση ηγεμονίας" είναι ότι...υπάρχει κρίση ηγεμονίας. Το ότι "η άρχουσα τάξη έχει αποτύχει σ' ένα θεμελιώδες πολιτικό εγχείρημα", με τα λόγια του Γκράμσι, είναι ακριβώς αυτό που πρέπει να προβληματίζει τους κατά Ζίζεκ μαρξιστές: "Είναι μεγάλο πρόβλημα η αυξανόμενη, εμφανής ανικανότητα της άρχουσας τάξης, υπό την έννοια της πολιτικής ελίτ, να κάνει τη δουλειά της." Γιατί; Επειδή, στην ουσία, η πολιτική αντίληψη του Ζίζεκ δεν αφορά στο παραμικρό τις δυνατότητες που δημιουργούνται από μια κρίση ηγεμονίας ή, ακριβέστερα, τις απεύχεται. Ο Γκράμσι γνώριζε, και έγραψε, ότι μία από αυτές τις δυνατότητες είναι βέβαια η αυταρχική λύση, ο Βοναπαρτισμός. Γνώριζε όμως επίσης, και για αυτό άλλωστε ασχολήθηκε με το θέμα, ότι μια άλλη δυνατότητα είναι η επαναστατική ανατροπή. Και τον απασχόλησε η αναλυτική εξήγηση του πότε και με ποιες συνθήκες πριμοδοτείται ιστορικά η πρώτη προοπτική, αυτή των αυταρχικών λύσεων ή της "παθητικής επανάστασης", και πότε και με ποιες προϋποθέσεις θεμελιώνεται η δεύτερη.

Για τον Ζίζεκ, από την άλλη πλευρά, η κρίση ηγεμονίας είναι η ίδια εξ ορισμού απειλητική. Αν και τυπικά εξισορροπεί τους φόβους του πως η κατάσταση είναι "εξαιρετικά επικίνδυνη" διότι μπορεί να "δημιουργήσει τάσεις ολοκληρωτισμού" με την επιφύλαξη ότι υπάρχει και "ελπίδα", η ουσία της διαπίστωσής του είναι πολύ διαφορετική από ό,τι φαίνεται. Διότι αυτό που ο Ζίζεκ εμφανίζεται να φοβάται --"οι τάσεις ολοκληρωτισμού"-- είναι ταυτόχρονα αυτό που νοσταλγεί,  με τη μορφή βέβαια ενός "ολοκληρωτισμού των από πάνω": η "ανικανότητα της άρχουσας τάξης να κάνει τη δουλειά της" -- που είναι βέβαια να άρχει αποτελεσματικά, να είναι bona fide "άρχουσα"-- είναι "μεγάλο πρόβλημα". Αυτό που θα ήθελε ο καλός μας "μαρξιστής" είναι μια "άρχουσα τάξη" που να "κάνει τη δουλειά της." "Να υπήρχε έστω ένα αποτελεσματικό κέντρο των ελίτ!" εύχεται. Κάτι τέτοιο, με ένα άλμα λογικής που μόνο ο Σλοβένος μπορεί να κάνει, θα ήταν η καλύτερη εξασφάλιση κόντρα στις "τάσεις ολοκληρωτισμού." Δεν είναι τάση ολοκληρωτισμού το να εύχεσαι το να μπορούσε να υπάρχει μια ασήμαντη μειοψηφία που να "ξέρει τι κάνει" και να κρατά "αποτελεσματικά" τον έλεγχο· ολοκληρωτισμός είναι το να καταρρέει αυτή η δυνατότητα.

Πώς να εξηγήσει κανείς μια τέτοια ολοκληρωτική αντιστροφή των θεμελιωδών όρων του "χειραφετητικού οράματος"; Πώς να εξηγήσει γιατί ένας "φιλόσοφος" της "αριστεράς" καταλήγει να προβάλλει τον αποτελεσματικό ολοκληρωτισμό της κεφαλαιοκρατικής εξουσίας ως ουτοπικού (!) χαρακτήρα όραμα της σωτηρίας μας από τον "ολοκληρωτισμό";  Πιθανώς, ο πυρήνας αυτής της καταστροφής της σκέψης που παρελαύνει ως ρηξικέλευθη σκέψη, να βρίσκεται στην εντελώς αφελή, μονοδιάστατη και αντιδιαλεκτική αντίληψη του Σλοβένου (που όμως δημοσιεύει βιβλίο για τον Χέγκελ!) περί εξουσίας. Πριν από χρόνια, σε μια τηλεοπτική συνέντευξη που παραχώρησε για το βιβλίο του Η μαριονέτα και ο νάνος, ο εκλεκτός της "αντιδογματικής" αριστεράς ανέπτυσσε συνοπτικά την εκπληκτική θεωρία ότι είναι προτιμότερη μια αυταρχική εξουσία από μία "φιλελεύθερη/ανεκτική", επειδή α) είναι "ειλικρινέστερη" και β) "μπορείς να αντισταθείς" σ' αυτή (1:40-2:57):


Ψυχαναλυτικά, η ιδέα που προωθείται απ' τον Σλοβένο είναι ότι μόνο δια της συγκέντρωσης της εξουσίας σε ένα πρόσωπο ή φορέα που την ενσαρκώνει αποτελεσματικά και πραγματικά είναι δυνατή η συγκρότηση της "αντίστασης" σ' αυτό, ανεξάρτητα του πόσο βαθιά παράδοξη είναι μια "αντίσταση" που όχι απλώς προϋποθέτει αλλά και ουσιαστικά επιθυμεί την συγκεντρωτική εξουσία του άλλου -- ώστε να έχει η ίδια μετά "κάτι να κάνει." Κατ' αναλογία, και αυτό ακριβώς δείχνει η πιο πρόσφατη συνέντευξη, η δουλειά της "αριστεράς" για τον Ζίζεκ είναι να επιθυμεί μια αποτελεσματικότερη και άρα ισχυρότερη καπιταλιστική εξουσία ώστε να μπορεί η ίδια να εκπληρώνει τον ρόλο του ιστορικού κομπάρσου που διαμαρτύρεται και "αντιστέκεται". Ή, για να το θέσουμε κάπως διαφορετικά, η δουλειά της είναι να προσπαθεί να κρατήσει στη θέση του τον "μεγάλο Άλλο" του καπιταλισμού ώστε να μην μπει η ίδια στον πειρασμό των "ολοκληρωτικών τάσεων" που θα καθυπαγόρευε η επαναστατική ανατροπή του καπιταλισμού και η κατάληψη της συνακόλουθα κενής θέσης της εξουσίας.

Αυτό είναι το επίπεδο της "πολιτικής σκέψης" του "λακανισμού" που καθιέρωσε ο κύριος από τη Σλοβενία. Αυτό είναι το βάθος και η λεπτότητα της "μετασχηματιστικής" νοητικής διαδικασίας για την οποία χιλιάδες κόσμου στις δυτικές κοινωνίες θυσίασαν πολύτιμες ώρες ανάγνωσης του Μαρξ του "Εβραϊκού Ζητήματος", της Κριτικής στη Φιλοσοφία του Δικαίου, της Γερμανικής Ιδεολογίας, ή του Κεφαλαίου. Και αυτή είναι η "εναλλακτική" της "θεωρητικά εκλεπτυσμένης" αριστεράς στις "απλουστεύσεις" και τον "δογματισμό" των κλασικών του Μαρξισμού.

Με τις υγείες μας...

16 σχόλια:

  1. Αντώνη,

    Θεωρώ ότι απογύμνωσες αριστοτεχνικά κα καίρια τον Ζιζέκ. Η αποσπασματικότητα και ο μικροαστικός «Μαρξισμός» του που θέλει να αντικαταστήσουν τις συνολικές αναλύσεις και τις κλασσικές μαρξιστικές θέσεις για την εξουσία ξεμπροστιάζονται. Μιλάμε για αναθεωρητισμό που κάνει την υποταγή φιλοσοφία και θέλει να γίνει χαλί κάθε «αριστερού» μικροαστού που όταν έρχεται η ώρα του «με ποιούς θα πας και ποιους θ αφήσεις» τρέχει να κρυφτεί στην αγκαλιά της αστικής εξουσίας

    Στα καίρια σημεία που κριτικάρεις αντί ο Ζιζεκ να σχολιάσει την κρίση ηγεμονίας με βάση τη θέση «οι πάνω δεν μπορούν και οι κάτω δεν θέλουν» έτσι ώστε να προωθήσει την επαναστατική λύση των κάτω στο αδιέξοδο, αυτός επιλέγει την επιστροφή στην εδραίωση των πάνω για να ξανά πάει πίσω στην υποταγή τους από κάτω και να τους ξανακάνει να μη μπορούν. Μεταξύ μας πιο αντεπαναστατική θέση με μορφή «μαρξιστικής ανάλυσης» δεν ξαναείδα.

    Καλά έκανες και το ανάρτησες. Μας έχουν γκαστρώσει με τις «σπουδαίες αναλύσεις» του Χιζέκ. Κάθε μικροαστός «Μαρξιστής» και «αριστερός» που νοιώθει τρόμο μπροστά σε μια επαναστατική διαδικασία και προπαντός μπροστά στο δίλημμα να επιλέξει μεταξύ εργατικής και αστικής εξουσίας βρίσκει στον Ζιζέκ το απάνεμο λιμάνι του εκλεκτικού και αποσπασματικού «μαρξισμού» που «αναλύει» μόνο το μέρος και ποτέ ο όλον. Κανονικός μικροαστισμός και καιροσκοπισμός.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τι να πω για τον άνθρωπο...

    Υπάρχουν αρκετά μπλογκ στην Ελλάδα με καλύτερες και εμβριθέστερες αναλύσεις από αυτές που μας έχει πλημμυρίσει εδώ και τρία χρόνια. Το έχει ξεφτιλίσει εντελώς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τι δεν καταλαβαίνεις; Μετά την κρίση ο άνθρωπος δουλεύει για τα γεράματα. Κάποιο ομόλογο, κάποια επένδυση έπεσε έξω, τα «πνευματικά» δικαιώματα δεν φτάνουν... Ε, πώς θα πληρώσει τα ασφάλιστρα σύνταξης, πώς θα πληρώσει την ιδιωτική ασφάλιση υγείας, πώς θα κάνει διακοπές ο φιλόσοφος; Δημοσιεύοντας επαναστατικές αρλούμπες; Για όνομα τού Λακάν! Παίρνει λοιπόν τηλέφωνο τον Μπενύ-Ανρί Λεβί, του λέει «φιλαράκι, μετά το διαζύγιο, πάει, μπατίρισα, πες μου τι να κάνω», ο άλλος του λέει «εμφανίσου σου μαζί μου σε ντιμπέιτ για τον αντισημιτισμό των Παλαιστινίων, γράψε και τίποτε καινούργιο για την Ραντ, κάτι να'ουμ σαν «Ραντ και Αραβικό Φθινόπωρο», «Ο Άτλας Κατούρησε», «Αντικειμενισμός: η αλήθεια τού Λενινισμού», και όταν σφίξουν τα πράγματα κάτι πιο εξωφρενικό, φερ'ειπείν «Σοσιαλισμός --- Πίσω στο Μέλλον· συγκριτική μελέτη των σημειωματάριων τού Γκέμπελς και των φιλοσοφικών τετραδίων τού Λένιν», για να προσβάλουμε και τους μικροαστούς ε, και θα δεις πώς θα φουσκώσουν τα υπόλοιπα των λογαριασμών».

      Διαγραφή
  3. Μήπως να το εξετάζατε λίγο διαφορετικά; Ότι για παράδειγμα ο Ζιζεκ επιχειρεί μια ανατομία των σύγχρονων σχέσεων εξουσίας, βραχυκυκλώνοντας σε θεωρητικό επίπεδο τη διαδικασία θεμιτοποίησης του κυρίαρχου λόγου σήμερα. Ενός κυρίαρχου λόγου ωστόσο με τον οποίο αναμετράται και η αριστερά όλων των αποχρώσεων ανά πάσα στιγμή, και που σίγουρα δεν έχει απαλλαχτεί από διάφορες όψεις του. Άρα αν υπάρχει για παράδειγμα η τάση να αποδέχεται η αριστερά την ύπαρξη κέντρων που καθοδηγούν τις εξελίξεις στο παρασκήνιο, αυτό άρα δε σημάινει ότι και η ίδια εμπλέκεται στα σχήματα που περιγράφει ο Ζίζεκ. Ή και αντίστροφα όταν η αριστερά φαντασιώνεται τον εαυτό της, την πρακτική και τη δράση της ως ένα αντίστοιχο εναλλακτικό κέντρο που θα καθοδηγεί στενά την αντίσταση του λαού, μηπώς και τότε εγκλωβίζεται και η ίδια στα εν λόγω σχήματα, ανάγοντας μια μη πραγματοποιήσιμη συνθήκη σε προυπόθεση για επαναστατική δράση. Προσωπικά δε βρισκώ ιδιαίτερες αντιφάσεις ανάμεσα στην ανάλυση του ζιζεκ και του γκράμσι, και σίγουρα όχι στα χωρία που παρατίθενται. Ας προσπαθήσουμε να δουλέψουμε πάνω στην απελευθερωτική διάσταση της διαπίστωσης του Ζιζεκ. Ότι στην κρίση αναδεικνύεται ακόμη περισσότερη η αδυναμία των από πάνω να κυβερνήσουν, δηλαδή αδυναμία να παράγουν ηγεμονικές πολιτικές. Το αυτό και αποτελεί μια χρυσή ευκαιρία για να ομολογηθεί ευρύτερα ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός. Αρκεί μόνο να μην ακολουθήσει το ζήτω ο βασιλιάς. Άλλωστε μέχρι σήμερα γυμνοί είμαστε και εμείς, και όσο συνεχίζεται και η δική μας γύμνια τόσο θα συνεισφέρουμε εν αγνοία μας στο βοναπαρτισμό, ως την αναγκαία πολιτική λύση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κατ' αρχάς, βάλε σε παρακαλώ ένα νικ.

      Κατά δεύτερο, τι είναι "διαδικασία θεμιτοποίησης του κυρίαρχου λόγου"; Εννοείς "νομιμοποίησης";

      Την παρακάτω πρόταση δεν την κατανοώ: "Άρα αν υπάρχει για παράδειγμα η τάση να αποδέχεται η αριστερά την ύπαρξη κέντρων που καθοδηγούν τις εξελίξεις στο παρασκήνιο, αυτό άρα δε σημάινει ότι και η ίδια εμπλέκεται στα σχήματα που περιγράφει ο Ζίζεκ"

      Ούτε την παρακάτω: "Ή και αντίστροφα όταν η αριστερά φαντασιώνεται τον εαυτό της, την πρακτική και τη δράση της ως ένα αντίστοιχο εναλλακτικό κέντρο που θα καθοδηγεί στενά την αντίσταση του λαού, μηπώς και τότε εγκλωβίζεται και η ίδια στα εν λόγω σχήματα, ανάγοντας μια μη πραγματοποιήσιμη συνθήκη σε προυπόθεση για επαναστατική δράση."

      "Προσωπικά δε βρισκώ ιδιαίτερες αντιφάσεις ανάμεσα στην ανάλυση του ζιζεκ και του γκράμσι, και σίγουρα όχι στα χωρία που παρατίθενται.'

      Εγώ βρίσκω χαώδεις διαφορές.

      "Ας προσπαθήσουμε να δουλέψουμε πάνω στην απελευθερωτική διάσταση της διαπίστωσης του Ζιζεκ."
      Δεν βλέπω καμία απελευθερωτική διάσταση στον λόγο του, αυτό αφορά το άρθρο.

      " Ότι στην κρίση αναδεικνύεται ακόμη περισσότερη η αδυναμία των από πάνω να κυβερνήσουν, δηλαδή αδυναμία να παράγουν ηγεμονικές πολιτικές."
      Αυτό το γνωρίζουμε από την δεκαετία του 30, το έγραψε ο Γκράμσι πριν 90 χρόνια. Αυτό που έγραψε ο Ζίζεκ πάνω σ' αυτό παρατίθεται πιο πάνω: ότι θα ήταν πολύ καλό να έχουμε μια ελίτ που να ξέρει να είναι ελίτ έγραψε.

      "Άλλωστε μέχρι σήμερα γυμνοί είμαστε και εμείς, και όσο συνεχίζεται και η δική μας γύμνια τόσο θα συνεισφέρουμε εν αγνοία μας στο βοναπαρτισμό, ως την αναγκαία πολιτική λύση."

      Ποιοι είμαστε "εμείς"; Το σύνολο περιλαμβάνει τόσο αυτούς που βρίσκουν τον Ζίζεκ περισπούδαστο όσο και αυτούς που τον βρίσκουν χάσιμο χρόνου, πχ; Γιατί;

      Διαγραφή
    2. 1. Είμαι ο παραπάνω ανώνυμος.
      2. θεμιτοποιώ = καθιστώ θεμιτό. Δεν είμαι φιλόλογος και δε θα διαφωνήσω. Ας πούμε λοιπόν νομιμοποίηση.
      3. Προσπαθώ να πω ότι η ίδια η πρόσληψη από την αριστερά για το πώς οργανώνεται η αστική εξουσία, διεθνώς και σε εθνικό επίπεδο, είναι δηλωτική για τον τρόπο που κάνει πολιτική. Ουσιαστικά θέλω να στηλιτεύσω την τάση να αναγνωρίζουμε σκοτεινά κέντρα που καθοδηγούν τα νήματα, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε ότι η ίδια η εξουσία λειτουργεί και εντός μας. Συμπερασματικά δεν αρκεί να ξεκαθαρίσουμε με τα σκοτεινά αυτά κέντρα για να ξεμπερδέψουμε με τις σχέσεις εξουσίας εντός των οποίων λειτουργούμε.
      4. Ας συμφωνήσουμε τουλάχιστον ότι όσο περισσότερο είμαστε σε θέση να αναλύσουμε τους μηχανισμούς εξουσίας και εκμετάλλευσης, τόσο περισσότερο μπορούμε να εγγυηθούμε για την ανατροπή τους. Κι αυτό το βρίσκω απελευθερωτικό.
      5. Εν τέλει αυτό που θέλω να σου πω, είναι ότι κατά τη γνώμη μου, ο ζιζεκ δε λέει τι καλά που θα ήταν να έχουμε μια ελιτ που ξέρει να είναι ελίτ, γιατί ποτέ η ελίτ δεν ξέρει να είναι ελίτ. Είναι όσο της το επιτρέπουμε.
      6. Εμείς είμαστε, θέλω να πιστεύω σε ένα πρώτο επίπεδο τουλάχιστον, όλοι εκείνοι που δεν αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας σε κάποια ελίτ, και που αντικειμενικά έχουμε συμφέρον ώστε να την ανατρέψουμε, κι αν όχι να την ανατρέψουμε τότε τουλάχιστον να διεκδικήσουμε ένα μεγαλύτερο μερίδιο από τον πλούτο που παράγεται σήμερα, και που εν τέλει μας ανήκει.

      Διαγραφή
    3. 1. Οκ.
      2. ΟΚ.
      3. Κατά τη δική μου άποψη η θεωρία της πολιτικής εξουσίας στον Ζίζεκ είναι εντελώς πρωτόγονη, απλουστευτική και μονοδιάστατη, όπως άλλωστε έγραψα. Ο Γκράμσι ασχολείται πολύ ενδελεχέστερα με το θέμα από ό,τι ασχολήθηκε ποτέ του ο Ζίζεκ. Και το μικρό εδάφιο που μετέφρασα από Πέρι Άντερσον έχει, κατά τη δική μου αξιολόγηση, πολύ περισσότερο ζουμί σε ό,τι αφορά το πώς ασκείται η εξουσία στις καπιταλιστικές κοινωνίες από όση όλο το έργο του Ζίζεκ μαζί.
      4. Βλ. πιο πάνω για Γκράμσι-Άντερσον.
      5. Πού στηρίζεις αυτή σου την άποψη; Εγώ την στήριξα στα εδάφια που παρέθεσα, στο βίντεο που παρέθεσα, και μπορώ να σου αναφέρω πολλά ακόμα όπου ο Ζίζεκ λέει ανάλογα πράγματα. Πχ, στα πολλά κείμενα στα οποία εκφράζει τον θαυμασμό του για την Α. Ραντ ως "εχθρό", διότι "ενσαρκώνει" χωρίς "υποκρισία" την φιγούρα του καπιταλιστικού αυταρχισμού. Την ίδια στιγμή, μπορώ να σε παραπέμψω σε εδάφια όπου μεταμορφώνει τον Λένιν σε ένα ανάλογο είδος "ανάληψης ευθύνης" από τα αριστερά. Υπάρχει εδώ ένα σχετικό κείμενο για την παραμόρφωση στην οποία υποβάλλει τον Λένιν για τον σκοπό αυτό, του Louis Proyect, και νομίζω ότι έχω βάλει και σχετική παραπομπή σε ένα άλλο κείμενο του Άλεξ Καλίνικου που τον κάνει ολίγον ρεζίλι για το θέμα.
      6. Αν όχι να ανατρέψουμε την ελίτ δηλαδή να γίνουμε εμείς η ελίτ; Και τέλος πάντων πού είδες οτιδήποτε που αφορά την πολιτική ανατροπή του καπιταλισμού στον Ζίζεκ;

      Διαγραφή
    4. Μπορείς να δώσεις το link όπου ο Callinicos ασκεί κριτική στον Zizek;

      Διαγραφή
    5. http://radicaldesire.blogspot.com/2009/11/blog-post_05.html

      Κάπου υπάρχει κι εδώ, αλλά δεν το βρίσκω. Συναφές πάντως άμεσα το άρθρο του Proyect, "Ο Λένιν του Ζίζεκ και ο δικός μας Λένιν", εδώ.

      Διαγραφή
    6. Ευχαριστώ, το είχα δει παλιότερα το άρθρο του Proyect και τον τρόπο με τον οποίο ο Ζιζεκ διαστρεβλώνει εμφανώς τα λεγόμενα του Λένιν για να τον εμφανίσει σαν κάποιον αδίστακτο δικτάτορα.

      Διαγραφή
    7. Αν και δε βρίσκω ιδιαίτερα παραγωγική την αντιπαράθεση βάσει χωρίων-πάντα θα βρεθεί κάτι που έχει γραφτεί ώστε να συνηγορεί στις απόψεις μας(χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Λενιν) προχωρώ παρακάτω σε μια ενδεικτική σταχυολόγηση που ίσως να βοηθάει την κουβέντα) με την υποσημείωση ότι κατά τη δικιά μου αντίληψη ο Ζίζεκ δεν προσπαθεί να συστηματοποιήσει τη σκέψη του(όπως για παράδειγμα κάνει ο Badiou). Τα αποσπάσματα που χρησιμοποιώ είναι από το βιβλίο του Ζίζεκ, The parallax view και μεταφέρω χωρίς μετάφραση από τα αγγλικά.

      3,4,6. Για το κομμάτι της ανατροπής στο κεφάλαιο 6,σελ. 349 βρίσκω:
      " And this enables us to propose the correct formal concept of a 'revolutionary situation': a situation in which, exceptionally and momentarily, the antagonism apppears as such, is directly 'experienced'; in which the masks of the official ideological struggle fall off, the official opponents discover their 'deeper solidarity' and start to share their concerns, and the situation is reduced to its true underlying antagonism - there are no longer conservatives and progressives, totalitarians and democrats, legalists and populists, fundamentalists and liberals, and all other false oppositions - there are only US and Them."

      επίσης στο ίδιο στη σελίδα 362

      " The point of subtraction is to reduce the overall complex structure to its 'antagonistic' minimal difference. So what the series race-gender-class obfuscates is the different logic of the political space in the case of class: while the antiracist and antisexist struggles are guided by a striving for the full recognition of the other, the class struggle aims at overcoming and subduing, even annihilating, the other, - even if this not mean direct annihilation, class struggle aims at the annihilation of the other's sociopolitical role and function"

      Πόσο διαφορετικά από την "εκμηδένιση του κοινωνικοπολιτικού ρόλου της αστικής τάξης" θα έθετε κανείς τη δικτατορία του προλεταριάτου ;

      5. Στο σημείο αυτό δεν αντλώ αυτούσια από Ζίζεκ, πιο πολύ μεταφέρω κατ'αναλογία, βασιζόμενος δηλαδή στο ότι το χάσμα μεταξύ της γνώσης του υποκειμένου και της γνώσης του Άλλου είναι εγγενές στο υποκείμενο καθ'εαυτό.

      Εν κατακλείδι, η αρχική μου ιδέα για το σχολιασμό είναι να μην εκμηδενίζουμε το Ζίζεκ και τη συνεισφορά του. Φυσικά και να του γίνεται κριτική, πάντα είναι χρήσιμη και αναγκαία. Κομμουνιστής με την παραδοσιακή έννοια σίγουρα δεν είναι, μήπως όμως οι παρεμβάσεις μπορούν να αποτελέσουν εφαλτήριο έμπνευσης για την ανανέωση(sic) στοιχείων της μαρξιστικής επαναστατικής θεώρησης.

      Διαγραφή
    8. -->επίσης στο ίδιο στη σελίδα 362

      να διαβάζουμε και την μπαντιου-λογοκλοπική υποσημείωση 45. Είχα ξεχάσει τις σαχλαμάρες τού κυρίου «όλα-τα-κλέβω-όλα-τα-διαστρεβλώνω» για το subtraction=ελάχιστη διαφορά. Ευχαριστώ που μου το υπενθύμισες.

      Διαγραφή
    9. @Χρήστος: Το πρώτο που θα απαντούσα είναι πως αυτό που παρέθεσες είναι ένα κοκτέιλ από Λακλάου, Αλτουσέρ και Μπαντιού, χωρίς ψήγμα πρωτότυπης ιδέας πέραν του αχταρμά ως τέτοιου.

      Το δεύτερο, το οποίο έχω πει εδώ και καιρό, είναι ότι προκαλώ όποιον θέλει να βρει μια ιδέα στον Ζίζεκ που δεν αναιρείται κάπου αλλού στο έργο του ίδιου. Προφανέστατα μπορούμε να βρίσκουμε επ' άπειρον αποσπάσματα τα οποία αναιρούν το ένα το άλλο, έδωσα ήδη το παράδειγμα της επίκλησης από τον ίδιο της "επαναστατικής ευθύνης στη βία" στα κείμενά του για τον Λένιν, η οποία αφενός μπερδεύει τον Λένιν με τον Βέμπερ (βλ. Καλλίνικος) και αφετέρου έρχεται σε ωραία συμμετρική αντίθεση με την επιθυμία για μια καλή καπιταλιστική ελίτ που θα μας επέτρεπε να βρούμε τον μπούσουλά μας.

      Το τρίτο που θα σου απαντούσα είναι ότι ο Ζίζεκ εκμηδενίζεται μόνος του, εγώ απλώς σχολίασα μία ακόμα από τις ατελείωτες παπαρδέλες που πετάει σωρηδόν από τότε που άρχισε η κρίση και έχει κάνει την ψυχανάλυση Τιραμόλα για να την αναλύσει σε λακανιανά και διαβάζουμε εμείς λες και διαβάζουμε σοφίες. Ωραίος ο Λακάν, χρήσιμος, αλλά θέλει και έναν χειρισμό για να τον "μεταφράσεις" και η μετάφραση φτάνει μέχρι ένα σημείο. Οσο και να τραβάς το μικρό αντικείμενο α, πολιτική οικονομία δεν σου φτιάχνει.

      Και το τελευταίο να γλιτώσεις το χρόνο σου και να μην φας τον χρόνο που σπατάλησα εγώ διαβάζοντάς τον. Έχει πολύ πιο χρήσιμα πράγματα για να επενδύσεις τον χρόνο σου, ειλικρινά.

      Διαγραφή
  4. «Σοβαρότερα» τώρα, η «ανάλυση» που εκθέτεις στο άρθρο είναι αντίγραφο από το κεφάλαιο της «φαινομενολογίας τού πνεύματος» για την τρομοκρατία (γαλλική επανάσταση) και την «απόλυτη ελευθερία» . Ο «μηδενισμός» τού «αφηρημένου καθολικισμού» γεννά το «ένα» τής «συγκεντρωτικής εξουσίας» και πάει λέγοντας. Μόνο ο Σλοβένος βέβαια βλέπει όλα τα «ένα» ένα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Alain Badiou & Slavoj Zizek
    in Dialogue
    Philosophy and Communism

    A Lacanian Ink Event – Jack Tilton Gallery – NYC, 10/15/2010
    Introduction by Josefina Ayerza
    Όποιος έχει διάθεση μπορει να δει τις διαφορές μεταξύ Badiu και Zizek σε αυτη τη σειρά των βίντεο στο lacan com. Το σίγουρο είναι πως ο Zizek δεν μπορει να είναι θεωρητικός της επανάστασης σε αντίθεση με τον Badiou. Έχω την αίσθηση πως για τον Ζιζεκ η συζήτηση για τον κομμουνισμού και την επανασταση είναι μια παιχνιδιαρικη σπαζοκεφαλια που μπορει να γεμίσει ευχάριστα την, θα το πω ευγενικά, ανοργασμικη ζωη του. Please μην προσβαλλεις την λακανικη οπτική εξαιτίας του.
    Εύη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Το βάζω εδώ, δεν θυμάμαι σε ποια ανάρτηση είναι η βιβλιογραφία για Στάλιν:

    Από το βιβλίο τού Λοζούρντο, Στάλιν:

    Goldman W.Z. (2007) Terror and democracy in the Age of Stalin, the Social Dynamics of repression, Cambridge UP («εκδημοκρατισμός τής καταστολής»: ένα περίεργο φαινόμενο, η ελευθερία εντός των εργοστασίων πήγαινε χέρι με χέρι με την «τρομοκρατία» εκτός).

    Applebaum G. (1995) Gulag A History, Anchor Books, Random House, NY (μπαίνω σε μεγάλο πειρασμό να μεταφράσω αποσπάσματα για κάποιο «στρατόπεδο» καταναγκαστικής εργασίας με πισίνες, θεατρική αίθουσα, κουκλοθέατρο, εκπαιδευτικά προγράμματα κ.ο.κ.)

    Blackmon D.A. (2008) Slavery by another name. The re-enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II, Doubleday (για κάποιες ενδιαφέρουσες στατιστικές θνησιμότητας μεταξύ των σοβιετικών και αμερικανικών γκούλαγκ 4.8% έναντι 40% στην Αλαμπάμα στην δεκαετία 1870-80 («υπενοικίαση» (sic) μαύρων κρατούμενων))

    Martin T. (2001) The Affirmative Action Empire. Nations and Nationalism in the Soviet Union, 1923-1939, Cornell UP, Ithaca-Lond. (για σύγκριση με την ρατσιστική ιδεολογία των ναζιστικών στρατοπέδων)

    Και αυτό, (ο Λοζούρντο χρησιμοποιεί την ιταλική μετάφραση):
    http://en.wikipedia.org/wiki/Late_Victorian_Holocausts

    ΑπάντησηΔιαγραφή