Πέμπτη, 15 Δεκεμβρίου 2011

Ιερότητες


Στο τρίτο κεφάλαιο του Κράτος και Επανάσταση, ο Λένιν σημειώνει τα ακόλουθα στην κατεύθυνση της εννοιολογικής διάκρισης ανάμεσα στην αρχή της αιρετής αντιπροσώπευσης, από τη μία πλευρά, και του κοινοβουλευτισμού, από την άλλη:
Αν όμως θέσουμε το ζήτημα του κράτους, αν δούμε τον κοινοβουλευτισμό σαν ένα από τους θεσμούς του κράτους, από την άποψη των καθηκόντων του προλεταριάτου σ' αυτό τον τομέα, πού βρίσκεται τότε η διέξοδος από τον κοινοβουλευτισμό; Πως μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα χωρίς αυτόν;

Ξανά και ξανά πρέπει να πούμε: τα διδάγματα του Μαρξ, που βασίζονται στη μελέτη της Κομμούνας, ξεχάστηκαν τόσο, που για το σημερινό «σοσιαλδημοκράτη» (διάβαζε: το σημερινό προδότη του σοσιαλισμού) είναι κυριολεχτικά ακατανόητη άλλη κριτική του κοινοβουλευτισμού εκτός από την αναρχική ή την αντιδραστική.

Η διέξοδος από τον κοινοβουλευτισμό δε βρίσκεται φυσικά στην κατάργηση των αντιπροσωπευτικών θεσμών και της αιρετότητας, αλλά στη μετατροπή, των αντιπροσωπευτικών θεσμών από λογοκοπεία σε «εργαζόμενα» σώματα. «Η Κομμούνα δεν επρό­κειτο να είναι κοινοβουλευτικό, αλλά εργαζόμενο σώμα, εκτελεστικό και νομοθετικό ταυτόχρονα».

«Όχι κοινοβουλευτικό, αλλά εργαζόμενο σώμα», αυτά τα λόγια ταιριάζουν απόλυτα για τους σημερινούς κοινοβουλευτικούς άνδρες και τα κοινοβουλετικά «χαϊδεμένα σκυλάκια» της σοσιαλ­δημοκρατίας. Κοιτάχτε οποιαδήποτε κοινοβουλευτική χώρα, από την Αμερική ως την Ελβετία, από τη Γαλλία ως την Αγγλία, Νορβηγία κλπ.: η καθαυτό «κρατική» δουλιά διεξάγεται πίσω από τα παρασκήνια και την κάνουν οι Διευθύνσεις, τα γραφεία, τα επιτελεία. Στα κοινοβούλια απλώς φλυαρούν με τον ειδικό σκο­πό να ξεγελούν το «λαουτζίκο». Αυτό είναι τόσο σωστό, που ακόμα και στη ρωσική δημοκρατία, την αστική δημοκρατία, προτού καν προλάβει να δημιουργήσει πραγματικό κοινοβούλιο, εκδηλώθηκαν με το πρώτο όλες αυτές οι αμαρτίες του κοινοβουλευτισμού. [...] Μέσα στα Σοβιέτ οι κύριοι «σοσιαλιστές» υπουργοί ξεγελούν τους ευκολόπιστους μουζίκους με παχιά λόγια και ψηφίσμα­τα. Μέσα στην κυβέρνηση συνεχίζεται μια ατελείωτη καντρίλια με σκοπό, από τη μια μεριά, να θρονιάζουν εκ περιτροπής «γύρω στην πίττα» με τις προσοδοφόρες και τιμητικές θεσούλες όσο το δυνατό περισσότερους εσέρους και μενσεβίκους, κι από την άλλη, «να περισπούν την προσοχή» του λαού. Ενώ μέσα στα γραφεία και στα επιτελεία «διεξάγουν» την «κρατική» δουλειά!
Τα διδάγματα που αντλεί ο Λένιν από την εργασία του Μαρξ πάνω στην Παρισινή Κομμούνα, αυτά που τού επιτρέπουν να αποσπάσει ξεκάθαρα την αρχή της αιρετής εκπροσώπησης (αρχή που εφαρμόστηκε φυσικά στα Σοβιέτ) από τον κοινοβουλευτισμό (τον οποίο η αστική τάξη επιθυμεί πάσει θυσία να ταυτίζουμε και να συγχέουμε με την αιρετή εκπροσώπηση ως τέτοια) είναι δύο:

 α) υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα σε "αιρετά όργανα" τύπου Κομμούνας --ανακλητά ανά πάσα στιγμή και μισθωμένα με μισθούς που δεν θα υπερβαίνουν τον μισθό του εργάτη (ο Λένιν είναι εξαιρετικά αυστηρός στο θέμα αυτό, φτάνοντας στο σημείο να καθορίσει, στο ίδιο το Κράτος και Επανάσταση, το ακριβές ποσό αποζημίωσης --6.000 ρούβλια ετησίως-- για τους αιρετούς εκπροσώπους στη βάση της αναπροσαρμογής βάσει συναλλαγματικών ισοτιμιών ακριβώς των ίδιων μισθών που έδινε η Κομμούνα του 1871)-- και στα οικονομικά κίνητρα των μελών του αστικού κοινοβουλίου, για τα οποία η διαφθορά, η υπενοικίαση της κοινοβουλευτικής οντότητας στο κεφάλαιο, είναι συνώνυμη με την κοινοβουλευτική εργασία.
β) Η "κοινοβουλευτική εργασία" δεν συνίσταται τόσο στην εκπροσώπηση, ούτε καν στην εκπροσώπηση των ταξικών συμφερόντων της άρχουσας τάξης, όσο στην απόσπαση της λαϊκής προσοχής από τους πραγματικούς μηχανισμούς αποφάσεων, τις "Διευθύνσεις, τα γραφεία, τα επιτελεία." Με άλλα λόγια, το κοινοβούλιο είναι πολύ λιγότερο θεσμός εκπροσώπησης και πολύ περισσότερο θεσμός αναπαράστασης, με την θεατρική έννοια, του θεάματος της δημοκρατίας, ή της δημοκρατίας ως θεάματος -- αναπαράστασης τέτοιας ώστε το περιεχόμενό της να έχει πολύ λιγότερη σημασία από αυτό που το περιεχόμενο αποκρύπτει: την εργασία που συντελείται αόρατα, στα "παρασκήνια" του θεάματος, την εργασία που δεν ανα-παρίσταται στην "φλυαρία" με την οποία είναι επιφορτισμένο το κοινοβούλιο. Η αστική βουλή, δηλαδή ο αστικός θεσμός του κοινοβουλίου ως ταυτόσημου με την αιρετή δημοκρατία, αυτό λέει ο Λένιν, είναι ένα θέατρο όπου το πραγματικό έργο παίζεται στο παρασκήνιο και τις κουϊντες και όπου η θέαση είναι παραπλάνηση.

Αλλαγή σκηνικού (με όλες τις θεατρικές συνδηλώσεις του όρου): Η απεργία της ΠΑΣΥΔΥ στην Κύπρο απειλεί την τεχνική υποστήριξη του κοινοβουλευτικού θεάτρου, της κοινοβουλευτικής παράστασης: δεν υπάρχουν φώτα στη σκηνή, οι εγκαταστάσεις ήχου δεν λειτουργούν. Το θέατρο της δημοκρατίας, αυτή η εντελώς διαστροφική επανάγνωση της σχέσης δημοκρατίας και θεάτρου στην αρχαιότητα, δεν μπορεί να ανεβάσει σωστά την παράσταση.

Οι ηθοποιοί είναι εξοργισμένοι. Και πάνω στην οργή τους κάνουν αυτό που ξέρουν να κάνουν καλύτερα: φλυαρούν. Και φλυαρούν περί "ιερότητας" συγκεκριμένα:

Ομήρου (θιασάρχης): ναι, η απεργία είναι "ιερή" (και τι ακριβώς σημαίνει αυτό;) αλλά η ιερότητα αυτή έχει προϋποθέσεις (σε κατάφωρη αντίθεση με κάθε έννοια ιερότητας, δηλαδή). Και η προϋπόθεση της ιερότητας της απεργίας είναι η κένωσή της από βία, από εξαναγκασμό, και δη από τον εξαναγκασμό του θεάτρου να παύσει τις παραστάσεις του, μιας και το θέατρο υποδύεται κάτι εξίσου "ιερό", την "λαϊκή κυριαρχία", που για κάποιο ανεξήγητο λόγο δεν ενσαρκώνει, με τον πιο εύγλωττο και δραματικό τρόπο μάλιστα, η ίδια η απεργία.

Μητσόπουλος (ΔΗΣΥ, χορός): Σεβόμαστε το ιερό δικαίωμα της απεργίας, αλλά χωρίς απεργία, διότι "η Βουλή και η δημοκρατία δεν απειλείται και δεν φιμώνεται" (αλλά μόνο απειλεί και φιμώνει).

Κυπριανού (ΑΚΕΛ, χορός): Σεβόμαστε και υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα της απεργίας, αλλά αν βρω ποιος πούστης έκλεισε τα μικρόφωνα, τον γάμησα. Ιερή μεν η απεργία, ιεροτέρα δε η αφεντομουτσουνάρα μας, γιατί εδώ να 'ουμ είμαστε ο "ναός" της δημοκρατίας.

Παπαδόπουλος (ΔΗΚΟ, χορός): Ααααα, ιερή είπαμε η απεργία, ιερότεροι όμως εμείς.

Βαρνάβα (ΕΔΕΚ, χορός): Ιερή λέμε η απεργία! Αλλά...κλπ, κλπ.

Συλλούρης (ΕΥΡΩΚΟ, αθεράπευτα καραγκιόζης, comic relief της παράστασης): Το ΑΚΕΛ φταίει!

Περδίκης (Οικολόγοι, χορός): Ω, ιερή απεργία, διατί βεβηλώνεις τη Βουλή;

Υπό συνθήκες μαζικής πίεσης απ' τα κάτω, λοιπόν (ναι, ναι, απ' τη "δημοκρατία"!), το κοινοβούλιο αποκαλύπτει την μυστική του φόρμουλα, αυτήν που πρέπει να βοηθήσουμε το Κράτος και Επανάσταση να συμπληρώσει: είναι ένα θέατρο με σκηνικά ναού, όπου οι ηθοποιοί υποκρίνονται τους ιεροφάντες, που έχοντας καταναλώσει, κατά το αρχαίο έθιμο, αρκετά παραισθησιογόνα, αφενός φαντάζονται τα πάντα ιερά (εκτοπίζοντας την πηγή της "ιερότητας" στην άχραντη σφαίρα κάποιας άχρονης και προαιώνιας πηγής που λέγεται "λαϊκή βούληση") και αφετέρου ιεραρχούν ιερότητες και κατά συνέπεια βεβηλώσεις με την θλιβερά ηλίθια εκείνη φόρμουλα που μαθαίναμε στο δημοτικό για την ελευθερία: "εκεί που αρχίζει η ιερότητα του ενός...τελειώνει η ιερότητα του άλλου."

Πριν πολλά χρόνια, ο ποιητής Μίλτος Σαχτούρης περιέγραψε τα χτεσινά τραγελαφικά τεκμήρια κοινοβουλευτικού κρετινισμού με εννέα μόνο λέξεις, και είναι με αυτές που θα προτιμούσα να κλείσω τη δική μου φλυαρία:

"Αυτό δεν το 'χαμε προβλέψει, ούρλιαξε πανικόβλητος ο θεατρίνος."

16 σχόλια:

  1. Ξέχασε πολύ νωρίς τα πολιτικά πραξικοπήματα στο κοινοβούλιο υπέρ της παραίτησής του ο Δημήτρης.

    Ελπίζω να μην ξέχασε μαζί μ΄αυτό πως οι εργαζόμενοι δεν τρέφονται από τη μνήμη τους αλλά από τους μισθούς τους.

    Η κατάσταση στη ΠΕΟ πληροφορούμαι, είναι ήδη εκρηκτική.

    Θα δούμε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Στο Μαρί, το ΑΚΕΛ χτυπήθηκε απ' τα δεξιά. Το υπερασπιστήκαμε. Τώρα εκτίθεται πάρα πολύ άσχημα από αριστερή και ταξική οπτική. Δεν θα το υπερασπιστώ. Η ΠΕΟ πρέπει να πάρει τις αποφάσεις της τάχιστα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Πρέπει να ληφθεί υπόψιν πως η ΠΕΟ βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία με τις υπόλοιπες συνδικαλιστικές οργανώσεις (ΣΕΚ,ΠΑΣΥΔΥ) και πως όλες οι κινήσεις, στάσεις, απεργίες γίνονται μετά από ομόφωνη συνεννόηση. Δεν υπάρχει προς το παρόν διαφαινόμενη τάση για διάσπαση της Πανσυνδικαλιστικής κίνησης.

    Σαφέστατα υπερασπιστήκαμε το ΑΚΕΛ στο Μαρί. Γιατί το ΑΚΕΛ είναι ο επίσημος "κληρονόμος" του Κ.Κ.Κ και της ΠΣΕ-ΠΕΟ. Για κανένα άλλο λόγο.

    Εμείς είμαστε συνεπείς. Θα δούμε πόσο συνεπές θα είναι τώρα το κόμμα. Τα μέλη της ΠΕΟ πάντως δεν φαίνεται να συναινούν σε μια αμαχητί ήττα.

    Περιμένω με ανυπομονησία και το επόμενο τεύχος της Κομμουνιστικής Επιθεώρησης για τη 13η διεθνή συνάντηση των Κ.Κ στην οποία την Κύπρο αντιπροσώπευσε το ΑΚΕΛ...

    το τοπίο του παραλόγου...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. @gregoris: ΟΚ, ευχαριστώ
    @disdaimona: Η Κύπρος αρχίζει τον κύκλο της κρίσης με το σωστό βήμα, δηλαδή την πρόταξη του συνδικαλιστικού κινήματος και της ευθείας αντιπαράθεσης με τον κοινοβουλευτικό μηχανισμό. Αποφεύχθηκε η άσκοπη σπατάλη ενέργειας της αριστεράς σε διακοσμητικού χαρακτήρα μεταμοντερνιές. Αυτό είναι θετικό. Για ΑΚΕΛ/ΠΕΟ: Ήρθε η ώρα για επανάληψη με αντιστροφή: Το κίνημα έφτιαξε το κόμμα (και όχι το κόμμα το κίνημα), το γαϊδούρι κινεί το κάρο (και όχι το κάρο το γαϊδούρι), και αν το γαϊδούρι τη σκαπουλάρει το κάρο μένει εκεί που είναι να σαπίζει.

    Η σοσιαλδημοκρατική απάτη τέλειωσε σε όλη την Ευρώπη. (Κομμουνιστικός) σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα, τα χουμε ξαναπεί πριν καιρό για την ελληνική περίπτωση, το ίδιο ισχύει παντού στην Ευρώπη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Να μην ξεχάσω να δώσω και την εύφημο μνεία μου (όρσε πέντε) στον "προοδευτικό" Πολίτη, που έδωσε στο ρεπορτάζ του ΡΕΣΙΤΑΛ ανοιχτής υποτέλειας στον καπιταλοκοινοβουλευτισμό από όπου κι αν προέρχεται, φτάνει να είναι καπιταλοκοινοβουλευτισμός.

    Καλά σας ξεβράκωσε όλους η ΠΑΣΥΔΥ, νεοφιλελέδες με προβιές ή άνευ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ναι συμφωνώ, εξακολουθεί να υπάρχει ένας ρεαλισμός στη στάση των συντεχνιών χωρίς άσκοπες θεωρητικού/διακοσμητικού τύπου καθυστερήσεις, παρόλο πως δέχονται ανελέητες πιέσεις από το πολιτικό κατεστημένο.

    "Ήρθε η ώρα για επανάληψη με αντιστροφή" - ο εφιάλτης της σοσιαλδημοκρατίας! Τρομακτικά δύσκολος αγώνας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ερώτηση προς αναγνώστες:

    Όπως ίσως γνωρίζετε, το ελληνικό τμήμα του marxists.org διαθέτει μόνο τα τρία από τα έξι κεφάλαια του Κράτος και επανάσταση του Λένιν σε μετάφραση: http://www.marxists.org/ellinika/archive/lenin/works/1917/staterev/index.htm

    Ξέρετε αν εκτός της έντυπης μετάφρασης των Απάντων κυκλοφορεί στο διαδίκτυο μετάφραση των άλλων τριών κεφαλαίων;

    Αυτό που ουσιαστικά ρωτάω είναι: αξίζει τον κόπο να τα μεταφράσω και να τα ανεβάσω ηλεκτρονικά ή είναι ήδη διαθέσιμα σε ηλεκτρονικό φορμά;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Υπάρχει εδώ το Κράτος και Επανάσταση

    http://www.archive.org/download/lenin32/Lenin_kratosEpanastasi.pdf

    via aformi.gr

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. @Smirnoff: Οκ, δεν χρειάζεται συνεπώς εκ νέου μετάφραση. Αναρωτιέμαι αν μπορώ να μεταφέρω το κείμενο από το pdf στο ιστολόγιο. Θα το δω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Αντώνη, συμφωνώ με την ανάλυσή σου. Τα διλήμματα των εν Κύπρω κομμουνιστών είναι τεράστια. Ειλικρινά δεν θα ήθελα να ήμουν στη θέση σας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Για μένα δεν υπάρχει κανένα δίλημμα. Η ΠΑΣΥΔΥ θεωρητικά ελέγχεται από το ΔΗΣΥ. Πρακτικά, και υπό το κράτος της πίεσης των συνθηκών, σήκωσε μπαϊράκι, διότι και ο δεξιός, όταν είναι μισθωτός, έχει τσέπη και καταλαβαίνει το χέρι που μπαίνει μέσα ποιου είναι και ποιον εξυπηρετεί. Έχω ιδεολογικό και πολιτικό καθήκον να την στηρίξω και να ενθαρρύνω την ΠΕΟ, την εργατική ομοσπονδία να βγει μπροστά και να στηρίξει μια πανσυνδικαλιστική αγωνιστική ενότητα. Και να πάρει ο διάολος το κοινοβούλιο της τραπεζικής υποτέλειας και τις δημοτικές που εν μέσω "συναίνεσης για λιτότητα" για τον μισθωτό και τον εργαζόμενο σπαταλά το χρήμα άπλετα σε προεκλογικές παράτες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Όποιος έχει διαβάσει το Κράτος και επανάσταση ξέρει άλλωστε ότι αποτελεί, μεταξύ άλλων, μια παρέμβαση που κάνει φύλο και φτερό την σοσιαλδημοκρατία για την αποκήρυξη και ψευδο-επιστημονική καταστολή του πυρήνα εκείνου του αναρχισμού (κριτική του κοινοβουλευτισμού και του κράτους) χωρίς τον οποίο ΔΕΝ ΝΟΕΙΤΑΙ επαναστατικός μαρξισμός.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. @Αντώνης 10:57 μ.μ.

    Προφανώς έχεις δίκιο. Όταν αναφέρθηκα σε διλήμματα δεν εννοούσα τη στήριξη της εν λόγω απεργίας. Η στήριξη πρέπει να είναι δεδομένη, έτσι ακριβώς όπως το γράφεις.

    Εννοούσα κυρίως το γεγονός ότι η διακυβέρνηση ΑΚΕΛ έχει σημαδευτεί από ορυμαγδό νεοφιλελεύθερων μέτρων. Δεν περίμενε κανείς με Πρόεδρο από το ΑΚΕΛ ότι θα ξεκινούσε ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός. Αλλες είναι οι προτεραιότητες του κόμματος, κάτι που κατά καιρούς έχει δικαιολογηθεί (θεωρητικοποιηθεί, αν θέλεις) από την κατοχή και τη διχοτόμηση (σαφώς όταν η χώρα σου είναι μοιρασμένη και υπάρχουν κυανόκρανοι, αλλιώς πολιτεύεσαι). Από αυτό το σημείο όμως, μέχρι τα μέτρα λιτότητας που αποφασίζονται, υπάρχει μια ορισμένη απόσταση.

    Από την άλλη μεριά όμως, εξ' όσων γνωρίζω δεν υπάρχει στην Κύπρο, αριστερά εκτός ΑΚΕΛ. Να λοιπόν το δίλημμα.

    Όντας απλός παρατηρητής των εξελίξεων (καθότι μη Κύπριος) ίσως να κάνω λάθος σε ορισμένες από τις παραπάνω εκτιμήσεις. Αν ναι, περιμένω να μού γίνουν οι αντίστοιχες "διορθώσεις".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Έλλογες οι παρατηρήσεις σου. Και βέβαια το ότι δεν υπάρχει αριστερά εκτός ΑΚΕΛ το έχω πει και εγώ επανελειμμένα μετά την έκρηξη στο Μαρί, υπερασπίζοντας το κόμμα απ' τις θεωρητικά "εξ ευωνύμων" κριτικές.

    Όμως τότε το ΑΚΕΛ δεν είχε ακόμα ρητά συνασπιστεί με την φιλελεύθερη δεξιά και την φιλελεύθερη αριστερά στην ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ αποκήρυξη της απεργίας. Για όσους ζουν στην Κύπρο, η εντυπωσιακή σύγκλιση των εφημερίδων "Πολίτης" (αριστεροφιλελεύθερο ΔΗΣΥ, "Φιλελεύθερος" (κεντροδεξιό ΔΗΣΥ) και "Χαραυγή" (ΑΚΕΛ) υπέρ των βωμών και εστιών των "θεσμών" της δημοκρατίας --τη στιγμή που οι δυο πρώτοι έκαναν εκστρατεία ανατροπής του προέδρου για μήνες απ' τον Ιούλη και μετά-- τα λέει όλα για το νέο πνεύμα "σύμπνοιας" (βλ. κοινοβουλευτικού ξεπουλήματος των εργαζομένων.

    "Κράτος και κόμματα φέρονται αποφασισμένοι να διεξαχθούν οι εκλογές κανονικά" γράφει η σημερινή Καθημερινή Κύπρου: Κράτος και κόμμα. Πόσο πιο καθαρά να εγγραφεί η αντίφαση ανάμεσα στην εργατική βάση του ΑΚΕΛ και την συστημική του λειτουργία αυτή τη στιγμή;

    Τα υπόλοιπα είναι απλά επακόλουθα της κριτικής της αλλοτρίωσης: δεν έφτιαξε το κόμμα τον εργαζόμενο λαό αλλά ο εργαζόμενος λαός το κόμμα. Δεν θα υπαγορεύσει τι θα πει στην πράξη "αριστερά" το κόμμα στον εργαζόμενο λαό λοιπόν, αλλά ο εργαζόμενος λαός στο κόμμα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. *και "Χαραυγή" (ΑΚΕΛ)=εκ παραδρομής. Εννοώ "Γνώμη" (ΑΚΕΛ).

    ΑπάντησηΔιαγραφή