Τετάρτη, 7 Μαρτίου 2012

Antonio Gramsci-Τα τετράδια της φυλακής. Κράτος και πολιτική κοινωνία Ι. Κρίση και κόμματα.

[Παρατηρήσεις σχετικά με κάποιες όψεις της δομής των πολιτικών κομμάτων σε περιόδους οργανικής κρίσης]

Σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο της ιστορικής τους ζωής, οι κοινωνικές τάξεις αποκολλούνται από τα παραδοσιακά τους κόμματα. Με άλλα λόγια, τα παραδοσιακά κόμματα σε αυτή τη συγκεκριμένη οργανωτική μορφή, με τους συγκεκριμένους ανθρώπους που τα απαρτίζουν, τα εκπροσωπούν και τα οδηγούν, δεν τυγχάνουν πια αναγνώρισης απ' την τάξη τους (ή το τμήμα της τάξης τους) ως εκφράσεις της. Όταν συμβούν τέτοιες κρίσεις, η άμεση κατάσταση γίνεται ευάλωτη και επικίνδυνη, επειδή ανοίγεται το πεδίο για βίαιες λύσεις, για την δράση άγνωστων δυνάμεων, όπως εκπροσωπείται από χαρισματικούς "ανθρώπους του πεπρωμένου."

Αυτές οι καταστάσεις σύγκρουσης ανάμεσα στους "εκπροσωπούμενους και τους εκπροσώπους" αντηχούν από το πεδίο των κομμάτων [...] σε όλον τον κρατικό μηχανισμό, επιτείνοντας την σχετική ισχύ της γραφειοκρατίας, των υψηλών χρηματοπιστωτικών δυνάμεων, της Εκκλησίας, και γενικά όλων των σωμάτων που είναι σχετικά ανεξάρτητα από τις μεταβολές της κοινής γνώμης. [...] Σε κάθε χώρα η διαδικασία είναι διαφορετική, αλλά το περιεχόμενό της το ίδιο. Και το περιεχόμενο είναι η κρίση της ηγεμονίας της άρχουσας τάξης, η οποία συμβαίνει είτε γιατί η άρχουσα τάξη έχει αποτύχει σε κάποιο θεμελιώδες πολιτικό εγχείρημα, για το οποίο απαίτησε ή απέσπασε δια της βίας, την συναίνεση των πλατιών μαζών [...] είτε γιατί τεράστια κομμάτια της μάζας [...] έχουν ξαφνικά περάσει από μια κατάσταση πολιτικής παθητικότητας σε μια κάποια δραστηριότητα, και προωθούν αιτήματα που αν συνυπολογιστούν, αν και δεν διατυπώνονται οργανικά, ωστόσο φτάνουν στο άθροισμα της επανάστασης. Γίνεται λόγος για μια "κρίση αυθεντίας": αυτή ακριβώς είναι η κρίση ηγεμονίας, ή η γενική κρίση του κράτους. 

Η κρίση δημιουργεί καταστάσεις που είναι επικίνδυνες βραχυπρόθεσμα, επειδή τα διάφορα στρώματα του πληθυσμού δεν μπορούν όλα να προσανατολιστούν το ίδιο γρήγορα, ούτε να ξαναοργανωθούν με τον ίδιο ρυθμό. Η παραδοσιακή άρχουσα τάξη, η οποία έχει στη διάθεσή της πολλά εκπαιδευμένα επιτελεία, αλλάζει ανθρώπους και προγράμματα, και, με μεγαλύτερη ταχύτητα απ' αυτή που κατορθώνουν οι υποτελείς τάξεις, ξανα-αποκτά τον έλεγχο που της ξέφευγε απ' τα χέρια. Μπορεί να κάνει θυσίες και να εκτεθεί σε αβέβαιο μέλλον με δημαγωγικές υποσχέσεις· κρατά όμως την εξουσία, την επιτείνει προς το παρόν, και τη χρησιμοποιεί για να συντρίψει τον αντίπαλό της και να διαλύσει τα ηγετικά του επιτελεία, τα οποία δεν μπορεί να είναι ούτε πολυάριθμα ούτε πολύ καλά εκπαιδευμένα. Το πέρασμα του στρατού πολλών διαφορετικών κομμάτων κάτω απ' το λάβαρο του ίδιου κόμματος, το οποίο αναλαμβάνει την ευθύνη για τις ανάγκες όλης της τάξης και την εκπροσωπεί καλύτερα είναι οργανικό και φυσιολογικό φαινόμενο, ακόμα κι αν ο ρυθμός του είναι πολύ ταχύς -- στην πραγματικότητα σχεδόν σαν κεραυνός σε σύγκριση με περιόδους ηρεμίας. Εκπροσωπεί την σύντηξη μιας ολόκληρης κοινωνικής τάξης κάτω από μία και μόνο ηγεσία, η οποία αυτή και μόνο θεωρείται ικανή να επιλύσει ένα αποπνικτικό πρόβλημα ύπαρξής της και να αποσοβήσει έναν θανάσιμο κίνδυνο. Όταν η κρίση δεν βρίσκει αυτή την οργανική επίλυση, αλλά αυτή του χαρισματικού ηγέτη, αυτό σημαίνει πως υπάρχει μια στατική ισορροπία [...] σημαίνει πως καμία ομάδα, ούτε οι συντηρητικοί ούτε οι προοδευτικοί, δεν έχει τη δύναμη να νικήσει, και ότι ακόμα και η συντηρητική ομάδα χρειάζεται αφέντη.
1932-34, πρώτη μορφή 1930-32.
Μετάφραση: Lenin Reloaded

1 σχόλιο:

  1. ψιλοάσχετο, αλλά δεν ξέρω που να στο στείλω για να το δείς. τσέκαρε αυτό http://www.youtube.com/watch?v=iVTsdvRUl_o

    ΑπάντησηΔιαγραφή