Σάββατο, 7 Ιανουαρίου 2012

V.I. Lenin -Ένα βήμα μπρος, δύο βήματα πίσω-Απάντηση (αποσπάσματα)

Το άρθρο της σ. Ρόζας Λούξεμπουργκ στα τεύχη 42 και 43 του «Die Neue Zeit» αποτελεί κριτική ανάλυση του γραμμένου στα ρωσικά βιβλίου μου για την κρίση του κόμματος μας. Δεν μπορώ παρά να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στους γερμανούς συντρόφους για την προσοχή που δείχνουν στα έντυπα του κόμματος μας, για τις προσπάθειες να κάνουν γνωστά στη γερμανική σοσιαλδημοκρατία τα έντυπα αυτά· οφείλω ωστόσο να πω ότι το άρθρο της Ρόζας Λούξεμπουργκ στο «Neue Zeit» δεν παρουσιάζει στους αναγνώστες το βιβλίο μου, αλλά κάτι άλλο. Αυτό φαίνεται στα παρακάτω παραδείγματα.

Η σ.Λούξεμπουργκ λέει λχ ότι στο βιβλίο μου εκφράζεται καθαρά και ξάστερα η τάση του «συγκεντρωτισμού που δε λογαριάζει τίποτε». Η σ. Λούξεμπουργκ νομίζει έτσι πως εγώ υποστηρίζω ένα οργανωτικό σύστημα ενάντια σε κάποιο άλλο. Η πραγματικότητα όμως είναι άλλη. Σε όλο το βιβλίο μου, από την πρώτη σελίδα ως την τελευταία, υπερασπίζω τους στοιχειώδεις κανόνες οποιουδήποτε συστήματος οποιασδήποτε κομματικής οργάνωσης που μπορείτε να φανταστείτε. Στο βιβλίο μου αναλύεται όχι το ζήτημα της διαφοράς ανάμεσα στο ένα η το άλλο οργανωτικό σύστημα, αλλά το ζήτημα που αφορά τον τρόπο που πρέπει κανείς να υποστηρίζει, να κριτικάρει και να διορθώνει οποιοδήποτε σύστημα, χωρίς να αντιφάσκει με τις αρχές του κόμματος.

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ λέει παρακάτω ότι «σύμφωνα με τις αντιλήψεις του Λένιν η ΚΕ έχει τη δικαιοδοσία να οργανώνει όλες τις επιτροπές του κόμματος». Στην πραγματικότητα αυτό είναι ανακριβές……Το καταστατικό του κόμματος πρέπει να εφαρμόζεται ώσπου να τροποποιηθεί από το επόμενο συνέδριο. Την θέση αυτή (την «καθαρά μπλανκιστική», όπως μπορεί εύκολα να διακρίνει ο αναγνώστης) την υπεράσπισα πραγματικά, «χωρίς να λογαριάζω τίποτε» στο βιβλίο μου. Η σ. Λούξεμπουργκ λέει ότι κατά τη γνώμη μου «η ΚΕ είναι ο μοναδικός δραστήριος πυρήνας του κόμματος». Στην πραγματικότητα αυτό δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Ποτέ δεν υποστήριξα αυτή τη γνώμη. Απεναντίας οι αντίπαλοι μου (η μειοψηφία του συνεδρίου του κόμματος) με κατηγόρησαν στα γραφτά τους ότι δεν υπερασπίζω αρκετά την ανεξαρτησία, την αυτοτέλεια της ΚΕ και την υποτάσσω υπερβολικά στη σύνταξη του ΚΟ και στο Συμβούλιο του κόμματος που βρίσκονται στο εξωτερικό.............

...........Η σ.Ρόζα Λούξεμπουργκ λέει πώς στις γραμμές της σοσιαλδημοκρατίας της Ρωσίας δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία για την ανάγκη ενιαίου κόμματος και πώς όλη η διαμάχη συγκεντρώνεται γύρω από το ζήτημα, αν ο συγκεντρωτισμός πρέπει να είναι μεγαλύτερος η μικρότερος. Στην πραγματικότητα αυτό δεν είναι αλήθεια…..η διαμάχη μας αφορούσε κυρίως το ζήτημα αν η ΚΕ και η ΚΟ πρέπει η όχι να αντιπροσωπεύουν την κατεύθυνση της πλειοψηφίας του κόμματος. Η αγαπητή μας συντρόφισσα δε βγάζει τσιμουδιά για αυτήν την «υπερσυγκεντρωτική» και καθαρά «μπλανκιστική» απαίτηση, προτιμά να δημηγορεί ενάντια στη μηχανιστική υποταγή του μέρους στο σύνολο, ενάντια στη δουλική ευπείθεια, ενάντια στην τυφλή υπακοή και άλλα φρικιαστικά πράγματα. Είμαι πολύ ευγνώμων στη σ. Λούξεμπουργκ για την επεξήγηση της βαθυστόχαστης ιδέας ότι η δουλική ευπείθεια είναι ολέθρια για το κόμμα. Θα ήθελα όμως να ξέρω αν η συντρόφισσα θεωρεί κανονικό, αν μπορεί να παραδεχτεί, αν έχει δει σε κανένα κόμμα, στα κεντρικά όργανα που λέγονται κομματικά όργανα να υπερισχύει η μειοψηφία του συνεδρίου του κόμματος;

Η σ. Ρόζα Λούξεμπουργκ μου αποδίδει τη γνώμη ότι στη Ρωσία υπάρχουν κιόλας οι προϋποθέσεις για την οργάνωση ενός μεγάλου και στο έπακρο συγκεντρωτικού κόμματος. Και πάλι πραγματική ανακρίβεια. Πουθενά στο βιβλίο μου όχι μόνο δεν υποστήριξα μία τέτοια γνώμη, αλλά ούτε καν την εξέφρασα. Η θέση που διατύπωσα εκφράζει κάτι άλλο. Και συγκεκριμένα, εγώ τόνιζα ότι υπάρχουν ήδη όλες οι προϋποθέσεις για να αναγνωρίζονται οι αποφάσεις του συνεδρίου του κόμματος και ότι πέρασε πια προ πολλού ο καιρός που μπορούσε κανείς να υποκαθιστά ένα κομματικό όργανο με έναν ιδιωτικό όμιλο….. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ λέει ότι εγώ εγκωμιάζω τη διαπαιδαγωγική σημασία του εργοστασίου. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Όχι εγώ, αλλά ο αντίπαλος μου ισχυρίστηκε πως εγώ φαντάζομαι το κόμμα σαν εργοστάσιο. Εγώ τον ειρωνεύτηκα όπως έπρεπε, αποδείχνοντας με τα ίδια του τα λόγια ότι μπερδεύει δύο διαφορετικές όψεις της εργοστασιακής πειθαρχίας, πράγμα που δυστυχώς έγινε και με τη Ρόζα Λούξεμπουργκ.

Η σ. Λούξεμπουργκ λέει ότι εγώ, χαρακτηρίζοντας τον επαναστάτη σοσιαλδημοκράτη σαν Ιακωβίνο, συνδεδεμένο με μια οργάνωση ταξικά συνειδητών εργατών, έχω δώσει ίσως έναν πιο πνευματώδη χαρακτηρισμό από ότι θα μπορούσε να δώσει οποιοσδήποτε αντίπαλος μου. Και πάλι πραγματική ανακρίβεια. Δεν είμαι εγώ, μα ο Π. Αξελροντ που μίλησε πρώτος για ιακωβινισμό. Ο Άξελρόντ σύγκρινε πρώτος τις κομματικές μας παρατάξεις με τις παρατάξεις της εποχής της μεγάλης γαλλικής επανάστασης. Εγώ έκανα απλώς την παρατήρηση πώς αυτή η σύγκριση επιτρέπεται μόνο με την έννοια ότι ο χωρισμός της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας σε επαναστατική και οπορτουνιστική αντιστοιχεί, ως ένα βαθμό, στο χωρισμό σε ορεινούς και Γιρονδίνους.

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ παραθέτει τα λόγια μου, ότι η μια ή η άλλη διατύπωση του οργανωτικού καταστατικού μπορεί να αποτελεί έναν λιγότερο η περισσότερο κοφτερό όπλο πάλης ενάντια στον οπορτουνισμό. Για ποιες συγκεκριμένα διατυπώσεις έχω μιλήσει εγώ στο βιβλίο μου και μιλήσαμε όλοι μας στο συνέδριο του κόμματος η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν λέει ούτε λέξη. Τι πολεμική έκανα εγώ στο συνέδριο του κόμματος, ενάντια σε ποιόν διατύπωσα τις θέσεις μου, αυτό δεν το θίγει καθόλου η συντρόφισσα. Αντί για αυτό, ευαρεστήθηκε να μου κάνει ολόκληρη διάλεξη περί οπουρτουνισμού……..στις χώρες του κοινοβουλευτισμού! Για όλες όμως τις ιδιαίτερες, τις ειδικές ποικιλομορφίες του οπορτουνισμού, για τις αποχρώσεις που έχει πάρει ο οπορτουνισμός σε εμάς, στη Ρωσία, και για τις οποίες γίνεται λόγος στο βιβλίο μου -- για αυτά δεν βρίσκουμε ούτε λέξη στο άρθρο της.

Το συμπέρασμα από όλους αυτούς τους πνευματωδέστατους συλλογισμούς είναι το παρακάτω: «Το καταστατικό του κόμματος δεν πρέπει να ναι αυτό καθεαυτό (; Όποιος μπορεί ας το καταλάβει) όπλο για την καταπολέμηση του οπορτουνισμού, αλλά μόνο ένα πανίσχυρο εξωτερικό μέσο για να ασκεί την καθοδηγητική επίδραση της η πραγματικά υπάρχουσα επαναστατική-προλεταριακή πλειοψηφία του κόμματος». Πολύ σωστά. Αλλά πώς σχηματίστηκε η πραγματικά υπάρχουσα πλειοψηφία του κόμματος μας, για αυτό η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν λέει τίποτε, ενώ εγώ για αυτό ακριβώς μιλάω στο βιβλίο μου. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ αποσιωπά επίσης και το τι είδους επίδραση υπερασπίζαμε εγώ και ο Πλεχάνωφ με αυτό το πανίσχυρο εξωτερικό μέσο. Μπορώ να προσθέσω μόνο ότι ποτέ και πουθενά δεν έχω πει παρόμοια ανοησία-ότι το καταστατικό του κόμματος είναι όπλο «αυτό καθαυτό».

Η πιο σωστή απάντηση σε αυτόν τον τρόπο ερμηνείας των απόψεων μου θα ήταν η έκθεση των συγκεκριμένων γεγονότων που αφορούν την κομματική μας πάλη. Τότε θα δουν όλοι καθαρά πόσο έντονα αντιφάσκουν τα συγκεκριμένα γεγονότα στις κοινοτοπίες και τις τυποποιημένες αφαιρέσεις της σ. Λούξεμπουργκ……..ο αναγνώστης που θα κάνει τον κόπο να μελετήσει τις πρώτες πηγές της κομματικής μας πάλης, θα καταλάβει εύκολα ότι όσα είπε η σ. Ρόζα Λούξεμπουργκ για «υπερσυγκεντρωτισμό», για την ανάγκη βαθμιαίας συγκεντροποίησης κτλ, αποτελούν, από συγκεκριμένη και πρακτική άποψη, εμπαιγμό σε βάρος του συνεδρίου μας, ενώ από άποψη αφηρημένη και θεωρητική (αν μπορούμε εδώ να μιλάμε για θεωρία) αποτελούν καθαρό εκχυδαϊσμό του μαρξισμού, διαστρέβλωση της πραγματικής διαλεκτικής του Μαρξ κτλ.................

Πηγή: Praxis

10 σχόλια:

  1. Έχουν γίνει κάποιες μικροδιορθώσεις στο κείμενο που ανέβασαν οι σύντροφοι του Praxis.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ευχαριστούμε για την αναδημοσίευση και καλοδεχούμενες πάντα και οι όποιες μικροδιορθώσεις (και τα άπαντα δεν είναι πάντα απαλλαγμένα από τέτοια μικροζητήματα, πόσο μάλλον η δική μας μεταφορά). Μια μικρή μόνο επισήμανση: Επειδή τα αποσπάσματα δεν είναι από το "ένα βήμα μπρός δύο βήματα πίσω" αλλά από την απάντηση του Lenin για την κριτική της Luxembourg σε αυτό, ο τίτλος του κειμένου στα άπαντα είναι "ένα βήμα μπρός δύο βήματα πίσω-απάντηση". Αυτό βέβαια ξεκαθαρίζεται και στο κείμενο από την πρώτη παράγραφο. Συγχαρητήρια και για την εξαιρετική δουλειά στο χαλυβουργικό μανιφέστο, που, αν δεν υπάρχει αντίρρηση, θα αναδημοσιεύσουμε σαν ενιαίο κείμενο τις επόμενες μέρες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. @Praxis: Σύντροφοι ευχαριστώ, θα γίνει η διόρθωση.
    @ EG: Η Λούξεμπουργκ επαναπροσέγγισε τον Λένιν αργότερα, όταν συνειδητοποίησε η ίδια την προδοσία της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας, και η σχέση τους αποκαταστάθηκε σε πολύ σημαντικό βαθμό. Εδώ βρισκόμαστε ακόμα σε πρότερο στάδιο (1904-5)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Δεν ξέρω πως εξελίχθηκαν οι σχέσεις τους μετά, πάντως εδώ το ευχαριστιούνται, οι μπηχτές πάν κι έρχονται εκατέρωθεν.

    Με βοήθησε πολύ το σημερινό κείμενο του blog σφυροδρέπανο για να καταλάβω ότι μιλάνε για το είδος της οργάνωσης του κόμματος, γιατί κι αυτοί δεν τα λέγανε απλά, σύντομα και περιεκτικά, την ιστορία της ζωής τους έγραφαν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όπως είπε κι ο πάνσοφος Σφυροδρέπανος, η Ρόζα είναι δικιά μας και δεν την αφήνουμε. Ποτέ δεν πρέπει να αφήνουμε τους έντιμους κομμουνιστές, όσο κι αν διαφωνούμε μαζί τους περιστασιακά.

      Διαγραφή
  5. Και η Ρόζα δεν ήταν απλά έντιμη, ήταν και ξουράφι. :-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Το κομμουνιστικό κίνημα, διεθνώς, ποτέ του δεν την άφησε.
    Στην Ελλάδα, δεν θέλανε ν' ακούνε για Ρόζα..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Αυτές τις μέρες που κοίταξα πάντως, είχε ενδιαφέρον να δει κανείς ποιά Ρόζα θυμόταν ο καθένας. Γιατί βέβαια και η Λούξεμπουργκ έκανε μεγάλα βήματα από την εποχή που ασκούσε κριτική για συγκεντρωτισμό στον Λένιν ως το Junius Pamphlet.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Ενημερωτικά, η Verso άρχισε να κυκλοφορεί τα Άπαντα της Λούξεμπουργκ στα αγγλικά: http://www.versobooks.com/series_collections/20-the-complete-works-of-rosa-luxemburg

    ΑπάντησηΔιαγραφή