Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2012

V.I. Lenin-Καλύτερα λιγότερα, αλλά καλύτερα (ΙII)

Νομίζω ότι θα μπορέσω να εκφράσω την ιδέα μου καλύτερα αν συγκρίνω το σχέδιό μου μ’ αυτό για τα ακαδημαϊκά ιδρύματα. Κάτω από την καθοδήγηση της προεδρίας τους, τα μέλη της Επιτροπής Κεντρικού Ελέγχου θα πρέπει να εξετάζουν συστηματικά όλα τα τα έγγραφα του Πολιτμπιρό. Επιπλέον, θα πρέπει να μοιράσουν τον χρόνο τους σωστά ανάμεσα σε διάφορα καθήκοντα στην διερεύνηση της καθημερινής δραστηριότητας των ιδρυμάτων μας, από τα πολύ μικρά και ιδιωτικά γραφεία στα ανώτατα κρατικά ιδρύματα. Και τέλος, οι λειτουργίες τους θα πρέπει να περιλαμβάνουν την μελέτη της θεωρίας, δηλαδή, της θεωρίας της οργάνωσης της εργασίας στην οποία έχουν ως στόχο να αφιερωθούν, και την πρακτική εργασία κάτω από την καθοδήγηση άλλων συντρόφων ή δασκάλων στα ανώτερα ιδρύματα για την οργάνωση της εργασίας.

Δεν νομίζω, παρ’ όλα αυτά, ότι θα μπορέσουν να αρκεστούν σ’ αυτού του είδους την ακαδημαϊκή εργασία. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να ετοιμαστούν για εργασία που δεν θα δίσταζα να ονομάσω εκπαίδευση στην δημιουργία ειδικών προκαλυμμάτων ώστε να αποκρύπτονται οι κινήσεις τους, η προσέγγισή τους, κλπ.

Αν γινόντουσαν τέτοιες προτάσεις σε δυτικοευρωπαϊκά κυβερνητικά ιδρύματα, θα δημιουργούσαν τρομερή έχθρα, αισθήματα ηθικής αγανάκτησης, κλπ. Αλλά ελπίζω να μην έχουμε γίνει τόσο γραφειοκράτες ώστε να είμαστε ικανοί τέτοιων αντιδράσεων. Η ΝΕΠ δεν πέτυχε να εξασφαλίσει τόσο σεβασμό ώστε να κάνει οποιονδήποτε από μας να σοκαριστεί με την ιδέα ότι κάποιος μπορεί να πιαστεί. Η Σοβιετική μας δημοκρατία είναι τόσο πρόσφατης κατασκευής, και υπάρχουν τόσες στοίβες σαβούρας τριγύρω, που δεν θα είχε κανείς την έμπνευση να σοκαριστεί που θα τις ψαχουλεύουμε με την χρήση προκαλυμμάτων, μέσω ερευνών που κάποιες φορές θα έχουν αρκετά απομακρυσμένες πηγές ή θα διενεργούνται με τρόπο έμμεσο. Κι ακόμα και αν είχε κάποιος την έμπνευση να σοκαριστεί από αυτό, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι ένα τέτοιο άτομο θα γινόταν γελοίο.

Ας ελπίσουμε ότι η νέα μας Επιθεώρηση των Εργατών και των Αγροτών θα εγκαταλείψει αυτό που οι Γάλλοι ονομάζουν pruderie, και που εμείς μπορούμε να ονομάσουμε γελοία σεμνοτυφία, ή γελοία κομψότητα, και η οποία παίζει άμεσα το παιχνίδι της Σοβιετικής και κομματικής μας γραφειοκρατείας. Ας πούμε παρενθετικά ότι έχουμε γραφειοκράτες τόσο στο κόμμα μας όσο και στα Σοβιετικά μας γραφεία.

Όταν είπα πιο πάνω ότι πρέπει να μελετάμε και να μελετάμε σκληρά σε ινστιτούτα για την ανώτερη οργάνωση της εργασίας, κλπ, δεν εννοούσα με κανέναν τρόπο “μελέτη” με την έννοια της αίθουσας διδασκαλίας, ούτε περιορίστηκα στην ιδέα της μελέτης μόνο με την έννοια της αίθουσας διδασκαλίας. Ελπίζω να μην υπάρχει ούτε ένας γνήσιος επαναστάτης που να υποπτεύεται ότι αρνούμαι στην περίπτωση αυτή να κατανοήσω τις “σπουδές” ως κάτι που περιλαμβάνει την χρήση κάποιων ημι-χιουμοριστικών τρικ, πανούργων τεχνασμάτων, μπλόφας ή κάτι τέτοιου είδους. Γνωρίζω ότι στις στομφώδεις και σοβαροφανείς κυβερνήσεις της δυτικής Ευρώπης μια τέτοια ιδέα θα τρομοκρατούσε τον κόσμο και ότι ούτε ένας αξιοπρεπής αξιωματούχος δεν θα έμπαινε στον πειρασμό να την σκεφτεί. Ελπίζω όμως ότι δεν έχουμε ακόμα γίνει τόσο γραφειοκράτες, και ότι ανάμεσά μας, η συζήτηση αυτής της ιδέας θα δημιουργήσει κάτι πέρα από διασκέδαση.

Κι εδώ που τα λέμε, γιατί να μην συνδυάσουμε την απόλαυση με την χρησιμότητα; Γιατί να μην χρησιμοποιήσουμε κάποιο χιουμοριστικό ή ημι-χιουμοριστικό στρατήγημα για να εκθέσουμε κάτι γελοίο, κάτι βλαβερό, κάτι ημι-γελοίο, ημι-βλαβερό, κλπ;

Μού φαίνεται πως η Επιθεώρηση των Εργατών και των Αγροτών μας θα κερδίσει πολλά αν αναλάβει να εξετάσει αυτές τις ιδέες, και ότι ο κατάλογος περιπτώσεων στις οποίες η Επιτροπή Κεντρικού Ελέγχου και οι συνάδελφοί της στην Επιθεώρηση των Εργατών και των Αγροτών πέτυχε μερικές από τις επιφανέστερες νίκες της θα εμπλουτιστεί από όχι λίγα κατορθώματα της μελλοντικής μας Επιθεώρησης των Εργατών και των Αγροτών και Επιτροπής Κεντρικού Ελέγχου – σε μέρη που δεν μπορούν να αναφερθούν σε σεμνότυφα και σοβαροφανή σχολικά εγχειρίδια.

Πώς μπορεί ένας κομματικός θεσμός να συγχωνευθεί με έναν Σοβιετικό θεσμό; Δεν υπάρχει κάτι ανάρμοστο στην πρόταση αυτή;

Δεν θέτω τα ερωτήματα αυτά εκ μέρους του εαυτού μου, αλλά εκ μέρους αυτών για τους οποίους έκανα νύξη πιο πάνω όταν είπα ότι έχουμε γραφειοκράτες στους κομματικούς μας θεσμούς και στους Σοβιετικούς μας θεσμούς επίσης.

Αλλά γιατί να μην συγχωνεύσουμε τα δύο αν αυτό συμφέρει την εργασία μας; Δεν βλέπουμε όλοι ότι μια τέτοια συγχώνευση ήταν πολύ ευεργετική στην περίπτωση του Λαϊκού Κομμισαριάτου Διεθνών Υποθέσεων, όταν και εφαρμόστηκε εξ αρχής; Δεν συζητά το Πολιτμπιρό πολλά ζητήματα, τόσο μικρά όσο και σημαντικά, από τη σκοπιά του κόμματος, σε ό,τι αφορά τις “κινήσεις” που πρέπει να κάνουμε απαντώντας στις “κινήσεις” των ξένων δυνάμεων για να παρεμποδίσουμε την, ας την πούμε, πανουργία τους, για να μην χρησιμοποιήσουμε κάποιον όρο λιγότερο ευγενικό; Δεν είναι αυτή η ευλύγιστη συγχώνευση ενός Σοβιετικού θεσμού και ενός κομματικού θεσμού μια πηγή μεγάλης δύναμης στην πολιτική μας; Νομίζω ότι αυτό που έχει αποδείξει την χρησιμότητά του, αυτό το οποίο υιοθετήθηκε οριστικά στην εξωτερική μας πολιτική και έχει γίνει τόσο συνηθισμένο που να μην δημιουργεί πια αμφιβολίες στο πεδίο αυτό, θα είναι τουλάχιστον αρμόζον (στην πραγματικότητα, νομίζω ότι θα είναι πολύ περισσότερο αρμόζον) για τον κρατικό μας μηχανισμό ως σύνολο. Οι λειτουργίες της Επιθεώρησης των Εργατών και των Αγροτών καλύπτουν ολόκληρο τον κρατικό μας μηχανισμό, και οι δραστηριότητές της θα πρέπει να επηρεάζουν όλους τους κρατικούς θεσμούς χωρίς εξαίρεση: τοπικούς, κεντρικούς, εμπορικούς, καθαρά διοικητικούς, εκπαιδευτικούς, αρχειακούς, θεατρικούς, κλπ – με λίγα λόγια, όλους, χωρίς εξαίρεση.

Γιατί λοιπόν ένας θεσμός, του οποίου οι δραστηριότητες έχουν ένα ευρύ φάσμα, και ο οποίος απαιτεί επιπλέον τέτοια εξαιρετική ευλυγισία μορφών, να μπορεί να υιοθετήσει αυτή την ιδιαίτερη συγχώνευση ενός θεσμού κομματικού ελέγχου με έναν θεσμό Σοβιετικού ελέγχου;

Δεν βλέπω εμπόδια σ’ αυτό. Επιπλέον, νομίζω πως μια τέτοια συγχώνευση είναι η μόνη εγγύηση επιτυχίας της εργασίας μας. Νομίζω ότι όλες οι σχετικές αμφιβολίες πηγάζουν από τις πιο σκονισμένες γωνιές των κυβερνητικών μας γραφείων, και ότι τούς αξίζει να τις αντιμετωπίσουμε με γελοιοποίηση και μόνο.

Μια άλλη αμφιβολία: είναι πρακτικό να συνδυάζουμε εκπαιδευτικές και θεσμικές διαδικασίες; Νομίζω ότι όχι απλά είναι πρακτικό, είναι απαραίτητο. Μιλώντας γενικά, παρά την επαναστατική μας συμπεριφορά προς την δυτικο-ευρωπαϊκή μορφή του κράτους, έχουμε αφήσει τον εαυτό μας να μολυνθεί από αρκετές από τις πιο βλαβερές και γελοίες του προκαταλήψεις· σ’ έναν βαθμό, έχουμε ενσυνείδητα μολυνθεί μ’ αυτές εξαιτίας των αγαπητών μας γραφειοκρατών, που βασίστηκαν στο να μπορούν να ψαρεύουν ξανά και ξανά στα θολά νερά αυτών των προκαταλήψεων. Και ψάρεψαν σ’ αυτά τα θολά νερά σε τέτοιο βαθμό ώστε μόνο οι τυφλοί ανάμεσά μας να μην βλέπουν πόσο εκτεταμένα έγινε αυτό το ψάρεμα. 

Σ’ όλες τις σφαίρες των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών σχέσεων είμαστε “τρομακτικά” επαναστάτες. Αλλά σε ό,τι αφορά ιστορικά προηγούμενα, τη συμμόρφωση με τις μορφές και τελετουργίες της διοίκησης γραφείων, η “επαναστατικότητά μας” παραδίδεται συχνά στην πιο μουχλιασμένη ρουτίνα. Σε αρκετές περιπτώσεις, έχουμε γίνει μάρτυρες του πολύ ενδιαφέροντος φαινομένου ενός μεγάλου άλματος μπροστά στην κοινωνική ζωή, που συνοδεύεται από τρομερή ατολμία όταν προτείνονται και οι ελάχιστες αλλαγές.

Αυτό είναι φυσικό, μιας και τα τολμηρότερα βήματα έγιναν σε ένα πεδίο που είχε για πολύ κρατηθεί για θεωρητική μελέτη, το οποίο προωθούνταν κυρίως, και σχεδόν ακόμα και αποκλειστικά, στη θεωρία. Ο Ρώσος, όταν δεν ήταν στη δουλειά, έβρισκε παρηγοριά από τις καταθλιπτικές γραφειοκρατικές εμπειρίες σε ασυνήθιστα τολμηρές θεωρητικές κατασκευές, για αυτό και στη χώρα μας αυτές οι ασυνήθιστα τολμηρές θεωρητικές κατασκευές πήγαιναν χέρι-χέρι με τον ασυνήθιστα μονόπλευρο χαρακτήρα. Η θεωρητική τολμηρότητα στις γενικές κατασκευές πήγαινε χέρι-χέρι με την εκπληκτική ατολμία σε ό,τι αφορά ορισμένες πολύ μικρής σημασίας μεταρρυθμίσεις στη ρουτίνα των γραφείων. Διενεργούνταν μια μεγάλη, καθολική αγροτική επανάσταση, με τόλμη χωρίς ανάλογο σε οποιαδήποτε άλλη χώρα, και την ίδια ώρα αποτύγχανε η φαντασία όταν κάτι αφορούσε μια ασήμαντη μεταρρύθμιση στην γραφειοκρατική ρουτίνα· έλειπε η φαντασία, ή η υπομονή, για να εφαρμοστούν σ’ αυτή τη μεταρρύθμιση οι γενικές προτάσεις που έφεραν τόσο λαμπρά αποτελέσματα όταν εφαρμοζόταν σε γενικά προβλήματα.

Για αυτό και προς το παρόν, η αψήφιστη τόλμη συμβαδίζει, σε εκπληκτικό βαθμό, με την ατολμία της σκέψης, ακόμα και όταν εμπλέκονται πολύ μικρής σημασίας αλλαγές.

Νομίζω πως αυτό έγινε σε όλες τις πολύ μεγάλες επαναστάσεις, γιατί οι πραγματικά μεγάλες επαναστάσεις αναπτύσσονται από τις αντιφάσεις ανάμεσα στο παλιό, ανάμεσα σ’ αυτό που έχει ως κατεύθυνση την ανάπτυξη του παλιού, και την πολύ αφηρημένη αναζήτηση του νέου, το οποίο πρέπει να είναι τόσο νέο ώστε να μην περιέχει ούτε το ελάχιστο μόριο του παλιού.

Και όσο πιο απότομα έρχεται η επανάσταση, τόσο περισσότερο θα διαρκούν πολλές από αυτές τις αντιφάσεις.

Το γενικό χαρακτηριστικό της ζωής μας τώρα είναι το εξής: έχουμε καταστρέψει την καπιταλιστική βιομηχανία και έχουμε κάνει ό,τι ήταν δυνατόν για να εξαλείψουμε ολοκληρωτικά τους μεσαιωνικούς θεσμούς και την ιδιοκτησία των γαιοκτημόνων, κι έτσι δημιουργήσαμε μια μικρής και πολύ μικρής κλίμακας ιδιοκτησίας αγροτική τάξη, η οποία ακολουθεί την ηγεσία του προλεταριάτου επειδή πιστεύει στα αποτελέσματα της επαναστατικής του εργασίας. Δεν είναι όμως εύκολο για μας να συνεχίσουμε να προσπαθούμε ώσπου να νικήσει η σοσιαλιστική επανάσταση στις πιο αναπτυγμένες χώρες μόνο με τη βοήθεια αυτής της εμπιστοσύνης, κι αυτό επειδή η οικονομική αναγκαιότητα, κυρίως κάτω απ’ το ΝΕΠ, κρατά την παραγωγικότητα της εργασίας των μικρο-αγροτών σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Επιπλέον, και η διεθνής κατάσταση έσπρωξε τη Ρωσία προς τα πίσω, και μείωσε, λίγο-πολύ, την εργασιακή παραγωγικότητα του λαού σε επίπεδο αρκετά κάτω από αυτά της προπολεμικής περιόδου. Οι δυτικοευρωπαϊκές καπιταλιστικές δυνάμεις, εν μέρει ενσυνείδητα και εν μέρει ασυνείδητα, έκαναν ό,τι μπορούσαν για να μας σπρώξουν προς τα πίσω, για να χρησιμοποιήσουν τα στοιχεία του Εμφυλίου στη Ρωσία ώστε να εξαπλώσουν όση περισσότερη καταστροφή στη χώρα μπορούσαν. Ακριβώς αυτή η έξοδος από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο έμοιαζε να έχει πολλά πλεονεκτήματα. Το επιχείρημά τους ήταν κάπως έτσι: “αν αποτύχουμε να ανατρέψουμε το επαναστατικό σύστημα στη Ρωσία, ας παρεμποδίσουμε, τουλάχιστον, την πρόοδό του προς τον σοσιαλισμό.” Και από τη δική τους οπτική γωνία δεν θα μπορούσαν να έχουν διαφορετική προσέγγιση. Στο τέλος, το πρόβλημα μισολύθηκε. Απέτυχαν να ανατρέψουν το νέο σύστημα που δημιούργησε η επανάσταση, αλλά κατάφεραν να το εμποδίσουν απ’ το να κάνει άμεσα το βήμα προς τα μπρος που θα είχε δικαιώσει τις προβλέψεις των σοσιαλιστών, που θα είχε επιτρέψει σ’ αυτούς να αναπτύξουν τις παραγωγικές δυνάμεις με τεράστια ταχύτητα, να αναπτύξουν όλες τις δυνατότητες οι οποίες, αν συγκεντρωθούν όλες μαζί, θα είχαν φέρει τον σοσιαλισμό· έτσι, οι σοσιαλιστές θα είχαν αποδείξει σε όλους ότι ο σοσιαλισμός περιέχει τεράστιες δυνάμεις, κι ότι η ανθρωπότητα μπήκε πλέον σε ένα νέο στάδιο ανάπτυξης, με τρομερά λαμπρές προοπτικές.

Το σύστημα διεθνών σχέσεων που δημιουργήθηκε τώρα είναι ένα σύστημα όπου ένα ευρωπαϊκό κράτος, η Γερμανία, έχει υποδουλωθεί στα νικηφόρα κράτη. Επιπλέον, εξαιτίας της νίκης τους, ένας αριθμός κρατών, τα παλαιότερα κράτη στη Δύση, είναι σε θέση να κάνουν κάποιες ασήμαντες εκχωρήσεις στις καταπιεσμένες τους τάξεις – υποχωρήσεις που αν και είναι ασήμαντες, αφουγκράστηκαν παρ΄όλα αυτά το επαναστατικό κίνημα στις χώρες αυτές και δημιούργησαν μια επίφαση "ταξικής ανακωχής."

Την ίδια στιγμή, και σαν αποτέλεσμα του τελευταίου ιμπεριαλιστικού πολέμου, ένας αριθμός από χώρες στην Ανατολή όπως η Ινδία, η Κίνα, κλπ, έχουν ξεφύγει εντελώς απ’ τη στασιμότητα. Η ανάπτυξή τους έχει οριστικά μετατοπιστεί προς τις γενικές ευρωπαϊκές καπιταλιστικές γραμμές. Οι γενικότερες ευρωπαϊκές ζυμώσεις άρχισαν να τις επηρεάζουν, και είναι πια ξεκάθαρο σε ολόκληρο τον κόσμο ότι έχουν συρθεί σε μια διαδικασία ανάπτυξης η οποία θα πρέπει να οδηγήσει σε κρίση στο σύνολο του παγκόσμιου καπιταλισμού.

Προς το παρόν λοιπόν, αντιμετωπίζουμε το ερώτημα: θα μπορέσουμε να κρατήσουμε με την μικρή και πολύ μικρή αγροτική μας παραγωγή, και με την τωρινή μας καταστροφική κατάσταση, μέχρις ότου να ολοκληρώσουν οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες την δική τους ανάπτυξη προς τον σοσιαλισμό; Αλλά δεν την ολοκληρώνουν όπως νομίζαμε παλιότερα. Δεν την ολοκληρώνουν μέσα από την σταδιακή “ωρίμανση” του σοσιαλισμού, αλλά μέσα από την εκμετάλλευση κάποιων χωρών από άλλες, μέσα από την εκμετάλλευση της πρώτης από τις χώρες που ηττήθηκαν στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο σε συνδυασμό με την εκμετάλλευση όλης της Ανατολής. Από την άλλη πλευρά, και ακριβώς ως συνέπεια του πρώτου ιμπεριαλιστικού πολέμου, η Ανατολή έχει οριστικά συρθεί μέσα στο επαναστατικό κίνημα, έχει οριστικά συρθεί στον γενικευμένο στρόβιλο του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος.

2 σχόλια:

  1. Εχεις απενεργοποιήσει τα σχόλια στο θρεντ με το κουίζ; Για κάποιο λόγο δεν μπορω να ποσταρω εκεί. Έτσι παίρνω το θάρρος και απαντώ στο κουίζ, εδώ (συγγνώμη για το μπάχαλο). Λοιπόν δύο ανοματα έρχονται στο μυαλό μου: James Petras και Alex Callinicos.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Όχι, δεν τα απενεργοποίησα. Αλλά έχουμε ήδη νικητή.

    Σόρι για το όποιο πρόβλημα με blogger.

    ΑπάντησηΔιαγραφή