Παρασκευή, 10 Φεβρουαρίου 2012

Μια σύντομη αρχική εκτίμηση για τις εξελίξεις, 10/2/2012

Την στιγμή που οι υπουργοί της Ευρωζώνης παραμένουν "ασυγκίνητοι" από τα αποτελέσματα του "θρίλερ" ολονύχτιων διαπραγματεύσεων για την "σωτηρία" της ελληνικής οικονομίας, και καθώς το παγκόσμιο μηντιακό σκηνικό στήνει ένα ακόμα μελόδραμα της ικέτριας Ελλάδας και των "σκληρών" του Βορρά (ενώ έχει εδώ και αρκετό καιρό περάσει σε δεύτερη μοίρα το θέμα "Ιταλία", το θέμα "Ιρλανδία", κλπ), στην Ελλάδα αναδύεται μια πρωτοφανής ως τώρα κατάσταση: μια κατάσταση γενικευμένης πρόθεσης μαζικής κινητοποίησης. Λέω "πρόθεσης" γιατί η ως τώρα εικόνα στον δρόμο (μέχρι χθες το βράδυ τουλάχιστο) δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες και τα κελεύσματα. Αλλά θεωρώ καινοφανές ότι σχεδόν όλο το εύρος των πολιτικών κομμάτων και οργανώσεων οργανώνεται για κινητοποίηση ή προαναγγέλει κινητοποιήσεις: στην κομματική αριστερά, το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ, ο ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Στα "εξωκοινοβουλευτικά" κινήματα, το ΕΠΑΜ και το Δεν Πληρώνω. Στην "κινηματική" άκρα δεξιά, η Χρυσή Αυγή. Και βέβαια επίσης οι αναρχικοί. 

Στο πλαίσιο αυτό γενικευμένης πρόθεσης μαζικής κινητοποίησης, που προκαλείται από μια καθολική πια επιθυμία να μην "μείνει έξω" κάποιος χώρος από το πεδίο της πολιτικής που ορίζει ο δρόμος, θα αρχίσουν να αναδύονται και να γίνονται αξιολογήσιμα κάποια κρίσιμα για το εγγύς πολιτικό μέλλον στοιχεία: 

α) Η ικανότητα του κάθε πολιτικού κόμματος ή μορφώματος που προαναφέρθηκε να "κατεβάσει κόσμο στον δρόμο" μαζικά και σε κατά το δυνατόν συχνότερη βάση. Αυτή η ικανότητα θα διαμορφώσει συγκριτικά "πρεστίζ" διαφορετικού είδους και εμβέλειας από αυτά που διαμορφώνουν οι εκλογικές δημοσκοπήσεις, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένης της ντε φάκτο απαξίωσης της συγκριτικής κρισιμότητας των εκλογών καθώς η οικονομική κατάσταση μπαίνει πια ορμητικά στη σφαίρα του "δραματικού".

β) Οι δυνατότητες συσχετισμού των διαφορετικών δυνάμεων που θα εκπροσωπηθούν στον δρόμο: i) πρακτική, αν όχι και ρητορική, συμπόρευση ii) αμοιβαία αδιαφορία iii) σύγκρουση, τόσο υλική/σωματική όσο και ρητορική.

γ) Η πρακτική διαμόρφωση συσχετισμού δυνάμεων ως αποτέλεσμα αυτών των δυνατοτήτων, όχι πια με κυρίαρχους τους όρους κοινοβουλευτικής συνεργασίας, αλλά με αυτούς της έμπρακτης προδιάθεσης των φορέων τους απέναντι στους φορείς άλλων οργανώσεων, κομμάτων, σχημάτων κλπ.

δ) Η δυνατότητα ή όχι της συγκυρίας να αναδείξει κυρίαρχο πόλο στην φάση μετατόπισης του πολιτικού σκηνικού στον δρόμο. Από αυτό θα εξαρτηθεί και το άμεσο τακτικό μέλλον αυτής της μετατόπισης ως ενσυνείδητης πολιτικής επιλογής του πόλου που θα την βρει συμφέρουσα για τους στόχους του.

ε) Ο βαθμός διάδρασης ανάμεσα στα τεκταινόμενα στον δρόμο και i) στους "θεατές" των εξελίξεων, είτε αυτοί βρίσκονται έξω στην πόλη είτε είναι μπροστά από έναν δέκτη τηλεόρασης και ii) στην κλίμακα κινητοποίησης γεωγραφικά, και συνεπώς στην δυνατότητα γενίκευσης της πολιτικής έντασης από πόλη σε πόλη, από την πλατεία σε χώρους εργασίας και αντίστροφα, κλπ.

Οι ενδείξεις είναι ότι αρχίζει δειλά-δειλά ένα τρίτο στάδιο, μετά τις κινητοποιήσεις στις πλατείες τον Ιούνη και την δυναμικότερη εμφάνιση του οργανωμένου εργατικού κινήματος στα τέλη του Οκτώβρη. Όχι τυχαία, το τρίτο αυτό στάδιο χαρακτηρίζεται, σε αρχική τουλάχιστον φάση, από την είσοδο στο πολιτικό προσκήνιο του δρόμου και των δύο πόλων, που αντικατοπτρίζουν βέβαια και τις πολιτικές βουλήσεις διαφορετικών κοινωνικών στρωμάτων και θεμελιακών ιδεολογικών προσανατολισμών.

Από το αν οι δύο αυτοί πόλοι, που χονδρικά μπορούν να μεταφραστούν με όρους μικροαστικής δυσαρέσκειας και εργατικής ταξικής πολιτικής, θα καταλήξουν σε έναν κατά βάση συντονισμό και συμπόρευση, ή αντίθετα, στην σύγκρουση μεταξύ τους (ή, τρίτον, στην αμοιβαία αποτυχία μαζικής κινητοποίησης), θα κριθεί και το άμεσο πολιτικό μέλλον της χώρας. 

12 σχόλια:

  1. στα παραπάνω αναλύεις τα αφορόντα την πλευρά του λαού και όποιου λαικού κινήματος.
    Οι προοπτικές του άλλου πόλου, δηλαδή της Ολιγαρχίας ?
    Ανάλυσε και αυτό το σκέλος, σε συνάφεια βέβαια με το πρώτο.
    Π.χ. η προοπτική κυβέρνησης τύπου Κερένσκυ ?

    Taliban

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Συμφωνώ απόλυτα με τη διαπίστωση ότι δημιουργείται "μια κατάσταση γενικευμένης πρόθεσης μαζικής κινητοποίησης". Όμως, όπως σωστά επίσης γράφεις, Αντώνη, μέχρι στιγμής η μαζικότητα των κινητοποιήσεων δεν είναι ανάλογη. Το είδαν σήμερα στην Αθήνα όσοι ζουν εκεί, το είδα κι εγώ στην πόλη μου.

    Ερώτηση προς προβληματισμό: πού οφείλεται αυτη η αντίφαση; Ειλικρινά έχω μια δυσκολία να απαντήσω (γι αυτό άλλωστε ρωτώ). Θα ήταν εύκολο βέβαια κάποιος να πει ότι η όχι αναμενόμενη μαζικότητα οφείλεται στο κρύο και στην απεργία των ΜΜΜ, αλλά νομίζω ότι τέτοιες ερμηνείες στερούνται βάθους. Θα μπορούσε ίσως να πει κάποιος ότι πολύς κόσμος (δηλ. μικροαστοί που καταστρέφονται) έχουν αποφασίσει να κατέβουν μόνο την Κυριακή; Αλλά μπορεί να ισχύει κάτι τέτοιο;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Όσον αφορά το ε) πάντως, και εάν ισχύει το νούμερο (15.000), μπορούμε να μιλάμε για καλούς οιωνούς... http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=1376501

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν είναι σημαντικός αριθμός, αλλά όπως είπα είναι αρκετά απρόβλεπτο το τι μπορεί να γίνει από μέρα σε μέρα σ' αυτή τη φάση. Για μένα τουλάχιστο.

      Διαγραφή
    2. είναι εξαιρετικά σημαντικός αριθμός για το ηράκλειο δεν νομίζω να έχω ξανακούσει ποτέ τέτοιο νούμερο, και μάλλον δε συμμετείχε το κκε.
      προσπαθώ να διασταυρώσω την πληροφορία.

      Διαγραφή
    3. Συγνώμη, δεν αντιλήφθηκα ότι μιλάμε για Ηράκλειο, νόμιζα για Αθήνα...

      Διαγραφή
    4. Εν τω μεταξύ, γνωρίζει κάποιος να πληροφορήσει για καταλήψεις δημαρχείων; Σε Χανιά, Ρέθυμνο, και αλλού; Μόλις τώρα άκουσα κάτι και δεν γνωρίζω τίποτε για το θέμα (ποιος, για πόσο καιρό, με τι αιτήματα/αντζέντα, κλπ).

      Διαγραφή
    5. - Στο Ηράκλειο, Κρήτης, οι άνθρωποι μπορεί να ήταν περισσότεροι, μπορεί και λιγότεροι.
      Όντως, για τα δεδομένα της πόλης, ο αριθμός είναι πρωτόγνωρος. Αυτά είναι τα καλά νέα.
      - Τα άσχημα νέα είναι ότι η ατμόσφαιρα έμοιαζε περισσότερο με ατμόσφαιρα "αγανακτισμένων",
      παρά, αποφασισμένων και συνειδητοποιημένων.
      Το Ηράκλειο είναι, ό,τι να 'ναι, πόλη (η επιστημονική ορολογία).
      Αφού το Πασόκ ψήφισε το μνημόνιο, έδωσε στον εκπρόσωπό του, στις δημοτικές εκλογές, λίγο πάνω από... 70%.
      - Ταξική συνειδητοποίηση, δε μπορεί να αποκτήσει κάποιος, απ' τη μία μέρα στην άλλη.
      Απ' το να κάθονταν στον καναπέ, καλύτερα που βγήκαν στο δρόμο.
      - Για την κατάληψη του δημαρχείου στο Ρέθυμνο: http://www.cretalive.gr/new/74595/crete/Ypo_katalipsi_to_Dimarcheio_Rethumnou_

      Διαγραφή
  4. @Τaliban: Θέλει πολύ σκέψη το ερώτημά σου και είναι ριψοκίνδυνο να κάνεις προβλέψεις. Αφενός, οπωσδήποτε τα όρια ελιγμών της εγχώριας ολιγαρχίας στενεύουν διαρκώς. Είχαμε παραιτήσεις χθες και σήμερα, όσο θεατρικές να είναι κάποιες κινήσεις, δεν νομίζω να μπορεί να πει κανείς πως εξαντλούνται στη θεατρικότητα. Από την άλλη, είναι εξαιρετικά δύσκολο να σταθμίσεις τις προθέσεις παρέμβασεις των πολιτικών της (και στρατιωτικών) της οργάνων στην ΕΕ εάν η κατάσταση ξεφύγει. Θα αφήσουν τα πράγματα να εκτροχιαστούν, με κίνδυνο μια ενίσχυση ριζοσπαστικών ιδεολογικών στάσεων; Δεν μου φαίνεται καθόλου πιθανό να ανεχτούν παθητικά μια ανατροπή στις γραμμές που οραματίζεται, πχ, η Παπαρήγα. Αλλά φαντάζομαι αυτό το γνωρίζουν ήδη στο ΚΚΕ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. @Ανανεωτικός: Πολλά θα μπορούσε να πει κανείς, κάποια τα έχουμε συζητήσει ήδη -- την πολύ άσχημη κατάσταση οργανωτικά στο ευρύτερο εργατικό κίνημα, τον χαμηλό βαθμό οργάνωσης, τον ρόλο ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ,τον ψυχολογικό παράγοντα του σοκ και της απελπισίας κλπ.

    Αλλά υπάρχει πάντα η δυνατότητα του απρόβλεπτου, αυτήν δεν μπορείς να την αποκλείσεις ποτέ. Έχουμε ήδη δει μαζικές κινητοποιήσεις να εκφυλίζονται λόγω βίας (5/5), αποτυχημένες προσπάθειες κινητοποιήσεων στο Σύνταγμα (Αλαβάνος) να "πιάνουν" κάποιους μήνες μετά επειδή κάποιος είπε ότι μας κοροϊδεύουν οι Ισπανοί και αυτό δούλεψε, η ιστορία μας εκπλήσσει πολλές φορές με τα σκαμπανεβάσματα και τα ζιγκ-ζαγκ της. Οπότε εγώ θα έλεγα, αυτή είναι η προσωπική μου εκτίμηση, ότι όποιος έχει την "δύναμη πυρός" να κατεβάζει κόσμο σταθερά στον δρόμο κάποια στιγμή έχει καλές πιθανότητες να αλλάξει τις ισορροπίες αναπάντεχα.

    Κάτι πάνω από αυτό είναι αδύνατο να προβλέψω, και όπως είπα, οι εξηγήσεις είναι ταυτόχρονα πάρα πολλές αλλά ακυρώνονται κιόλας, εν μέρει τουλάχιστο, όταν και αν γυρίσει κατεύθυνση μια κατάσταση σε νέα κατεύθυνση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Δεν υπάρχει πια κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που να μην έχει θιγεί ανεπανόρθωτα και ο απλός κόσμος βλέπει καθαρά το αδιέξοδο. Πολιτική λύση και πολιτικό πρόγραμμα δεν βλέπει για να το ακολουθήσει. Αντίθετα βλέπει την πλήρη ανεπάρκεια όλων των συνδικάτων και όλων των ρευμάτων της αριστεράς. Εκεί είναι το πρόβλημα.
    Παρόλα αυτά η κατάσταση ξεφεύγει απ' τα χέρια των αστών και του συγκαλυμμένου καθεστώτος εκτάκτου ανάγκης που μας έχουν επιβάλει, καθώς δεν είμαστε πια στα σίξτις για να μας περάσουνε σ' ένα βράδυ το ζουρλομανδύα.
    Πιθανότατα λοιπόν θα γίνει κάποιο μεγάλο μπραφ και μετά χρειαστούν οπωσδήποτε εκλογές, ίσως και τελετουργική θυσία κάποιας γνωστής Ιφιγένειας για να φυσήξει άνεμος στα πανιά της ελληνικής αστικής τάξης. Για να δούμε λοιπόν τι θα δούμε.

    Έτσι κι αλλιώς χαμένοι και χαμένοι...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. θα είχε ενδιαφέρον μια επανεκτίμηση μετά τα γεγονότα της 12/2.
    κάποιες σκέψεις από μένα:

    -είναι αλήθεια ότι το ΚΚΕ έχει αναμφισβήτητα την πρωτοκαθεδρία στο "πόσο κόσμο μπορεί να κατεβάσει". Όμως η πλειοψηφία του κόσμου-και εν τέλει αυτή που κάνει τη διαφορά- δεν κατεβαίνει σε κάποιο συγκεκριμένο κάλεσμα. Προτιμά το Σύνταγμα χωρίς να ανταποκρίνεται σε κάλεσμα συγκεκριμένου χώρου

    -Με βάση και το παραπάνω ακυρώνεται αυτό το προβάδισμα του ΚΚΕ. θετικό παραπροϊόν αποτελεί η άμβλυνση μεταξύ της εχθρότητας του μπλοκ του ΠΑΜΕ και υπόλοιπων αγωνιστών, ειδικά αν σκεφτούμε ότι η προηγούμενη πολύ μαζική κινητοποίση ήταν η 20η Οκτώβρη (η άμβλυνση αυτή φαίνεται και από τις ανταποκρίσεις του Ριζοσπάστη και από διάφορες μαρτυρίες σε blog)

    -Στο "σύνταγμα" δε φαίνεται να διαμορφώνεται κάποια εσωτερική ηγεμονία-στο επίπεδο του δρόμου.
    Τα πατριωτικά ρεύματα (καζάκηδες, ελλάδες κλπ) δεν κατορθώνουν να κάνουν κάτι τέτοιο. Στη Θεσσαλονίκη μάλιστα αποκόπηκαν κι έκαναν πορεία πολύ λίγοι προς το γερμανικό προξενείο, ενώ στο κέντρο της πόλης έγινε μια από τις πιο μαζικές διαδηλώσεις.
    σημαντική η αλλαγή της στάσης του κόσμου απέναντι στις πρακτικές βίαιης αντιπαράθεσης απέναντι στις δυνάμεις καταστολής-ειδικά αν θυμηθούμε τον Ιούνη.

    Νομίζω όμως ότι το πιο σημαντικό συμπέρασμα είναι ότι το "πολιτικό" στην Ελλάδα διατηρεί σημαντικό προβάδισμα έναντι του "εργατικού-συνδικαλιστικού". Είναι τεράστια η διαφορά ανάμεσα στη συμμετοχή στις απεργιακές διαδηλώσεις και τη συμμετοχή στην διαδήλωση της Κυριακής (ακόμα και στις αυτοαποκαλούμενες ταξικές δυνάμεις). Δεν μπορεί αυτό να εξηγηθεί μόνο με το γεγονός ότι το νομοσχέδιο ψηφιζόταν την Κυριακή. Δεν το αξιολογώ αλλά πιστεύω ότι θα είναι καθοριστική αυτή η πρωτοκαθεδρία του "πολιτικού| το επόμενο διαστημα- είτε για καλό είτε για κακό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή