Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012

Πατάτες; Όχι, ευχαριστώ, μόλις έφαγα απ' το κακό μου το Κεφάλαιο. Και τους τρεις τόμους

Διάλεξις πρωτοβάθμιου καθηγητή πολιτικής οικονομίας. Γιάννης Μηλιός, αν έχετε ακουστά:
Το μάθημα της πατάτας 
Η κρίση έδειξε πως η αυτενέργεια και η αλληλεγγύη των ανθρώπων μπορούν να κάνουν τις διαδικασίες της αγοράς περιττές
Σαν χρήσιμο πράγμα που ικανοποιεί διατροφικές ανάγκες, ένα τσουβάλι πατάτες Νευροκοπίου 20 κιλών στο Πάρκο Γουδή, ή στην είσοδο του Δημαρχείου Βύρωνα, ή στον παράδρομο της Εθνικής οδού Αθηνών - Λαμίας στη Νέα Κηφισιά δεν διαφέρει σε τίποτα από οκτώ συσκευασίες των δυόμισι κιλών πατάτας Νευροκοπίου σε ένα σούπερ μάρκετ στου Ζωγράφου, ή στον Βύρωνα ή στην Πολιτεία της Κηφισιάς. 
Αντιθέτως, σαν εμπορεύματα, δηλαδή σαν κοινωνικά πράγματα, το τσουβάλι των είκοσι κιλών και οι συσκευασίες των δυόμισι κιλών διαφέρουν σημαντικά. 
Το τσουβάλι των είκοσι κιλών είναι ένα απλό (μη καπιταλιστικό) εμπόρευμα, δηλαδή ένα εμπόρευμα που η πώλησή του, η μετατροπή του σε χρήμα, πέρα από το κόστος παραγωγής, εξασφαλίζει στον κάτοχό του, τον αγρότη-μικροπαραγωγό, απλώς ένα ατομικό εισόδημα διαβίωσης, κατά περίπτωση περισσότερο ή λιγότερο ικανοποιητικό. Κι αυτό διότι έχει παραχθεί και συσκευαστεί από μια οικογενειακή μικροεπιχειρηματική δραστηριότητα, στην οποία ο ιδιοκτήτης είναι και άμεσα εργαζόμενος. 
Σε αντιδιαστολή, η συσκευασία των 2,5 κιλών αποτελεί καπιταλιστικό εμπόρευμα, δηλαδή ένα εμπόρευμα που η μετατροπή του σε χρήμα στοχεύει να εξασφαλίσει στον ιδιοκτήτη του όχι (απλώς) ένα ικανοποιητικό εισόδημα, αλλά το «κανονικό», δηλαδή το κοινωνικά μέσο ποσοστό κέρδους. Αν για παράδειγμα το μέσο ποσοστό κέρδους στην οικονομία είναι 12% επί του συνολικά χρησιμοποιούμενου κεφαλαίου και η επιχείρηση συσκευασίας και διανομής πατάτας είναι σχετικά μεγάλη, απασχολεί για παράδειγμα ένα κεφάλαιο 10 εκατ. ευρώ, το προσδοκώμενο μέσο κέρδος ετησίως θα είναι 1.200.000 ευρώ. Αν είναι μικρότερη, ας πούμε 4.000.000 ευρώ, το προσδοκώμενο μέσο κέρδος ετησίως θα είναι 480.000 ευρώ. 
Η επιχείρηση συσκευασίας και διανομής πατάτας αγόραζε από τους αγρότες μικροεπιχειρηματίες-παραγωγούς το απλό εμπόρευμα (κάποιους τόνους πατάτας Νευροκοπίου) και το μετέτρεπε σε καπιταλιστικό εμπόρευμα χονδρικής (συσκευασίες που διατίθενται σε κάθε σούπερ μάρκετ της χώρας). Ο ιδιοκτήτης του σούπερ μάρκετ το μετέτρεπε περαιτέρω σε καπιταλιστικό εμπόρευμα λιανικής, καθώς οι δαπάνες σε υλικά και μισθούς για την αγορά, φύλαξη, πώληση κ.λπ. της πατάτας πρέπει να προσαυξηθούν και πάλι με το μέσο κέρδος. Το αποτέλεσμα ήταν βέβαια ότι ο καταναλωτής αγόραζε τις πατάτες στο σούπερ μάρκετ της γειτονιάς του, δηλαδή δεν χρειαζόταν να πάει στο Πάρκο Γουδή, ή στον παράδρομο της Εθνικής οδού Αθηνών - Λαμίας στη Νέα Κηφισιά. Παράλληλα, οι δύο καπιταλιστικές διαδικασίες παραγωγής που παρεμβάλλονταν ανάμεσα στον αγρότη και τον καταναλωτή συμπίεζαν το εισόδημα και των δύο: Χαμηλή τιμή αγοράς από τον αγρότη, ψηλή τιμή πώλησης στον καταναλωτή. 
Αναφορικά με την πατάτα, η κρίση έδειξε πως η αυτενέργεια και αλληλεγγύη των ανθρώπων μπορούν να κάνουν τις διαδικασίες καπιταλιστικής παραγωγής περιττές. Θα μπορούσε άραγε στο επίπεδο της συνολικής κοινωνίας να μετασχηματιστεί η οικονομία με γνώμονα τις κοινωνικές ανάγκες, δηλαδή υπερβαίνοντας τους καταναγκασμούς του κεφαλαίου και του κέρδους;
Ο Γιάννης Μηλιός είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο ΕΜΠ
Διαγώνισμα επί της διαλέξεως. Υπόδειγμα σωστών απαντήσεων αριστεύσαντος διαγωνιζομένου: 

1. Πόσα είδη εμπορευμάτων υπάρχουν στην καπιταλιστική οικονομία σύμφωνα με τον μαρξιστή οικονομολόγο Γιάννη Μηλιό;
Σύμφωνα με τον μαρξιστική οικονομολόγο Γιάννη Μηλιό υπάρχουν στην καπιταλιστική οικονομία δύο είδη εμπορευμάτων: καπιταλιστικά και απλά, ή μη καπιταλιστικά, εμπορεύματα.

2. Ονομάστε ένα είδος μη καπιταλιστικού εμπορεύματος που μπορεί κάποιος να αγοράσει σε μια καπιταλιστική οικονομία.
Πατάτες Νευροκοπίου σε συσκευασία 20 κιλών.

3. Σε τι διαφέρει ένα καπιταλιστικό εμπόρευμα από ένα απλό ή μη καπιταλιστικό εμπόρευμα στα πλαίσια του Καπιταλιστικού Τρόπου Παραγωγής;
Το καπιταλιστικό εμπόρευμα πωλείται για να εξασφαλίσει στον ιδιοκτήτη του το κοινωνικά μέσο ποσοστό κέρδους, ενώ το μη καπιταλιστικό για να εξασφαλίσει ένα ατομικό εισόδημα διαβίωσης.

4. Με ποιον μηχανισμό μετατρέπεται ένα εμπόρευμα στον Καπιταλιστικό Τρόπο Παραγωγής από απλό σε καπιταλιστικό;
Μέσω της συσκευασίας και διανομής του σε σουπερμάρκετ.

5. Τι είδους εμπόρευμα είναι το ηλεκτρικό ρεύμα και γιατί;
Το ηλεκτρικό ρεύμα είναι μη καπιταλιστικό εμπόρευμα διότι το αγοράζουμε χωρίς μεσάζοντες, δεν είναι συσκευασμένο και δεν διανέμεται σε σουπερμάρκετ.

6. Μια αρσενική ή θηλυκή πόρνη είναι καπιταλιστικό εμπόρευμα ή όχι;
Εξαρτάται απ' το αν η πόρνη αυτοδιαχειρίζεται τη σεξουαλική-εργατική της ισχύ ή αν εμπλέκεται μεσάζων (νταβατζής).

7. Τι ορίζεται ως "Καπιταλιστικός Τρόπος Παραγωγής";
"Καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής" είναι ένας τρόπος παραγωγής όπου τα εμπορεύματα πωλούνται για να εξασφαλίσουν το κοινωνικά μέσο ποσοστό κέρδους.

8. Τι ονομάζουμε "σχέσεις παραγωγής" και ποια η σχέση τους με τον χαρακτήρα της οικονομίας;
Σχέσεις παραγωγής ονομάζουμε τις σχέσεις ανάμεσα στους παραγωγούς και τους μεσάζοντες. Όταν υπάρχουν μεσάζοντες που διαμεσολαβούν ανάμεσα στους παραγωγούς και τους καταναλωτές τότε έχουμε μια καπιταλιστική οικονομία. Όταν όχι, τότε έχουμε μια "οικονομία των αναγκών."

9. Ο 902 και η "Τυποεκδοτική" αποτελούν καπιταλιστικές επιχειρήσεις ή όχι και γιατί;
Αποτελούν καπιταλιστικές επιχειρήσεις διότι δεν βασίζονται στην αυτο-οργάνωση των μικροπαραγωγών, την αυτενέργεια και την αλληλεγγύη, αλλά στην απεχθή ιεραρχική εξουσία του Κομμουνιστικού Κόμματος.

10. Είναι εφικτή η ανάπτυξη μη καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού;
Βεβαίως, φτάνει να υπάρχει καλή διάθεση.

11. Από την άποψη της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας, ποιοι υλικοί παράγοντες εμπλέκονται στην παραγωγή μιας πατάτας;
Εμπλέκεται η παρουσία ή απουσία της βούλησης του καλλιεργητή της πατάτας να υπερβεί τους καταναγκασμούς του κεφαλαίου και του κέρδους.

12. Τι είδους εμπόρευμα είναι το βαζάκι βαζελίνης που διατίθεται δωρεάν με το περιοδικό "Οθωμανικές απολαύσεις";
 Είναι μη καπιταλιστικό εμπόρευμα, ακριβώς επειδή διατίθεται δωρεάν, στα πλαίσια της αλληλεγγύης του περιοδικού στους σοδομιστές και της αυτενέργειας των σοδομιστών.

13. Τι ονομάζουμε "ανατροπή του καπιταλισμού";
"Ανατροπή του καπιταλισμού" ονομάζουμε το να δεις τα πράγματα αλλιώς, ώστε ο καπιταλισμός να έχει ήδη πάντα ανατραπεί.

14. Τι είναι "οργανική σύνθεση του κεφαλαίου";
Πρόκειται για απαρχαιωμένη ψευδο-έννοια του δογματικού Μαρξισμού που δεν χρήζει περαιτέρω συζήτησης.

15. Τι γνωρίζετε για τον νόμο της υπεραξίας;
Όταν κάτι αξίζει πάρα πολύ για τον δικό μας ψυχικό κόσμο και μας δημιουργεί θετικό πνεύμα, τότε έχουμε δράση του νόμου της υπεραξίας. Όταν κάτι είναι δυσάρεστο και μας αγχώνει, μπαίνει σε λειτουργία ο νόμος της απαξίας.

32 σχόλια:

  1. Προς ανεκδιήγητο που βρίζει κιόλας: Να διαβάσω εγώ την 18η Μπρυμαίρ ρε σούργελο; Τη διαβάζω είκοσι χρόνια. Αλλά για πες μου: Τι είναι η 18η Μπρυμαίρ; Treatise on Political Economy?

    Σαχλαμάρα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Σεχτάρ ο Τρομερός11 Μαρτίου 2012 - 4:25 μ.μ.

    Εξοχο!
    Ηταν ό,τι χρειαζόμουνα, για να χωνέψω προλεταριακά το καπιταλιστικό μου φαϊ!
    Αν μη τι άλλο, μας διασκεδάζουν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. LR, οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις είναι καταπληκτικές. Θα πρόσθετα άλλη μια:
    Αρκεί να φας όλες τις πατάτες που περιέχει μια συσκευασία των 20 κιλών για να κτυπήσει μπιέλα ο εγκέφαλος ή απαιτούνται και άλλες προϋποθέσεις;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ρεσιτάλ αποθέωσης της βουλησιαρχίας χώρια το ότι έμμεσα (και λανθασμένα) βάζει ηθικά ζητήματα [ ο κακός αγρότης ξέρω γω που δεν συνειδητοποιεί την ανάγκη για αυτοργάνωση ] Έχω κάτι κείμενα του στην άκρη αλλά με αυτά που βλέπω δε με κόβω να τα διαβάζω....

    λίγο σοφίσματα και το ερωτηματολόγιο σου βέβαια αλλά για τις ανάγκες του κειμένου φαντάζομαι...

    Διονύσης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. αν και εφάρμοσα τη δικτακτορία της πατάτας στο σπίτι πάλι δεν έφαγα τηγανητή, γιατί η "κόκκινη" τις έκανε στο φούρνο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ο Μηλιός έχει δίκιο από αυστηρά μαρξική σκοπιά. Η απλή παραγωγή εμπορευμάτων και η διάθεση τους στην αγορά απευθείας από τον παραγωγό,χωρίς τη διαμεσολάβηση του εμπορικού κεφαλαίου, δεν είναικαπιταλιστική μορφή παραγωγής. Πρόκειται βέβαια για μορφή παραγωγής και όχι τρόπο παραγωγής, σύμφωνα με τον Μαρξ. Ο μικροπαραγωγός που παράγει με τη δική του εργασία τα προϊόντα του δεν είναι καπιταλιστής. Προκειμένου να γίνει τέτοιος πρέπει να διαχωριστεί εντελώς από την λειτουργία των μέσων παραγωγής και να μετατραπεί σε διευθυντή της (καπιταλιστικής) οργάνωσηςτης παραγωγής η οποία επιτελείται εξολοκλήρου με μισθωτή εργασία. Ένας κοινωνικός σχηματισμός κατά τον Μαρξ περιλαμβάνει διάφορους τρόπους (προκαπιταλιστικούς πχ) και μορφές παραγωγής, όπως η απλή εμπορευματική παραγωγή, όμως κάθε φορά ένας τρόπος είναι ο κυρίαρχος και αυτός χαρακτηρίζει τον εκάστοτε κοινωνικό σχηματισμό και τη δυναμική του. Το ότι σήμερα κυρίαρχος είναι ο καπιταλισμός δεν σημαίνει πως έχει εξαφανιστεί η απλή παραγωγή εμπορευμάτων και όλα τα εμπορεύματα έχουν μετατρπεί σε καπιταλιστικά.

    Τώρα, όσον αφορά το λεγόμενο κίνημα της πατάτας, όσοι ενεπλάκησαν σε αυτό δεν σημαίνει πως εξείλθαν των καπιταλιστικών σχέσεων, μιάς και αυτές δεν εξαντλούνται στις σχέσεις παραγωγής και κυκλοφορίας. Ούτε βέβαια θα ανατραπεί ο καπιταλισμός με την προσπάθεια να δημιουργήσουμε μία οικονομία απλων εμπορευματοπαραγωγών που ανταλλάσουν τα προϊόντα τους στην αγορά, χωρίς την οποιαδήποτε μεσολάβηση κεφαλαίου. Άλλωστε ο Μαρξ έδειξε πως μπορεί να αναδυθεί ο καπιταλισμός ακόμα και στην υποθετική περίπτωση μία οικονομίας απλής εμπορευματικής παραγωγής. Το ότι λοιπόν η πατάτα του εν λόγω κινήματος δεν είναι καπιταλιστικό εμπόρευμα δεν σημαίνει πως συνιστά και ως τέτοιο αντικαπιταλιστική στρατηγική. Αλλά ο Μηλίος δεν ισχυρίζεται κάτι τέτοιο, όπως φαίνεται από την τελευτία παράφραφο του άρθρου του. Απλά, με αφορμή αυτό το παράδειγμα αναρωτιέται αν μπορεί να οργανωθεί συνολικά η οικονομία με μη καπιταλιστικούς όρους. Φαντάζομαι πως στο βαθμό που δηλώνει μαρξιστης, το όραμα του δεν είναι μία κοινωνία απλών εμπορευματοπαραγωγών.

    Αν είναι να του γίνει κριτική ας του γίνει τουλάχιστον εκεί που κάνει λάθος και όχι εκεί που έχει δίκιο. Στο κατά πόσο δηλαδή το κίνημα της πατάτας συνιστά από μόνο του αντικαπιταλιστική στρατηγική (που δεν συνιστά) και όχι αν οι πατάτες που διαθέτει είναι καπιταλιστικό εμπόρευμα, που δεν είναι...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ο Μηλιός έχει δίκιο από αυστηρά μαρξική σκοπιά. Η απλή παραγωγή εμπορευμάτων και η διάθεση τους στην αγορά απευθείας από τον παραγωγό,χωρίς τη διαμεσολάβηση του εμπορικού κεφαλαίου, δεν είναικαπιταλιστική μορφή παραγωγής.

    A) πώς αγοράζει ο παραγωγός λίπασμα; Τρακτέρ; Η βενζίνη για τη μεταφορά από πού έρχεται; Τι είναι η καλλιέργεια; Κάτι που συμβαίνει στο κενό της "φυσικής κατάστασης";

    Β) Σε τι συνίσταται η "καπιταλιστική μορφή παραγωγής"; Στο ότι υπάρχουν μεσάζοντες; Για το ρεύμα που έρχεται σπίτι σου ποιος είναι ο μεσάζων; Οι δωρεάν μορφές υπηρεσιών (ο blogger, καλή ώρα) δεν είναι μέρος της καπιταλιστικής παραγωγής επειδή δεν πληρώνεις χρήματα; Τι είδους πολιτική οικονομία είναι αυτή, και μαλιστά "αυστηρά μαρξική";

    Ο Μαρξ μίλησε για "πραγματική υπαγωγή" από τον 19ο αιώνα και θα μιλήσουμε στον 21ο για απόλυτη αίρεση της υπαγωγής της παραγωγής στις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής με βάση το ότι "δεν υπάρχουν μεσάζοντες";

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αν περιμένεις να διαβάσεις τον 4ο τόμο του Κεφαλαίου σ' ένα άρθρο εφημερίδας είσαι ένας ακόμη ηλίθιος ΚΝίτης - το ηλίθιος είναι πλεονασμός βέβαια...

      Διαγραφή
    2. Ανυπόγραφο και υβριστικό, αλλά το δημοσιεύω για σουβενίρ του επιπέδου αντίληψης ορισμένων.

      Διαγραφή
    3. «πώς αγοράζει ο παραγωγός λίπασμα; Τρακτέρ»

      Θα προσπαθήσω να βρω το σχετικό άρθρο του Ρίζο όσον αφορά το «είδος» των συνεταιρισμών* που προωθούνται παγίως από τον ΣΥΝ. Εκ μνήμης, πρόκειται για «μεταφορά» τής λογικής τής επέκτασης τραπεζικών πιστώσεων (δάνεια) [micro-credit] σε αγρότες/ομάδες αγροτών μικρής έγγειας ιδιοκτησίας που θεωρούνται αφερέγγυοι. Είναι ένα αντίστοιχο με τα subprimes τραπεζικό colpo-grossο σε χώρες όπου η παραγωγική γη δεν έχει ακόμη συγκεντρωθεί σε λίγα χέρια. Το αποτέλεσμα 250.000 αυτοκτονίες αγροτών στην Ινδία. Όλα από μνήμης.

      *το ότι δεν έχουν τσίπα, φαίνεται από την χρήση τού όρου «κο-οπερατίβα»

      Διαγραφή
    4. Επειδή έτυχε να διαβάσω για Ινδία --είναι σοκαριστική η κατάσταση-- εδώ ένα λινκ: http://www.downtoearth.org.in/content/95-farm-suicides-month-andhra-pradesh

      Διαγραφή
  8. To ότι ο μικροπαραγωγός πατάτας δεν παράγει καπιταλιστικά δεν σημαίνει πως είναι εξολοκλήρου εκτός των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, ούτε κάτι τέτοιο ισχυρίζεται ο Μηλιός. Η απλή εμπορευματική παραγωγή είναι μορφή και όχι τρόπος παραγωγής, άρα υπάρχει μόνο στα πλαίσια κυριαρχίας ενός τρόπου παραγωγής, όπως υπήρχε και πριν τον καπιταλισμό υπό την κυριαρχία του φεουδαλισμού ή της δουλοκτησίας. Προφανώς μία σειρά πρώτες ύλες που χρησιμοποιεί ο μικροπαραγωγός πατάτας είναι καπιταλιστικά εμπορεύματα (και αυτό μεταξύ άλλων συνεισφέρει στο να συμπιέζεται συνεχώς το εισόδημα του), όμως αυτό δεν καθιστά το προϊον του καπιταλιστικό εμπόρευμα, από τη στιγμή που δεν είναι αποτέλεσμα κατανάλωσης μεταβλητού κεφαλαίου (μισθωτή εργασία).

    Για να απαντήσω λοιπόν στα ερωτήματα σου, το γεγονός πως η συγκεκριμένη πατάτα ενσωματώνει κατά τη διδικασία παραγωγής της μία σειρά καπιταλιστικά εμπορεύματα δεν την καθιστά αυτομάτως καπιταλιστικό εμπόρευμα, από τη στιγμή που δεν παρήχθει εξολοκλήρου (και δεν διατέθηκε στους καταναλωτές) με κατανάλωση μεταβλητού κεφαλαίου.

    Η πραγματική υπαγωγή της εργασίας σημαίνει τη μετατροπή της σε μισθωτή εργασία η οποια προϋποθέτει τον πλήρη χωρισμό του παραγωγού από τα μέσα παραγωγής που εισήγαγε η καπιταλιστική βιομηχανία. Η τυπική υπαγωγή της εργασίας περιλαμβάνει τη διατήρηση των μικροπαραγωγών οι οποίοι όμως ελέγχονται από το κεφάλαιο (κυρίως το εμπορικό) τόσο για την παραγωγή πρώτων υλών όσο και για την εξασφάλιση αγορών για τα προϊόντα τους. Μπορούμε να πούμε πως η πληθώρα μικροπαραγωγών στην Ελλάδα που εξασφαλίζουν τις πρωτες ύλες από την καπιταλισιτκή αγορά και πουλάνε τα προϊόντα τους εξολοκλήρου στο εμπορικό κεφάλαιο (μεσάζοντες ή και super market) υπάγονται τυπικά στο κεφάλαιο. Η προσπάθεια των αγροτών του κινήματος της πατάτας να ξεφύγουν, στο επίπεδο της αγοράς για τα προϊόντα τους, από το κεφάλαιο είναι μία προσπάθεια να αρνηθούν αυτή την τυπική υπαγωγή. Το αν πρόκειται να το πετύχουν, σε μεγάλη κλίμακα και με διάρκεια, είναι μάλλον απίθανο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. To ότι ο μικροπαραγωγός πατάτας δεν παράγει καπιταλιστικά δεν σημαίνει πως είναι εξολοκλήρου εκτός των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, ούτε κάτι τέτοιο ισχυρίζεται ο Μηλιός. Η απλή εμπορευματική παραγωγή είναι μορφή και όχι τρόπος παραγωγής, άρα υπάρχει μόνο στα πλαίσια κυριαρχίας ενός τρόπου παραγωγής, όπως υπήρχε και πριν τον καπιταλισμό υπό την κυριαρχία του φεουδαλισμού ή της δουλοκτησίας.

      Βλέπεις μια αναγνώριση αυτού που γράφεις οπουδήποτε στο παραπάνω κείμενο; Υπάρχει οποιαδήποτε μνεία στην ύπαρξη καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής ως δομικού ορίου στις μορφές παραγωγής;

      Διαγραφή
    2. Οι παρατηρήσεις σου είναι σωστές, αλλά αδυνατώ να δω πώς το παραπάνω συμμορφώνεται προς τέτοιες παρατηρήσεις με οποιονδήποτε τρόπο, και συνεπώς αδυνατώ να κατανοήσω γιατί λες πως το κείμενο είναι ορθό από μαρξική σκοπιά.

      Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι ο Μηλιός γνωρίζει πολιτική οικονομία. Το ζήτημα είναι το πώς, γνωρίζοντας πολιτική οικονομία, γράφει ένα τέτοιο κείμενο. Υπάρχει τρόπος υπέρβασης των "καταναγκασμών του κεφαλαίου και του κέρδους" που να αφήνει αλώβητες τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής; Θα το χάσουμε εντελώς τώρα;

      Διαγραφή
    3. Το κείμενο αν εκληφθεί κυριολεκτικά αναφορικά με όσα λέει δηλαδή για τα ποιά εμπορεύματα είναι καπιταλιστικά και ποιά όχι, είναι σωστό. Αν εκληφθεί ως η μοναδική πρόταση αντικαπιταλιστικής στρατηγικής έχει πρόβλημα, όμως είναι υπερβολικό να καταλογίσουμε κάτι τέτοιο στον Μηλιό. Το ότι η συνεργασία καταναλωτών και παραγωγών, η δημιουργία δικτύων ή και κοπερατίβων μπορεί να παρακάμψει την καπιταλιστική αγορά και να αποεμπορευματοποιήσει τη διαδικασία κάλυψης μίας σειράς κοινωνικών αναγκών είναι σωστό. Τέτοιες λειτουργίες είναι αναπόσπαστο κομμάτιμίας επαναστατικής - αντικαπιταλιστικής στρατηγικής. Θυμίζω πως τόσο ο Μαρξ όσο και ο Λένιν έχουν τονίσει τη σημασία των κοοπερατίβων, ο πρώτος στα πλαίσια του καπιταλισμού, ο δεύτερος κατά τη διαδικασία της μετάβασης. Το λάθος (που το κάνουν αρκετοί) είναι η αναγωγή στην αποκλειστική αντικαπιταλιστική στρατηγική αυτής της διαδικασίας, όπως κάνουν διάφοροι οπαδοί της θεωρίας των "κοινών", παραβλέπωντας την ισχύ του καπιταλισμού και του κράτους του.

      Όμως αυτή η από τα κάτω κινητοποίση, η δημιουργία δικτύων αλληλεγγύης και συνεργασίας χωρίς τη διαμεσολάβηση του κρατους και της αγοράς, δεν μπορεί να σνομπάρεται από τους κομμουνιστές, με το πρόσχημα πως δεν οδηγεί από μόνη της στον σοσιαλισμό. Αφού είναι αναγκαίο μέρος μίας αντικαπιταλιστικής στρατηγικής. Τέτοια εγχειρήματα πρέπει να αγκαλιαστούν από τους κομμουνιστές, να διευρυνθούν και να πλαισιωθούν με την ιδεολογία εκείνη που θα τους επιτρέπει να ενταχθούν σε μία συνολικότερη πολιτική και κοινωνική στρατηγική ανατροπής του καπιταλισμού.

      Διαγραφή
    4. Με το "δημιουργία δικτύων αλληλεγγύης και συνεργασίας χωρίς τη διαμεσολάβηση του κράτους και της αγοράς" αναφέρεσαι σε ένα κίνημα για το οποίο έχουν πάρει θέση συμμετοχής πολιτικά κόμματα από όλο το ιδεολογικό φάσμα, καθεστωτικά ΜΜΕ, και κάθε είδους αυτοδιορισμένων ιδεολογικών διαμεσολαβητών, απ' τον Ζούγκλα στον Κουβέλη;

      Για τον Λένιν και την διαδικασία της μετάβασης τραβάω blank. Ποια διαδικασία της μετάβασης; Μετά την Οκτωβριανή επανάσταση, προφανώς; Αυτή είναι η πλαισίωση του κινήματος της πατάτας ιστορικά;

      Διαγραφή
    5. Εδώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κύριος Καψής ενέκρινε την οικονομική λογική των "δικτύων αλληλεγγύης και συνεργασίας" και μιλάμε για απουσία διαμεσολάβησης του κράτους και της αγοράς;

      Διαγραφή
    6. Το ότι τα αστικά μήντια και το κράτος προσπαθούν να οικοιοποιηθούν τέτοιες πρακτικές και να τις εντάξουν σους δικούς τους σχεδιασμούς και να τις εξεδουτερώσουν πολτικά, είναι αναμενόμενο. Περιμέναμε μήπως κάτι διαφορετικό; Αυτό απλά επιτείνει την ανάγκη για τους κομμουνιστές ώστε να παρέμβουν σε αυτές και να προσπαθήσουν να τις στρέψουν σε μία συνολικότερη αντικαπιταλιστική προοπτική. Τίποτα δεν είναι επαναστατικό από μόνο του και όλα αποτελούν πεδία πολιτικού ανταγωνισμού. Εκείνο που σήμερα φαντάζει αντικαπιταλιστικό, αύριο μπορεί να ενσωματωθεί πλήρως στον καπιταλισμό, όπως έδειξε άλλωστε καιο Μάης του 68.

      Διαγραφή
    7. @Αντώνης Mar 11, 2012 12:19 PM (re: Δημήτρης)

      Καλά ρε εσύ δεν κατάλαβες ακόμη ότι εδώ και τριάντα χρόνια μετά την εισαγωγή τής πληροφορικής, την επέκταση των δικτύων ανεξάρτητων π(α)ρ(ο)αγωγών και την συναισθηματική άυλη εργασία των αεροσυνοδών, είμαστε ήδη υπό μετάβαση προς τον κομμουνισμό; Κρίμα τα διαβάσματά σου από Νέγκρι, Ζίζεκ και CIA, κρίμα!

      Διαγραφή
    8. «Εκείνο που σήμερα φαντάζει αντικαπιταλιστικό, αύριο μπορεί να ενσωματωθεί πλήρως στον καπιταλισμό, όπως έδειξε άλλωστε καιο Μάης του 68»

      Πώς του μυρίζω από μακρυά τους Νεγκρο-Ζιζεκικούς!

      Διαγραφή
  9. ''όμως αυτό δεν καθιστά το προϊον του καπιταλιστικό εμπόρευμα, από τη στιγμή που δεν είναι αποτέλεσμα κατανάλωσης μεταβλητού κεφαλαίου (μισθωτή εργασία).''

    Δεν κατάλαβα, γιατί είναι αυτονόητο ότι οι πατατοπαραγωγοί δεν χρησιμοποιούν μεταβλητό κεφάλαιο;

    Σε λίγο θα αρχίσουν απ την Μανωλάδα να πουλάνε τις φράουλες τους χωρίς μεσάζοντες και θα τους επαινέσουμε για την παραδειγματική αυτοοργάνωση και την δημιουργία μη καπιταλιστικών παραδειγμάτων. Για όσους δεν ξέρουν για την Μανωλάδα http://oapatris.wordpress.com/2011/04/17/to_aima_tis_fraoulas/

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σωστή η παρατήρηση. Αλλά δεν είναι και αυτονόητο ότι χρησιμοποιούν μεταβλητό κεφάλαιο -και αυτό μπορώ να το επιβεβαιώσω λόγω καταγωγής.

      Η Μανωλάδα είναι ακραία περίπτωση, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως οι αγρότες στην επαρχία δεν καρπώνονται την υπεραξία των μισθωτών μεταναστών.

      Διαβάζοντας το άρθρο του Μηλιού, δεν μου έδωσε την εντύπωση πως θεωρεί "αντικαπιταλιστικό" αυτό το "κίνημα". Και σίγουρα ο Μηλιός δεν είναι κανένας άσχετος στην Πολιτική Οικονομία. H παρέμβαση του Δημήτρη ήταν ιδιαίτερα γόνιμη και διαφωτιστική.

      JKL

      Διαγραφή
  10. http://denplirono.wordpress.com/2012/03/10/%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%AF%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B1%CF%84%CE%AC%CF%84%CE%B1%CF%82/

    αρθρο του Δεν Πληρωνω πως το "κινημα της πατατας" σβηνει το μικρο παραγωγο και ευνοει το μεγαλοπαραγωγο

    (μεσα σε δυο εβδομαδες εχουμε φαει τοσες πατατες που δεν εχουμε φαει σε ενα χρονο, με το ζορι καταναλωση δε λεει... εχουμε μετατραπει σε ανοιχτο στρατοπεδο συγκεντρωσης)

    η κατασταση ειναι κατι περισσοτερο απο τραγικη

    δεν ειναι δα και κανενα μυστικο γιατι το συστημα αγκαλιασε το κινημα

    επισπευδει την εσωτερικη υποτιμηση που θα το βοηθησει να επιβιωσει, ωστε να μην ενοχλησουν τοσο οι μειωσεις μισθων

    θα ακολουθησει το ξεφουσκωμα της οικοδομης και το ξεφουσκωμα ολων των υπολοιπων τιμων, ωστε με 200 ευρω να περναει ενα ατομο το μηνα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. O Δημήτρης επιχειρηματολογεί με βάση το δεδομένο ότι οι πατατοπαραγωγοί του Νευροκοποίου δεν εκμεταλλεύονται εργάτες γης. Για ένα μεγάλο ποσοστό μάλλον ισχύει.
    Συμφωνω με το Δημήτρη, αλλά πιστεύω ότι η διανομή της πατάτας ξεκίνησε ως πράξη διαμαρτυρίας (με τη σχετική παραίνεση των εθελοντών) και γίνεται επί απούλητων αποθεμάτων. Από τη μια πλευρά μπορεί να ιδωθεί η κίνηση ως μια παραγωγική πράξη διαμαρτυρίας στον αντίποδα της καταστροφής αποθεμάτων ως πράξη διαμαρτυρίας (βλ στο παρελθόν αντίστοιχες κινήσεις με το γάλα κτλ)και από την άλλη σαν μια πρωτόλεια απόπειρα συνεταιριστικού πνεύματος και αδιαμεσολάβητης σύνδεσης παραγωγων-καταναλωτών. Δεν είναι τυχαίο ότι οι παραγωγοί δεν κερδίζουν σχεδόν τίποτα.

    Η συνεταιριστική οργάνωση της παραγωγής και μάλιστα ακόμα και χωρίς εκμετάλλευση εργασίας συναντιέται σε όλες τις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες (ειδικά σε Γαλλία, ηπα, καναδά) πλάι σε μεγάλες επιχειρήσεις εκμετάλλευσης γης. Αν καταστεί δυνατό να δημιουργηθούν ρήγματα στην καπιταλιστική αλυσίδα παραγωγής τόσο σε επίπεδο οργάνωσης της διανομής, αποθήκευσης, τυποποίησης όσο και της παραγωγής εξοπλισμού και λιπασμάτων, αλλά και ένταξης σχετικών επιστημόνων, τότε πράγματι θα έχουμε νέα δεδομένα.

    Το αγκάλιασμα από την αστική εξουσία, πέρα από δριμεία ιδεολογικοπολιτική παρέμβαση που επιχειρείται ώστε να καταδείξει δήθεν τις συντεχνίες και τις στρεβλώσεις του κρατισμού, προσπαθεί να πουλήσει εκδούλευση, ωθώντας σε λογικές επιχειρηματικότητας και κερδοφορίας. Δεν είναι απαραίτητο να οργανώνται,μεθοδεύονται όλα από το καθεστώς. Είναι επιτακτικό και πολύ καλά σχεδιασμένο να καναλιζάρουν οποιαδήποτε παραγωγική ή ακόμα και διαχειριστική παρέκκλιση από τον κεντρικά σχεδιασμένο καπιταλισμό τους. Δεν είναι τυχαίο ότι δεν ακούγεται (ή δεν επιτρέπεται να ακουστεί) ούε μια τοσοδούλα αντιμνημονιακή κορώνα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Επειδή έγινε συζήτηση για "μη καπιταλιστικά προϊόντα", απ' το πιο πάνω λινκ:

    Το σημαντικότερο στοιχείο που προβάλλεται είναι η χαμηλή τιμή της. Βεβαίως δεν παραλείπουν οι εμπλεκόμενοι με την κίνηση να αναφέρουν ότι αυτή είναι περίπου η τιμή κόστους των παραγωγών που οι ίδιοι οι παραγωγοί την ορίζουν στα 20 λεπτά/κιλό. Πραγματικά οι εισροές στη συμβατική καλλιέργεια της πατάτας είναι: χημικά λιπάσματα-φυτοφάρμακα και άλλα ενισχυτικά παρασκευάσματα, πατατόσπορος, μηχανήματα, ενέργεια. Ο πατατόσπορος είναι εισαγόμενος, Ολλανδιας κατά κύριο λόγο, τα φάρμακα και λιπάσματα τα παράγουν οι γνωστές εταιρείες των μεταλλαγμένων Βayer, ΒASPF, Monsanto, Novartis, Syngenta κ.λπ. Τα μηχανήματα είναι των γνωστών πολυεθνικών Deutz, Same, Renault κ.λπ. Πετρέλαια, βενζίνες, κλπ, όλα εισαγόμενα. Χοντρικά από τα 25 λεπτά του κιλού της πατάτας που διακινείται, τα 20 περίπου πάνε σε αυτούς που μας έχουνε στο χέρι, μας χρεώνουν με τα δάνεια μέσω των επιδοτήσεων, για να ακολουθήσουμε την πανάκριβη λογική τους και όταν δεν μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα, μας σφίγγουν τη θηλιά στο λαιμό. Μείνανε και άλλα 5 λεπτά για τον αγρότη να καλύψει τα υπόλοιπα έξοδα, τα εργατικά χέρια, τα χαράτσια κ.λπ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η τιμή των 25 λεπτών το κιλό είναι πράγματι χαμηλή, ωστόσο είναι από ό,τι φαίνεται πολύ υψηλότερη από αυτή που ήταν διατεθιμένοι να δώσουν οι μεσαζοντες και οι έμποροι. Ακόμα όμως και μία τιμή 40 λεπτών το κιλό που θα αφήνει ένα σεβαστό ποσοστό κέρδους στους παραγωγούς, είναι πολύ συμφέρουσα για τους καταναλωτές που αγοράζουν στα super markets και τις λαϊκές με 60 ή 70 λεπτά το κιλό. Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία αναφορικά με το λεγόμενο κίνημα της πατάτας δεν είναι τόσο η χαμηλή τιμή που εξασφάλισε για το προϊόν αυτό σε ορισμένες περιπτώσεις. Είναι το γεγονός πως ένας αριθμός πολιτών πήραν την πρωτοβουλία να αυτοοργανωθούν και δικτυωθούν, ερχόμενοι απευθείας σε επαφή με τον παραγωγό, για να εξασφαλίσουν φθηνότερο ένα βασικό διατροφικό προϊόν, από αυτό που έδινε η αγορά. Το "κοινό" (common) σε αυτή την περίπτωση δεν είναι η χαμηλή τιμή της πατάτας αλλά το δίκτυο των πολιτών, ο τρόπος που δημιουργήθηκε και το παράδειγμα που δίνει. Αυτό αξίζει να προστατευτεί, να διευρυνθεί και να πλαισιωθεί με μία συνολικότερη αντικαπιταλιστική στρατηγική, κάτι που είναι καθήκον των κομμουνιστών να παλέψουν για να πραγματοποιηθεί καθώς δεν είναι πολύ πιθανό να ανακύψει αυθόρμητα, στα πλαίσια μάλιστα όλων αυτών των προσπαθειών από το σύστημα να το ενσωματώσει.

      Η πρωτοβουλία των πολιτών της Πιερίας, εκτός από την προσπάθεια καπήλευσης της από διάφορους δημάρχους, κανάλια και αστούς πολιτικούς, έχει συνεισφέρει στο να αφυπνιστούν συνειδήσεις και έχει λειτουργήσει παραδειγματικά. Ήδη συγκροτούνται και άλλες τέτοιες πρωτοβουλίες πολιτών σε άλλα σημεία της χώρας και για άλλα προϊόντα, όπως λάδι, όσπρια, αρνιά κλπ, ενώ κάτι επίσης σημαντικό, υπάρχουν κινήσεις μικροαγροτών στην κατεύθυνση του συνεταιρισμού τους και της από κοινού διάθεσης των προϊόντων τους χωρίς τη μεσολάβηση μεσαζόντων, σε φθηνότερες τιμές. Οι συνεταιρισμοί στην Ελλάδα κατέρρευσαν για μία σειρά λόγους (κακοδιαχείριση, διαφθορά, γραφειοκρατία, πόλεμος των μονοπωλίων κλπ) και αυτό ήταν σε βάρος τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών. Αν τώρα λοιπόν εμφανιστεί μία νέα ευκαιρία επανασύστασης αυτών των συνεταιρισμών σε πιο στέρα βάση, όπως γίνεται στην Κρήτη, στο Νευροκόπι και σε άλλες περιοχές, χωρίς την κρατική (και πασοκική παρέμβαση)οφείλουμε να την στηριξουμε.

      Είναι πολύ πιθανό όλος αυτός ο ντόρος να κοπάσει τις επόμενες βδομάδες και να αποδειχθεί το κίνημα της πατάτας μία ακόμη εφήμερη μόδα, όμως αυτό δεν αναιρεί τις ευκαιρίες που λανθάνουν σε τέτοιες πρωτοβουλίες, τη στιγμή μάλιστα που η ανέχεια και η καταστροφή των μικροπαραγωγών κλιμακώνεται. Εκτός και αν οι κομμουνιστές βλέπουν τον εαυτό τους αποκλειστικά στο ρόλο του "μετά Χριστόν προφήτη" και του I told you so..,

      @dkoss
      Με ξεσκέπασες, είμαι οπαδός των Νέγκρι - Ντελέζ και της ανάγνωσης του Μαρξ μέσα από την οπτική του Άκη Γαβριηλίδη...

      @red snapper, Aνώνυμος
      Αναφερόμουν μόνο σε παραγωγούς που δεν απσχολούν μισθωτή εργασία, αν οι παραγωγοί του Νευροκοπίου που διέθεσαν τις φθηνές πατάτες τις παρήγαγαν με μισθωτή εργασία τότε πρόκειται απλά για ενδοκαπιταλιστικό ανταγωνισμό ανάμεσα σε αυτούς και τους εμπόρους - μεσάζοντες.

      Διαγραφή
  13. @Ψηρίς

    Για τα περί χρήσης μεταβλητού κεγαλαίου,
    να προσθέσω πως πέρα από όσα είπε ο Αντώνης, για την ενσωμάτωση των καπιταλιστικών προιόντων στην "μη καπιταλιστική πατάτα"
    ο παραγωγός γίνεται άθελά του και αναπόφευκτα εκμεταλλευτής του εαυτού του.
    Μια σκέψη προς συζήτηση...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Να βράσω μέσα στο μαρξισμό σας. Δεν υπάρχουν "καπιταλιστικά" και "μη καπιταλιστικά" προϊόντα. Υπάρχει "καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής" και "μη καπιταλιστικές μορφές παραγωγής". Και επιπλέον, στον καπιταλισμό δεν έχουμε προϊόντα αλλά εμπορεύματα.

    Υ.Γ. Πολύ αμφιβάλλω αν αυτό το (εκλαϊκευτικό; απλουστευτικό;) άρθρο του Μηλιού θα τύγχανε ανάλογης αντιμετώπισης αν είχε γραφεί πχ. από τον Μπογιόπουλο στο Ριζοσπάστη. Κάνω λάθος;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Το κίνημα της πατάτας και ιδεολογικές αντιπαραθέσεις (1)

    Δημήτρη,
    Κατ αρχή η «ελαφρά» κριτική του Αντώνη μου άρεσε πολύ. Οι λεπτομέρειες δεν το χαλάνε.

    Η μικρή εμπορευματική αυτό-παραγωγή δεν είναι αφ εαυτού καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής. Υπάγεται στο νόμο της αξίας αλλά όχι της υπεραξίας. Όμως λαμβάνει τα χαρακτηριστικά του καπιταλιστικού τρόπου με βάση τις εξωτερικές σχέσεις του κυρίαρχου τρόπου παραγωγής. Ο συνεταιρισμός (που δεν απασχολεί μισθωτή εργασία) επίσης δεν είναι καπιταλισμός αφ’ εαυτού αλλά οι εξωτερικές του σχέσεις στον καπιταλισμό παίρνουν καπιταλιστικές μορφές.

    Μέσα από τη λειτουργία του νόμου της αξίας ένα μέρος της δια μέσου των τιμών μεταφέρεται κατά κανόνα στο κεφάλαιο ιδίως στο μονοπωλιακό και προστίθεται στο μονοπωλιακό υπερκέρδος δεδομένου ότι αν δεν υπάρχουν ατομικές αξίες πάνω από τη μέση τιμή δεν μπορεί να τις αποσπάσει δια μέσου της ατομικής αξίας κάτω από τη μέση τιμή που διαθέτει το μονοπωλιακό κεφάλαιο.

    Ενίοτε ο αυτό-παραγωγός εξομοιώνεται με μισθωτό τυπικά λαθεμένα, ουσιαστικά όχι. Δουλεύοντας για τον εαυτό σου και πουλώντας όλο το προϊόν που παράγεις και το διαθέτεις με απόλυτη βούληση σαν ίσος στην αγορά, λαμβάνεις την τιμή μέσω προσφοράς - ζήτησης και κατά κανόνα κοντά στη μέση τιμή με τα συν-πλη να αλληλοεξουδετερώνονται. Όμως η τιμή που λαμβάνεις είναι κατά πολύ κάτω της αξίας της εργασίας σου. Το μέρος της αξίας που δεν λαμβάνεις μεταφέρεται σαν κέρδος στις μεγάλες επιχειρήσεις. Αυτό συμβαίνει γιατί ο αυτό –παραγωγός σε καμιά περίπτωση δεν έχει την παραγωγικότητα της οργανωμένης καπιταλιστικής επιχείρησης και ιδίως του μονοπωλίου. Αυτό δεν είναι υπεραξία αλλά μπορεί να εξομοιωθεί γιατί επαναλαμβάνεται συνέχεια π.χ. δημοσιογράφοι με μπλοκάκι, καθαρίστριες, αρχιτέκτονες, σχεδιαστές κλπ.

    Ο παραγωγός πατάτας που δεν απασχολεί εργατική δύναμη, αν και οι περισσότεροι μεγαλοπαραγωγοί απασχολούν, δεν ξεφεύγει από αυτές τις σχέσεις. Είναι καπιταλιστικές σχέσεις έστω και αν αυτός παράγει μη καπιταλιστικά. Οι δε τιμές στην αγορά καθορίζονται με απολύτως καπιταλιστικούς όρους. Ο αυτοπαραγωγός μπορεί να καθορίσει τον χαρακτήρα τους δικού του εμπορεύματος αλλά όχι τον χαρακτήρα των σχέσεων της αγοράς μέσω των οποίων πραγματοποιείται, δηλαδή μπαίνει στη διαδικασία των ανταλλαγών και πωλείται.
    Με αυτά θέλω να πω πόσο στην πραγματικότητα είναι πολύπλοκες οι παραγωγικές σχέσεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Το κίνημα της πατάτας και ιδεολογικές αντιπαραθέσεις (2)

    Η πολιτική διάσταση

    Όσο για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζουν οι κομμουνιστές παρόμοιες ενέργειες, φυσικά κανένας δεν λέει να μη γίνονται συνεταιρισμοί και συνεταιριστικές οικονομικές δράσεις (στην γενική έννοια του συνεργατισμού υπάγονται όλες αυτές οι μορφές). Άλλωστε οι κομμουνιστές πρωτοστάτησαν σε τέτοιες δράσεις από τις αρχές του 20ου αι. έδωσαν μάλιστα και μάχες. Σε κρίσιμες στιγμές όπως η κατοχή οργάνωσαν μέσω της Εθνικής Αλληλεγγύης, οι ίδιοι τη διατροφή του λαού σε μεγάλα τμήματα της χώρας. Το ότι η αστική τάξη τους ευτέλισε τους συνεταιρισμούς και τις κοινωνικές οικονομικές δράσεις και τις αφάνισε δεν λέει τίποτα. Δεν θέλει τέτοια φωτιά στα πόδια της. Το ότι νομοθέτησε μετά συνεταιρισμούς - μαϊμού σε μορφή ΑΕ δεν είναι τυχαίο.

    Το θέμα δεν είναι αυτό. Το θέμα είναι μόνο αν μια δράση εντάσσεται σε ευρύτερο σχέδιο ανατροπής του συστήματος ή θεραπείας του. Και δημιουργήθηκε πρόβλημα όχι βέβαια από την αγωνία των ανθρώπων να πάρουν φθηνά προϊόντα με τον υποτιμημένο μισθό τους αλλά από την προσπάθεια της αστικής τάξης να το μετατρέψει σε δεκανίκι της πολιτικής της.

    Το θέμα δημιουργήθηκε γιατί η άρχουσα τάξη πήγε αμέσως να το ευνουχίσει και να πετύχει τους εξής βασικούς στόχους. Από τη μια να πει ότι ο υποτιμημένος εργάτης έχει μεγάλη ευκαιρία να μηδενίσει την υποτίμησή του και ας θυσιαστούν κάποια κέρδη των μεσαζόντων μελών της και από την άλλη να κατοχυρωθεί η υποτίμηση της εργατικής δύναμης και να μη ζητηθεί πίσω η απλήρωτη εργατική δύναμη του εργάτη. Τέλος επιχειρείται να ιδεολογικοποιηθεί ως δήθεν λύση της κρίσης με σκοπό την παραπλάνηση και την αναβολή των αντιδράσεων και κυρίως την αναστολή της πολιτικής συνειδητοποίησης της κρίσης που τον κτυπά. Σε αυτόν τον μύλο όμως ρίχνουν νερό ακόμη και αριστεροί!

    Οι μορφές αυτές δεν λένε αφ εαυτού τίποτα. Όλα γίνονται διαφορετικά μόνο με τη πολιτική διάσταση μέσα στην οποία λειτουργούν και αναπτύσσονται. Το τεχνικό μέρος δεν υποκαθιστά το πολιτικό.

    Το αν θα τα καταφέρει το σκοπός της η άρχουσα τάξη δεν είναι σίγουρο γιατί τέτοιες δράσεις ενεργοποιούν και δυνάμεις ανεξέλεγκτες που ο υποκειμενικός παράγοντας μπορεί να αξιοποιήσει σε βάρος του συστήματος. Αλλά με μια εμπορική ανταλλαγή μέσα στον κυκεώνα των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής να πάμε να μιλάμε για αντικαπιταλιστική οικονομία σαν πολύ μακριά το πάμε. Ας είμαστε προσεκτικοί. Ας μη δίνουμε μεγαλύτερες διαστάσεις από ότι έχει και μην το φορτώνουμε με πολιτικά όνειρα. Καλύτερα να οργανώσουμε την εργατική τάξη εκεί που πρέπει παρά να κάνουμε όνειρα με τέτοια κινήματα.
    Εμένα πάντως αυτή η εφόρμηση των αστικών μέσων να καπελώσουν αυτές τις προσπάθειες μου μοιάζουν ίδιες με την περίπτωση των πλατειών. Ολόιδιες! Και για να πω την αλήθεια επειδή από την αρχή το είδα στις πλατείες (Της πλατείας… 26/5/2011) (http://aristeripolitiki.blogspot.com/2011/05/blog-post_26.html )
    και το διατύπωσα ορθά κοφτά σαν προσπάθεια της αστικής τάξης να ελέγξει την αγανάκτηση του κόσμου, έγινα κακός με πολλούς. Και τώρα το ίδιο πιστεύω ότι γίνεται και ας γίνω κακός. Εδώ θα είμαστε, σε μερικούς μήνες που όλοι θα συνειδητοποιήσουν αυτό που πραγματικά γίνεται, κανένας δεν θα πιστεύει ότι το κίνημα της πατάτας θα του λύσει το πρόβλημα ή θα ωθήσει σε εκτόπιση των καπιταλιστικών σχέσεων όπως έγινε και με το κίνημα της πλατείας. Ή κάνω λάθος;

    Για να μη γίνει αυτό θα έπρεπε να υπάρχει ένα καλά οργανωμένο ταξικό κίνημα που ανάμεσα στα άλλα θα είχε πολλές παράπλευρες δράσεις μεταξύ των οποίων η λαϊκή αλληλεγγύη που θα περιελάμβανε όλα τα οξυμένα κοινωνικά προβλήματα με επί μέρους δράσεις και μηχανισμούς. Χωρίς αυτό όλα θα ενσωματωθούν στη αστική αντίληψη και στο καπιταλιστικό σύστημα. Ποιος είπε ότι ο πολύ ανεπτυγμένος καπιταλισμός πχ στην Ολλανδία και στην Γερμανία ή και το Ισραήλ δεν έχει ισχυρότατους συνεταιρισμούς; Ε, και; Είναι αντικαπιταλιστικοί συνεταιρισμοί ή μήπως πυρήνες αντικαπιταλιστικής δράσης; Κάθε άλλο. Ας μη παραπλανόμαστε και εμείς με τον εαυτό μας. Οι δράσεις αυτές δεν αντιμετωπίζουν την κρίση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Το κίνημα της πατάτας και ιδεολογικές αντιπαραθέσεις (3)

    Μερικές πρόχειρες σκέψεις για την τιμή της πατάτας

    Στην ανταλλαγή της πατάτας παρατηρούμε τα εξής. Οι παραγωγοί, είτε απασχολούν εργατική δύναμη είτε όχι εντελώς αδιάφορο, έχουν διαθέσει ορισμένο κοινωνικά αναγκαίο χρόνο εργασίας για την παραγωγής της πατάτας πχ 100 (μονάδες χρόνου που είναι και μονάδες χρήματος χάριν απλοποίησης). Οι εργαζόμενοι για την «παραγωγή» του μισθού τους έχουν διαθέσει και αυτοί τον κοινωνικά αναγκαίο χρόνο εργασίας για να τον πάρουν πχ 100. Δεν μιλώ για την αξία της εργατικής δύναμης αλλά για το αντάλλαγμα που έδωσε ως χρόνο εργασίας στους καπιταλιστές κατά την κατανάλωσή της.

    Ο μεν εργάτης λαμβάνει μισθό 50 (% υπεραξίας 100%). Μετά τις νέες περικοπές περί το 30% λαμβάνει μισθό 35.

    Ο παραγωγός πουλούσε την παραγωγή του στον μεσάζοντα στα 35 αντί 100
    Τώρα με την συμφωνία εργαζομένων - παραγωγών ο εργάτης δίνει 35 και αγοράζει όλες τις πατάτες από τον παραγωγό για χρήση του. Ο παραγωγός και ο εργάτης έχουν ανταλλάξει μεταξύ τους προϊόντα χρόνου εργασίας 200 (100 ο παραγωγός σε πατάτα και 100 ο εργαζόμενος από τα οποία όμως πληρώθηκε τα 35) Στα χέρια τους βρίσκεται σε χρηματική αποτίμηση χρόνος εργασίας συνολικής τιμής 70 .
    Δεδομένου ότι ο όγκος του κοινωνικά αναγκαίου χρόνου εργασίας στο σύνολο της οικονομίας δεν αλλάζει ανεξαρτήτως αν αλλάζουν οι επιμέρους χρηματικές τιμές ο υπόλοιπος χρόνος εργασίας 130 μονάδες που δεν πήραν χρηματική πραγμάτωση πού πήγαν; Ξέρουμε ότι τις 50 πήρε ο καπιταλιστής από τον εργάτη ως υπεραξία. Τα άλλα 15 με τις περικοπές μισθών ως πρόσθετη υπεραξία, σύνολο 65. Λείπουν 65 μονάδες. Αυτές δεν τις πήρε ο παραγωγός αφού στα χέρια του έχει 35, δεν τις πήρε ο εργάτης αφού αγόρασε πατάτες σε τιμή 35 και ας έχει πατάτες που ο χρόνος εργασίας τους είναι 100. Οι 65 μονάδες που λείπουν από τον χρηματικό λογαριασμό ενώ δεν λείπουν από τον εργασιακό «απελευθερώνονται» γιατί έγινε υποτίμηση της αξίας της παραγωγής του παραγωγού. Χάθηκαν από τον παραγωγό, μέσω υποτίμησης και ας μη τα πήρε ο μεσάζοντας. Από την πατάτα μεταφέρονται στους άλλους κλάδους οι οποίοι τώρα ανατιμούν την ίδια με πριν εργασία κατά 65 μονάδες χρόνου εργασίας σε χρήμα, γίνεται διακλαδικη ανακατανομή. Αν αυτό γενικευθεί τότε ίσως πέσουν όλες οι τιμές στο 35 και τότε οι τιμές δεν θα είναι φθηνές αλλά κανονικές. Με άλλα λόγια ο παραγωγός πουλώντας στον εργάτη υποτίμησε την αξία του προϊόντος του και από 100 (σε μονάδες χρόνου εργασίας) το πούλησε μόνο 35. Τα υπόλοιπα του έφυγαν σαν αξία στο σύνολο των άλλων παραγωγών.

    Συνεπώς η πώληση της φθηνής πατάτας στον εργαζόμενο καταναλωτή δεν είναι απλά μια φθηνή τιμή για τον εργάτη που προσφέρεται αλλά μια υποτίμηση της κοινωνικά αναγκαίας εργασίας του συγκεκριμένου παραγωγού. Επίσης δεν προήλθε από την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας. Σε καμιά περίπτωση αν γινόταν ανταλλαγές ισοδυνάμων εργασίας ο εργάτης (αν ήταν και αυτός ο ιδιοκτήτης του πλούτου του πχ στον σοσιαλισμό) δεν θα αντάλλασε 100 ώρες εργασίας του (δια μέσου της σοσ. επιχείρησης) με 35 (για την εργατική του δύναμη) και ο παραγωγός (διά του συνεταιρισμού) τις 100 με 35. Αφαιρούνται εδώ οι ιδιομορφίες της λειτουργίας του νόμου της αξίας στον σοσιαλισμό χάριν κατανόησης.

    Σε μακρότερους υπολογισμούς αν όλοι οι μεσάζοντες εξαλειφθούν και υπάρχουν μόνο παραγωγοί και καταναλωτές τότε η ανταλλαγή είτε γινόταν στα 100 είτε στα 35 θα ήταν ακριβώς το ίδιο αφού θα ίσχυαν ίδιοι όροι νομισματικού μέτρου της αξίας για όλους, απλά θα άλλαζε η αντανάκλαση της αξίας στο νόμισμα. Εκείνο που δεν θα άλλαζε θα ήταν ο αφηρημένος χρόνος εργασίας που είναι ο καθοριστικός της αξίας των προϊόντων ανεξαρτήτως τιμής. Αυτός αλλάζει όχι με τις τιμές αλλά με την παραγωγικότητα της εργασίας

    *Αν υπάρχουν μεγάλα θεωρητικά κενά ή κάποια λαμβάνονται ως αυτονόητα να με συγχωρήσετε αλλά δεν υπάρχει χρόνος για ακριβείς τεκμηριώσεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. Ένα ενδιαφέρον άρθρο από αρκετά διαφορετική σκοπιά που μάλλον καταλήγει σε παρόμοια συμπεράσματα, χωρίς αναγκαστικά να χρησιμοποιεί μαρξιστικές έννοιες, μάλλον επιβεβαιώνει τις ενστάσεις που υπάρχουν για τη σημασία του εγχειρήματος (από αντισυστημική και όχι από "ανθρωπιστική" σκοπιά από την πλευρά του ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ), και ειδικά σε σχέση με την ενθουσιώδη συμμετοχή της "αριστεράς" (της ΕΕ κτλ.) στη στήριξη του.

    http://oikodiktyo.espivblogs.net/2012/03/219/

    ΑπάντησηΔιαγραφή