Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2012

Hermann Broch-1913 (I)


Herman Broch
1913
Οι αθώοι
Μτφρ.: Lenin Reloaded

Γιατί να γράψεις για το χίλια εννιακόσια δεκατρία;
Για να επαληθεύσω αυτό που ήμουν.
                       *
Πατέρας και γιός. Προχώρησαν
χρόνια μαζί, μέχρι που μια μέρα,
ο γιός μίλησε: "Έχω σιχαθεί τα πάντα,
είναι πολύ χειρότερα απ' την αρχή.
Ο καιρός είναι φρικτός, και παντού
τον αέρα φαρμακώνουν φαντάσματα και δαίμονες.
Ο πατέρας: "Μη μαραζώνεις. Διότι με λαμπρό οδηγό
η πρόοδος παρελαύνει ευθεία μπροστά.
Μην προσπαθείς να μας συγχύσεις με αμφιβολίες και φόβους,
έχε πίστη και κλείσε τα μάτια και τ' αυτιά."
"Ανατριχιάζω μ' αυτό", απάντησε ο γιός.
"Δεν έχεις δεύτερες σκέψεις καθώς βαδίζεις;
Πίστεψέ με, το μονοπάτι μας είναι των φαντασμάτων ανάβαση,
η πρόοδός μας είναι απλά χρονομέτρηση,
κάτω απ' τα πόδια μας χάσαμε το έδαφος,
στριφογυρνάμε στον αέρα σαν χνούδι,
τα βήματά μας είναι ψευδαίσθηση, γιατί χώρος δεν υπάρχει."
"Αλλά κάθε κίνηση προς τα μπρος εδώ, κάτω απ' τον ήλιο",
είπε ο πατέρας, "είναι γεμάτη υποσχέσεις,
η πρόοδος είναι αληθινή και απέραντη.
Πώς μπορείς να μιλάς για φαντάσματα;"
"Δώρο και κατάρα για την ανθρώπινη ράτσα,
η πρόοδος η ίδια κομμάτιασε τον χώρο
όπου μέσα, και μέσω του οποίου, γινόταν όλη η κίνηση του ανθρώπου,
και όντας χωρίς χώρο γίναμε και αβαρείς,
φρικτό αποτέλεσμα της νέας αντίληψης του κόσμου.
Δεν έχει ανάγκη της προόδου η ψυχή,
αυτό που επιθυμεί είναι μια νέα πίστη."
Βαδίζοντας, ο πατέρας κούνησε το κεφάλι.
"Η αντίδραση μαράζωσε τον γιό μου, είπε."
                      *
Ω, φθινοπωρινή άνοιξη·
ποτέ δεν έχει γίνει άνοιξη ομορφότερη απ' αυτήν εδώ
το φθινόπωρο.
Τελευταία άνθηση του παρελθόντος,
της χάρης και του μέτρου,
της γλυκιάς ηρεμίας πριν την καταιγίδα.
Ακόμα και ο Άρης χαμογέλαγε.
                      *
Και ακόμα και αν δεχτούμε ότι ενόψει
των πολλαπλών πληγμάτων που οι άνθρωποι είναι ικανοί
να εξαπολύσουν ο ένας πάνω στον άλλο, ο πόλεμος δεν είναι
το χειρότερο κακό, είναι αναμφισβήτητα
το πιο ηλίθιο, και μαζί με αυτόν, Πατέρα όλων των πραγμάτων,
η ηλιθιότητα πέρασε στα χέρια της ανθρωπότητας,
ως άσβεστη κληρονομιά.
Αλί! Αλί!
Διότι η ηλιθιότητα είναι έλλειψη φαντασίας·
μουρμουρίζει αφαιρέσεις, φλυαρεί για ιερές έννοιες,
για πατρική γη και για τιμή της πατρίδας, για γυναίκες και παιδιά
που να υπερασπιστούμε πρέπει. Αλλά όταν αντιμετωπίζει το απτό,
χάνει τη μιλιά της, ούτε μπορεί πλέον να φανταστεί
τα κομματιασμένα κορμιά των ανθρώπων, τα πρόσωπα, τα άκρα τους,
από ότι μπορεί να φανταστεί την πείνα που επιβάλλεται
πάνω στις πιστές τους γυναίκες και τα αγαπητά τους
παιδιά. Αυτό είναι η ηλιθιότητα,
μια καταραμένη ηλιθιότητα,
που περιλαμβάνει τους φιλόσοφους και τους ποιητές
που, δούλοι στο στόμα και το μυαλό,
ρητορεύουν για την ιερότητα του πολέμου.
Από την άλλη πλευρά, και αυτοί καλό είναι να προσέχουν
τις θαραλλέα κυματίζουσες σημαίες στα χαρακώματα,
γιατί κι εκεί οι αφηρημένες μπούρδες και
η καταστροφική, ματοβαμένη-αναίμακτη ανευθυνότητα παραμονεύουν.
Αλί! Αλί!
                       *
Σ' έναν χώρο που δεν μπορεί να κληθεί περατός,
εφόσον οι άγγελοι και επίσης οι άγιοι
βρήκαν τόπο να μαζευτούν εντός του
εκεί κατοικούσε η ψυχή, σε Γοτθικό μεγαλείο·
δεν χρειαζόταν ούτε τρούλο ούτε πάτωμα,
ούτε πρόοδο, γιατί το βάδισμά της ήταν πέταγμα
που κρατιόταν απ' τα ψηλά, μια ατέρμονη
επίστρωση, αιώνια κι αλάθητη.
Αλλά απ' την ατέρμονή του αποστολή
το πνεύμα υποβιβάστηκε κατόπιν
στον εγκόσμιο χώρο και υποχρεώθηκε
να σπιτωθεί σε τούτη τη σφαίρα,
να δεχτεί το πλάτος και το βάθος και το ύψος
ως απόλυτες μορφές του είναι. Τέτοια ήταν η γνώση που
μέσα απ' το βάσανο, τον συμβιβασμό και το αίμα κάρπισε
στην πρόοδο. Αλλά μ' αυτόν τον νέο τρόπο,
το πνεύμα συγχύστηκε, έγινε διαβολικό,
συστραμμένο, ανελέητο, ετερογενώς αποστολικό,
κι όμως οικουμενικά ανθρώπινο, πλούσιο
σε επινοήσεις, μεγαλειώδες σε στυλ μπαρόκ
σε ό,τι αφορά τη γνώση, έτοιμο να διερευνήσει
τα πράγματα όλα. Μέχρι που στο εγκόσμιο μυαλό αναδύθηκε
μια διαίσθηση μιας νέας
απεραντοσύνης. Αλλά μετά ξεκίνησε μια ύστερη
επανάληψη του πρώιμου δράματος. Τόσο κοντά
για να την συλλάβει το πνεύμα, η απεραντοσύνη
του ξεφεύγει ξανά, το παραπέμπει
σε τεράστιους ξένους τόπους στο επέκεινα του γνωστού,
σ' αυτά τα παγερά αμίλητα όνειρα όπου ο κάθε τόνος
μουγκαίνεται, όπου οι εικόνες στερούνται καθαρότητας:
δεν αναγνωρίζεται κανένα μέτρο, δεν πιστοποιείται κανένας όρκος, ούτε
και ζουν άγγελοι εδώ·
η κατεύθυνση χάθηκε, ένα ποταπό και απαίσιο μπέρδεμα
συγχέει το κοντινό και το μακρινό, ένα καζάνι μάγισσας βράζει
συγχέοντας ζεστό και κρύο, διότι εκεί χάσκει ο αμέτρητος χώρος
κι αυτός ο χώρος μιας νέας εποχής
δημιουργεί νέα αγωνία --ω, πώς η καρδιά φοβάται!--
και --αμαρτία στην αμαρτία-- ετοιμάζεται για πόλεμο
για να ξανα-υψωθεί η ανθρώπινη ψυχή.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου