Πέμπτη, 22 Δεκεμβρίου 2011

Λογοτεχνικό και ψυχαναλυτικό (;) ιντερλούδιο

Στο πασίγνωστο Τζέιν Έιρ της Σαρλότ Μπροντέ περιγράφεται η σχέση μεταξύ δυο κοριτσιών που γνωρίζονται στο οικοτροφείο για ορφανά ή αζήτητα παιδιά του Λόουγουντ. Από τη μία είναι η πρωταγωνίστρια, η Τζέιν, επαναστάτρια, με τάσεις για βίαιη ανταπόκριση στην αδικία, ένα νεαρό τέρας κατά τα λεγόμενα της οικογένειας Ριντ που τη μεγάλωσε· από την άλλη, η Χέλεν Μπερνς, υπόδειγμα χριστιανικής ταπεινοφροσύνης και υπομονής, πνεύματος συγχώρεσης και ανοχής. Η Τζέιν και η Χέλεν διαφωνούν ως προς το πώς πρέπει να αντιδράς στην βία της εξουσίας επάνω σου: για την Χέλεν, πρέπει απλώς να γυρνάς το άλλο μάγουλο, διότι δεν είσαι εξουσιοδοτημένος απ' το Θεό να τιμωρήσεις το άδικο αλλά τυγχάνεις ο ίδιος αμαρτωλός· για την Τζέιν, η στάση αυτή απλά προάγει το άδικο και κάνει το κακό χειρότερο.

Συζητάμε για αυτή την διαφορά ηθικής στάσης με τα παιδιά, για την σύνδεση της στάσης της Τζέιν με τον επαναστατικό λόγο της αντιτυραννίας και της εξέγερσης του δούλου, για τις αναφορές της Μπροντέ στη γαλλική επανάσταση, για τις αμφιθυμίες αυτών των αναφορών, για την χριστιανική ρητορική του μάρτυρα που επιστρατεύεται αντιπαραθετικά στην περίπτωση της Χέλεν. Και αφού ολοκληρώνουμε αυτή τη συζήτηση, και με δεδομένο ότι έχω ήδη παραπέμψει στο λογοπαίγνιο μεταξύ του επιθέτου της Τζέιν και της λέξης "ire" (οργή, θυμός), αλλά και "fire" (στοιχείο με το οποίο ο χαρακτήρας της συνδέεται ξανά και ξανά), ρωτώ το εξής: γιατί η Χέλεν, αυτή η ενσάρκωση της αποκήρυξης του πάθους, της αυτοταπείνωσης της σάρκας και της περιφρόνησης για τα πάθη της, ονομάζεται "Burns" (= "εγκαύματα" σαν ουσιαστικό, "φλέγεται" ως ρήμα); Και ξαναθέτω το ερώτημα με διαφορετικά λόγια: What is it that burns (in) Helen Burns?

Μιλάμε, κατά συνέπεια, για τον απροκάλυπτα ηδονικό τρόπο με τον οποίο η Χέλεν μιλά για την προοπτική του θανάτου, για το ορμέμφυτο θανάτου που την κατακυριαρχεί. Μιλάμε για την βαθιά άρνηση της ζωής, το μίσος για τη ζωή που κρύβει, όχι και τόσο καλά, το χριστιανικό της ήθος. Μιλάμε για την βία στραμμένη στον εαυτό, τη μαζοχιστική βία που κρύβεται στην εξύμνηση της παθητικής αποδοχής της βίας, και μιλάμε για την jouissance της Χέλεν και το σύμπτωμα που μάς την αποκαλύπτει: ότι δεν κάνει ποτέ το παραμικρό, αν και αυτά που καλείται να κάνει είναι πολύ απλά πράγματα, για να αποφύγει την τιμωρία που ξέρει ότι θα έλθει· ότι, όπως ομολογεί συντετριμμένη μετά από ένα καλό session δημόσιου εξευτελισμού, ήθελε να συμμαζέψει τα πράγματά της για να μην την τιμωρήσει η κυρία Σκάτσερντ αλλά "ξέχασε".

Τα ξανασκέφτομαι σήμερα, πρωί-πρωί, καθώς προσπαθώ να εξηγήσω στον εαυτό μου το εξής δυσνόητο: γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι που δεν έχουν άμεσο συμφέρον απ' την εξουσία, που από πολλές απόψεις είναι θύματα της εξουσίας, επενδύουν φαντασιακά στην εξουσία, στον λόγο της εξουσίας, και είναι έτοιμοι να επενδύσουν τόσο ολοκληρωτικά, τόσο παθιασμένα σ' αυτόν τον λόγο, ώστε να παρουσιάζουν στον εαυτό τους αυτούς που δεν έχουν εξουσία ως εξουσιαστική απειλή και την πραγματική εξουσία ως απλώς "φύση", "κατάσταση πραγμάτων", στην χειρότερη "ατυχείς περιστάσεις"; Πώς γίνεται ένας άνθρωπος που βλέπει και ανέχεται (ποιος ξέρει με τι ψυχικό κόστος) την πείνα και την εξαθλίωση δίπλα του να θυμηθεί να εξανίσταται και να εξεγείρεται (στα λόγια φυσικά) μόνο όταν κάποιος εκτοπίσει αυτή την πραγματικότητα κάπου αλλού, σε μια φαντασιακή εκδοχή του τι θα συμβεί στη δική του χώρα αν μια ανίσχυρη, ιστορικά ηττημένη και περιθωριοποιημένη επί δεκαετίες μειονότητα καταλάβει την εξουσία; Ποια είναι η πηγή της απόλαυσης του καθ' έξιν ιστορικά αλλοίθωρου; Τι είναι αυτό που καίει αυτόν που σκέφτεται και διαμορφώνει σκέψη υπό τον διαρκή φόβο της εξουσίας αλλά βλέπει τον εαυτό του ως αντιεξουσιαστή;

Μού φαίνεται πολύ δύσκολη η απάντηση. Στον γνωστό πρόλογό του για το Αντι-Οιδίπους των Ντελέζ-Γκαταρί, ο Φουκώ έκανε λόγο για τον "φασισμό μέσα μας", αλλά όλα αυτά τα θεωρητικά σχήματα που γεννήθηκαν απ' την εμπειρία της ναζιστικής Γερμανίας μού φαίνονται μπανάλ: τι με βοηθά να καταλάβω μια τέτοια φόρμουλα για μια κατάσταση όπου η ανοχή και η συνενοχή με τον εξουσιαστικό λόγο δεν δίνει καμία άμεση φαντασιακή ικανοποίηση ισχύος, αλλά αντίθετα, γίνεται στο όνομα μιας αντίστασης στον εξουσιαστικό λόγο; Τι με βοηθά "ο φασισμός μέσα μας" να καταλάβω για μια κοινωνία που εκφασίζεται καθημερινά στο όνομα του υψώματος του "αναστήματός της" στον "ολοκληρωτισμό"; Η ψυχική διαστροφή σήμερα είναι γεωμετρικά πολυπλοκότερη από αυτή της δεκαετίας του '30: σήμερα μόνο οι αδαείς (δηλαδή, σε τελική ανάλυση, οι λιγότερο επικίνδυνοι) είναι ευθέως ρατσιστές ή φασίστες. Οι πιο βαθιά διεστραμμένοι κάνουν, αντίθετα, διαρκώς λόγο για "δημοκρατία", "διάλογο", "ανοιχτότητα", "αντιδογματισμό" και τα τοιαύτα, περιοριζόμενοι, στα κρίσιμα σημεία --εκεί δηλαδή που διαφαίνεται κάποια απειλή στο στάτους κβο, οσοδήποτε μικρή κι ανίσχυρη--, να πετάξουν ένα "αλλά" (αλλά πρέπει έλλογα να παραδεχτούμε ότι οι μετανάστες παρουσιάζουν προβλήματα ως προς την αφομοιωσιμότητά τους, αλλά οι τεκμηριωμένες από την ίδια την τηλεοπτική εικόνα των κυρίαρχων μήντια φρικαλεότητες των ιμπεριαλιστών και των αντικαθεστωτικών στη Λιβύη δεν πρέπει να μας απασχολούν εφόσον ο δικτάτορας έπεσε, αλλά δεν μιλάμε ποτέ για εργάτες και βρίσκουμε πιο ενδιαφέρουσα τη συζήτηση για τον πλανήτη ΧΥΖ στον γαλαξία Θ, αλλά η έξοδος απ' το ευρώ θα μας οδηγήσει στα σπήλαια, στην φυσική κατάσταση του Χομπς, κλπ, κλπ).

Φωνάζεις και φωνάζεις ότι η "αντίσταση στον ολοκληρωτισμό" είναι κάτι που ο άνθρωπος οφείλει να κάνει στο παρόν και στις συνθήκες που ο ίδιος ζει· ότι είναι κούφια και υποκριτική η αποκήρυξή του μόνο όταν έχει να κάνει με κάποιον άλλον, κάπου αλλού· ότι αυτό δεν είναι αντίσταση, αλλά νομιμοποίηση, εκλογίκευση, αποδοχή. Εις μάτην: η απόλαυση είναι απόλαυση, και ο ιδεολογικά διεστραμμένος απολαμβάνει. Απολαμβάνει την φαντασιακή εικόνα του ως κυνηγημένου αντιφρονούντα όταν γνωρίζει ότι --όπως όλοι μας-- ανέχεται, συναινεί, αποδέχεται, συμπράττει· απολαμβάνει το ηθικό πλεόνασμα που του προσφέρει η ίδια η εξουσία· απολαμβάνει την συμπαιγνία με κάτι που νιώθει ότι δεν μπορεί να ηττηθεί γιατί υποκρίνεται πως δεν διεκδικεί τίποτα, πως είναι απλώς "αυθόρμητη γνώμη"· απολαμβάνει το ίδιο του το μόνιμο αλλοιθώρισμα, την καταστατική του βλακεία, την ηλιθιότητα του παρηκμασμένου αστού ως τέτοια, ως ιστορική κατάκτηση, ως κάτι προτιμότερο απ' την ανασφάλεια και την αγωνία του ανθρώπου που ξέρει ενσυνείδητα ότι δεν ξέρει τι τον βρήκε, δεν ξέρει πώς να βγει απ' τον λαβύρινθο της ιστορίας ή πώς να ξαναπιάσει το νήμα της ζωής του· απολαμβάνει την ηθική του καταβαράθρωση και καταβύθιση, την οποία επιδεικνύει με το μπρίο παιδεραστή πάστορα που κάνει κηρύγματα περί σεξουαλικής αποχής· απολαμβάνει τις δανεικές του φαντασιώσεις ως κάποιου είδους μοναχικού, αυτοφυούς, μοναδικού και ανεπανάληπτου μετα-κριτή, ενός Εμίλ Σιοράν τσέπης που ίπταται αλώβητος πάνω απ' την ιστορία, αντλώντας σοφά μαθήματα προορισμένα για λίγους και εκλεκτούς.

Μ' αυτό το τερατώδες πλάσμα που λέγεται "μορφωμένος άνθρωπος της ύστερης νεωτερικότητας" δεν ξέρω πώς να τα βγάλω πέρα. Φοβάμαι πως φέρνει την ίδια την ψυχανάλυση --την οποία γνωρίζει να χειρίζεται, πάντα προς όφελος του ναρκισισμού του-- στα ιστορικά της όρια. Νιώθω πολύ απλός, σχεδόν πρωτόγονος, απέναντί του.

18 σχόλια:

  1. "...Πέρα από το φροϋδικό υποκείμενο που δομείται από τη ασυνείδητη σχέση με την επιθυμία –εκεί έγκειται η ακριβής πραγματικότητα της λεγόμενης «νεύρωσης»–, ο Λακάν δίνει έμφαση στο υποκείμενο που καθορίζεται από τη σχέση του με την απόλαυση.[1] Διότι η επιθυμία ριζώνει στη φαντασίωση, δηλαδή στο ενδόμυχο σενάριο που την υποστηρίζει και προσκομίζει απόλαυση. Ε, λοιπόν, δεν υπάρχει «κανονική» φαντασίωση. Η φαντασίωση είναι πάντα διεστραμμένη. Δεν ευχαριστεί, αλλά ικανοποιεί. Αυτό σημαίνει πως επιφέρει μια ασυνείδητη ικανοποίηση που αντιτίθεται στη συνειδητή βούληση του καθενός για ευχαρίστηση. Από εκεί πηγάζουν η οδύνη και το αδιέξοδο του υποκειμένου. Η ασυνείδητη απόλαυσή του το κρατάει όμηρο. Το να κάνει κανείς ψυχανάλυση συνίσταται στο να αποκτήσει ο ίδιος την εμπειρία του εύρους αυτής της ανωμαλίας, που βρίσκεται βαθιά στην καρδιά του ανθρώπινου είδους. Ο αναλυόμενος οδηγείται στην υπέρβασή της, δηλαδή στον αποχωρισμό της, ώστε να μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε μια βιώσιμη σχέση με την επιθυμία και την απόλαυση.

    Εδώ αναδεικνύονται οι πολιτικές επιπτώσεις της ψυχανάλυσης με την λακανική ταυτότητά της. Αφορούν ιδιαίτερα τον αιώνα που σημαδεύει η λήξη των μεγάλων ουτοπιών της αλλαγής του κόσμου. Ο Λακάν τονίζει πως ο ψυχαναλυτικός λόγος δεν μετέχει του επαναστατικού λόγου. Αντίθετα, είναι κατά βάση ανατρεπτικός. Η επανάσταση, ειρωνεύεται ο Λακάν, σημαίνει κατ’ ουσίαν επιστροφή στο σημείο αφετηρίας, περιστροφή γύρω από ένα κεντρικό σημείο που είναι το σημείο ενός αδύνατου, του αδύνατου της απόλαυσης. Από τη φύση της, η απόλαυση είναι αδύνατη. Δεν είναι ποτέ κατάλληλη, ούτε τέλεια ούτε οριστική. Αποτυγχάνει πάντα. Επομένως, ο σκοπός της πολιτικής δεν νοείται ως επίλυση αυτής της ουσιώδους μιζέριας της ανθρώπινης κατάστασης. Διότι, παραδόξως, αυτή η μιζέρια είναι συνάμα συνώνυμο ζωής. Μπορεί μεν να αντιμετωπίζεται τρόπον τινά εντός κοινωνίας αλλά ουσιαστικά αποτελεί ζήτημα του καθενός ξεχωριστά. Αυτή η μιζέρια δεν συλλογικοποιείται.

    Συνεπώς, καλό θα ήταν να αποφεύγει κανείς να εγείρει σε απόλυτες νόρμες, σε διαδικασίες καθολικής κανονικοποίησης της απόλαυσης, τις κοινές για όλους λύσεις που πρεσβεύει η δημοκρατική κοινωνία. Η δημοκρατία κυοφορεί εκ φύσεως τα σπέρμα της μισαλλοδοξίας ενάντια σε εκείνο που αδυνατεί να εκδημοκρατιστεί. Η επέκταση του επιστημονικού λόγου, της τεχνοκρατικής εκμετάλλευσής του, οδηγεί, όπως προειδοποιούσε ο Ζακ Λακάν, στοχαστής του 21ου αιώνα, σε διακρίσεις και αποκλεισμούς. Επειδή δεν ανταποκρίνονται στους «δικούς μας», ορισμένοι τρόποι απόλαυσης απομονώνονται, στιγματίζονται και ενίοτε πολεμώνται. Η ψυχανάλυση όμως αρνείται κάθε κανονιστική στάση. Υποστηρίζει το δικαίωμα του καθενός να εξαιρείται από τη νόρμα. απαντώντας με τον δικό του προσωπικό τρόπο στο αδύνατον της απόλαυσης, πληρώνοντας δηλαδή το τίμημα της επιθυμίας και της ατέρμονης επανάληψής της.

    Έτσι, η ψυχανάλυση, ως πρακτική και ως θεωρία, συνάμα παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη, κατά τον Λακάν, με μια ηθική. Απαιτεί να αναλαμβάνει ο καθένας την ευθύνη του ασυνειδήτου του, της ασυνείδητης φαντασίωσης που τον καθορίζει στον τρόπο απόλαυσής του, ο οποίος είναι πάντα διεστραμμένος και παραβιάζει τον φραγμό της αρχής της ευχαρίστησης που προφυλάσσει τα συμφέροντα της ζωής. Το ανθρώπινο ον δεν κατέχεται πάντα από την επιθυμία να ζήσει και η ψυχανάλυση δεν πρεσβεύει τη ζωή ως ιδανικό. Η ηθική της συνίσταται στο να επιτρέψει σε όσους απευθύνονται σε αυτή να δώσουν μια άξια απάντηση στο αδύνατον που εδρεύει στην καρδιά του ανθρώπου και που σχετίζεται με την απόλαυσή του. Όχι για να την αρνηθούν ούτε για να ενδώσουν σε αυτή βυθισμένοι στην αισχρότητα και την οδύνη, αλλά για να καταστήσουν το αδύνατο της απόλαυσης το έρεισμα που υποστηρίζει την ζωή και την κάνει βιώσιμη. Δηλαδή επιθυμητή.

    Ο Ρεζινάλντ Μπλανσέ είναι ψυχαναλυτής, μέλος της Σχολής του Φροϋδικού Αιτίου (Γαλλία) και της Νέας Λακανικής Σχολής"
    enthemata.wordpress.com, 18Σεπτεμβριου,Ο Ζακ Λακάν, ψυχαναλυτής του 21ου αιώνα.
    Εύη Β.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Και συνεχίζω
    Αγαπητέ Leninreloaded
    εξαιρετικά γόνιμο κειμενο. Ωστοσο αν θα λεγαμε ποτέ οτι η ψυχανάλυση έρχεται στα ιστορικά της όρια θα ήταν σαν να υποστηρίζαμε την αντιδραστική θεωρία περι του τέλους της ιστορίας.
    Το ξέρετε πολύ καλά, και αυτό το συμπεραίνω απο προηγούμενα κείμενά σας, οτι η κομμουνιστική κοινωνια που ονειρευόμαστε δεν ειναι τίποτα άλλο απο μια κοινωνία ανθρώπων που έχουν αναλάβει την επιθυμία τους και τον τρόπο απόλαυσής τους. .."Όχι για να την αρνηθούν (την απολαυση) βλέπε χριστιανικά ιδεώδη ούτε για να ενδώσουν σε αυτή βυθισμένοι στην αισχρότητα και την οδύνη βλέπε καπιταλισμός, αλλά για να καταστήσουν το αδύνατο της απόλαυσης το έρεισμα που υποστηρίζει την ζωή και την κάνει βιώσιμη βλέπε κομμουνισμός. Δηλαδή επιθυμητή.
    Μακαρι η μόρφωση να συνεπαγόταν ψυχαναλυτική εμπειρία. Αντίθετα ελάχιστοι νεωτερικοί άνθρωποι έχουν μπεί στην διαδικασία της και πιστέψτε με αυτοί ειναι και γνήσιοι επαναστάτες.
    Με βαθεια εκτίμηση
    Ευη Β

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. "Συνεπώς, καλό θα ήταν να αποφεύγει κανείς να εγείρει σε απόλυτες νόρμες, σε διαδικασίες καθολικής κανονικοποίησης της απόλαυσης, τις κοινές για όλους λύσεις που πρεσβεύει η δημοκρατική κοινωνία. Η δημοκρατία κυοφορεί εκ φύσεως τα σπέρμα της μισαλλοδοξίας ενάντια σε εκείνο που αδυνατεί να εκδημοκρατιστεί. Η επέκταση του επιστημονικού λόγου, της τεχνοκρατικής εκμετάλλευσής του, οδηγεί, όπως προειδοποιούσε ο Ζακ Λακάν, στοχαστής του 21ου αιώνα, σε διακρίσεις και αποκλεισμούς. Επειδή δεν ανταποκρίνονται στους «δικούς μας», ορισμένοι τρόποι απόλαυσης απομονώνονται, στιγματίζονται και ενίοτε πολεμώνται. Η ψυχανάλυση όμως αρνείται κάθε κανονιστική στάση. Υποστηρίζει το δικαίωμα του καθενός να εξαιρείται από τη νόρμα. απαντώντας με τον δικό του προσωπικό τρόπο στο αδύνατον της απόλαυσης, πληρώνοντας δηλαδή το τίμημα της επιθυμίας και της ατέρμονης επανάληψής της."

    Εφόσον η ψυχανάλυση δεν είναι ένας λόγος ο οποίος εξασφαλίζει τις υλικές συνθήκες διαβίωσης του ανθρώπου, τότε το γεγονός ότι υποστηρίζει το δικαίωμά του καθένα στην "εξαίρεση απ' τη νόρμα" είναι κενό γράμμα, ή, δυνητικά, διαστροφή δικαιώματος. Τα βρέφη, για παράδειγμα, που αναφέρονται στην επιστολή του υπουργείου Παιδείας Κύπρου ως κατ' ουσίαν και κατ' ανάγκη τροφοί των γονιών τους έχουν ήδη μια παιδική ηλικία που αποτελεί "εξαίρεση απ' την νόρμα" και που ένας Θεός ξέρει τι θα τους κληροδοτήσει σε ό,τι αφορά μηχανισμούς "απόλαυσης". Το να μένω σε διατυπώσεις όπως του κυρίου Μπλανσέ σε ό,τι αφορά το γεγονός αυτό μου φαίνεται οτιδήποτε εκτός από "γνήσια επαναστατικό", ενώ και η ίδια η φράση "γνήσια επαναστατικό" με απωθεί. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι είναι πραγματικά επαναστατικό εκ των προτέρων, ούτε και να το ονομάζει έτσι από οντολογική άποψη. Γενικά, η οντολογικοποίηση της πολιτικής κρύβει πάρα πολλές παγίδες. Ένα απ' τα ονόματά της είναι Χάιντεγκερ.

    Περί Λακάν και επανάστασης βλ. και Varieties of Lacanian Anti-Utopianism.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Για το δεύτερο σχόλιο: παραμένω, όπως φαίνεται και στο προηγούμενο σχόλιο, ορθόδοξα και βαρετά Μαρξιστής στην επιμονή μου ότι το να "αναλάβεις την επιθυμία" σου είναι πράξη που ανήκει στο "βασίλειο της ελευθερίας", που δεν ανακύπτει αν πρώτα δεν φας τα μούτρα σου στη σφαίρα της "αναγκαιότητας". Οποιαδήποτε θεώρηση ότι η αναγκαιότητα μπορεί απλά να προσπεραστεί χωρίς υλικό μετασχηματισμό, καθαρά μέσα στη σφαίρα της ψυχικής οικονομίας, είναι μαρξιστικά απαράδεκτη.

    Για να το πω απλώς: το "αδύνατο της απόλαυσης" ή, για να θυμηθώ το κείμενο Jameson για Λένιν, "το πάσχειν της ύπαρξης", παραμένει ιδεολογική κατηγορία (κατηγορία ανεξίτηλα στιγματισμένη από την παρείσφρυση του ιδεολογικού) όσο η κοινωνική ύπαρξη συνεχίζει να επικαθορίζεται απ' την αναγκαιότητα και όχι απ' την ελευθερία.

    Τίποτε καινούργιο, αυτά τα ξεκαθάρισε μια και καλή στο δικό μου βιβλίο ο Μαρκούζε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Το κείμενο του Μπλανσέ (όπως και ο ίδος ο Λακαν βέβαια) μπορεί άνετα να στραφεί ενάντια σε εγχειρήματα κοινωνικής χειραφέτησης. Η μετατόπιση από την κοινωνική απελευθέρωση (που είναι αδύνατη) στην ατομική θεραπεία (που είναι η μόνη εφικτή) και από τη συλλογική- κοινωνική ευθύνη στην ατομική ηθική του καθενός να "αναλάβει" την επιθυμία του δεν ειναι παρά η θεωρητικοποίηση του ιδεώδους του φιλελεύθερου ύστερου καπιταλισμού.

    Κρίμα γιατί υπάρχουν και άλλες, σημαντικές προσπάθειες να συνδεθεί η ψυχανάλυση με εγχειρήματα επαναστατικού μετασχηματισμού της κοινωνίας....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. "Η μετατόπιση από την κοινωνική απελευθέρωση (που είναι αδύνατη) στην ατομική θεραπεία (που είναι η μόνη εφικτή) και από τη συλλογική- κοινωνική ευθύνη στην ατομική ηθική του καθενός να "αναλάβει" την επιθυμία του δεν ειναι παρά η θεωρητικοποίηση του ιδεώδους του φιλελεύθερου ύστερου καπιταλισμού."

    Ακριβώς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Η επιστήμη της Λογικής είναι νομίζω πολύ χρήσιμη για αυτή την τάση υποστασιοποίησης της ελευθερίας της επιθυμίας (για την οποία ευθύνεται πολύ και ο Ντελέζ, για τον οποίο τα πάντα είναι επιθυμία, και τίποτε άλλο).

    Από την άλλη, το 68 ήταν από μια σκοπιά ακριβώς η άρνηση και αποκύρηξη αυτής ακριβώς της εγελιανής κριτικής της καθαρής κατάφασης της ελευθερίας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. "Η επιστήμη της Λογικής είναι νομίζω πολύ χρήσιμη για αυτή την τάση υποστασιοποίησης της ελευθερίας της επιθυμίας"

    Αντώνη, θες να γίνεις λίγο πιο συγκεκριμένος σε αυτό το σημείο, γιατί έχω την αίσθηση πως η έννοια της ελευθερίας στον Χέγκελ είναι διαφορετική από τις βιταλιστικές και νεοβιταλσιτικές ερμηνείες τύπου Ντελέζ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Είναι κάθετα διαφορετική, αυτό ακριβώς. Μιλάω συγκεκριμένα για την εξέταση της διαλεκτικής περατότητας και ατέρμονου, και της έννοιας του "ψευδούς ατέρμονου" ως ενός ατέρμονου που δεν περνά μέσα απ' την άρνηση, μέσα απ' την περατότητα. Νομίζω ότι εκεί βρίσκεται μια εντελώς διαφορετική σύλληψη της σχέσης ελευθερίας και αναγκαιότητας ήδη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Κατανοητό.
    Βρίσκω την έννοια της ελευθερίας στο Χέγκελ πολύ πιο παραγωγική (αν και ορισμένες φορές έχει χρησιμοποιηθεί ως απολογητική του υπάρχοντος), από την α-ιστορική και α-κοινωνική πρόσληψη της επιθυμίας σε στοχαστές όπως ο Ντελέζ. Τουλάχιστον η πρώτη τοποθετείται μλεσα στην κοινωνία και την ιστορία και εκλαμβάνεται ως διαδικασία που υποστηρίζεται από την άρνηση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. ...Ποια είναι η πηγή της απόλαυσης του καθ' έξιν ιστορικά αλλοίθωρου; Τι είναι αυτό που καίει αυτόν που σκέφτεται και διαμορφώνει σκέψη υπό τον διαρκή φόβο της εξουσίας αλλά βλέπει τον εαυτό του ως αντιεξουσιαστή;...
    Ουπς ... συγνωμη αγαπητε αλλα προσπαθησα να δωσω μια απαντηση απο την ψυχαναλυτικη πλευρα καθως η ερωτηση αφορα την απολαυση. Δεν νομιζω ποτε ο Μαρξ να ασχοληθηκε με το θεμα της. Ειναι εντυπωσιακο το πως μπορει να γραφετε χθες σε αυτο το εξαιρετικοτατο περι αλτρουισμου "....Όχι λοιπόν, για μένα ο κομμουνισμός δεν είναι θέμα αλτρουϊσμού, εκτός αν στην λατινική ρίζα αυτής της λέξης κάποιος αποκαταστήσει την ιδέα μιας επιθυμίας για συνάντηση με τον εαυτό μας ως άλλο [alter] από τον δεδομένο απ' τις περιστάσεις και τα πράγματα (και ψευδώς ιδωμένο ως "αυτοφυή")· με τον εαυτό μας ως σωτηριολογικά --αν επιτρέπεται η κατάχρηση θρησκευτικών όρων έστω και την ύστατη στιγμή-- αλλοτριωμένο" ...και σημερα να μην το αναγνωριζετε. Πραγματικα απογοητευθηκα. Ο δρομος της χειραφετησης ειναι οντως μακρυς και δυσκολος.
    Παρόλα αυτά καταλαβαίνω τι θέλετε να πείτε στα σχόλια και των δυο. Ναι την ιδια κοινωνία ονειρευόμαστε και ο μόνος τρόπος για να την προσεγγισουμε επι μιας πραγματικής βασης ειναι ο μαρξιστικος, εγω εκει κατέλειξα. Η ψυχαναλυση ειναι μια δαπανηρη ιστορια!αλλα οι στόχοι της θα πραγματοποιηθούν για τον καθένα κατα την γνώμη μου μόνο στην κομμουνιστική κοινωνία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. "Ειναι εντυπωσιακο το πως μπορει να γραφετε χθες σε αυτο το εξαιρετικοτατο περι αλτρουισμου "....Όχι λοιπόν, για μένα ο κομμουνισμός δεν είναι θέμα αλτρουϊσμού, εκτός αν στην λατινική ρίζα αυτής της λέξης κάποιος αποκαταστήσει την ιδέα μιας επιθυμίας για συνάντηση με τον εαυτό μας ως άλλο [alter] από τον δεδομένο απ' τις περιστάσεις και τα πράγματα (και ψευδώς ιδωμένο ως "αυτοφυή")· με τον εαυτό μας ως σωτηριολογικά --αν επιτρέπεται η κατάχρηση θρησκευτικών όρων έστω και την ύστατη στιγμή-- αλλοτριωμένο" ...και σημερα να μην το αναγνωριζετε."

    Μισό λεπτό. Στο ΙΔΙΟ ΑΚΡΙΒΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ, αμέσως προηγούμενη παράγραφος:

    "Και ελπίζει κανείς, όπως ήλπιζε ο Μαρξ των Φιλοσοφικών και Οικονομικών Χειρογράφων, ότι σ' αυτή την απελευθέρωση από, ίσως να βρίσκονται οι σπόροι για μια ελευθερία για, όπου το περιεχόμενο της ελευθερίας να μπορεί να καθοριστεί σε μια διαφορετική βάση, με δεδομένη την ευκταία εκλογίκευση και απάλυνση των πιέσεων της ανάγκης, και ίσως πιο σημαντικά, την απόλυτη εξίσωση όλων στην υλική βάση. Γιατί --έτσι τουλάχιστον νομίζω εγώ-- τότε μόνο θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε τον εαυτό μας ως ατομικότητες, όταν όλα τα υλικά και εξωγενή στοιχεία που μας διαφοροποιούν και μας διαχωρίζουν απ' τους άλλους έχουν εξαλειφθεί, όταν λοιπόν η διαφορετικότητα δεν θα μπορεί πια να αποτελεί μια επιδερμική και επιφανειακή διάσταση, όταν θα κληθούμε να είμαστε κάτι χωρίς να μπορούμε να βρούμε καμία αγκίστρωση, άλλοθι ή παρηγοριά στο ότι υπάρχουν πολλοί άλλοι που δεν είναι, και δεν είχαν την ευκαιρία να είναι, τίποτα."

    Αυτό γιατί δεν το παραθέσατε; Τι διαφορετικό σας είπα σήμερα από ότι λέει εδώ; Σφαίρα της αναγκαιότητας ΠΡΩΤΑ, βασίλειο της ελευθερίας μετά, όταν ΠΡΩΤΑ δεν υπάρχει ΟΥΤΕ ένας που να μην έχει. Το ξαναέγραψα σε μολότωφ περί δικαίου, το ξαναείπα με τα λόγια του Ερνστ Μπλοχ ("Μαύροι Κύκνοι").

    Και εσείς πέφτετε απ' τα σύννεφα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Διευκρινιστικά, σχετικά με εμπειρία της ψυχανάλυσης (εννούμε πρακτική φαντάζομαι): Έχω εμπειρία της ψυχανάλυσης, ναι. Δεν ξέρω αν αυτό έχει κάποια σημασία, βέβαια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Νομίζω ότι , όπως πάντα , μπαίνει το ερώτημα πως μπορούν να γίνουν αντιληπτά τα επιχειρήματα του Άλλου .
    Αυτός ο Άλλος δεν έχει παρά ποσοτική σημασία αν είναι ένας ή πολλοί .
    Ας αποδεχτούμε επιτέλους το αξιωματικό (δηλαδή αναπόδεικτο ) της ύπαρξής μας , ταυτόχρονα με την αντίληψη που έχουμε γι΄αυτήν ότι είναι αντικειμενική .
    Ας δεχτούμε επιπλέον ότι δεν μπορούμε να διαφύγουμε από τον αναγωγικό τρόπο σκέψης .
    Και τέλος ας αναγνωρίσουμε , ότι είμαστε παιδιά ενός κόσμου (του ευρύτερα Ευρωπαϊκού ) που απλά τα τελευταία 500 χρόνια κατέκτησε - κατέστρεψε όλο τον κόσμο παραμένοντας μια μειοψηφική ελίτ.
    Και ας σκύψουμε ταπεινά μπροστά στην ΤΥΧΗ , που πολύ αμφιβάλλω αν αποτελεί την άλλη μορφή της αναγκαιότητας .
    Ο κόσμος θα συνεχίσει να αλλάζει , ΕΓΩ θέλω να αλλάξει και να γίνει πιο δίκαιος για όλους .
    Δεν χρειάζομαι ούτε την ψυχανάλυση , ούτε τα επαναστατικά υποκείμενα , συντρόφους μου , γι αυτό .
    Και ας αποτύχω .... απλά δεν με ενδιαφέρει .

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Η πολιτική δεν αποτελεί παράγωγο της τύχης. Το να αφεθείς στην τύχη σημαίνει να αποποιηθείς την πολιτική. Και αυτό πρακτικά σημαίνει να την αφήσεις στα χέρια αυτών που δεν πιστεύουν στην τύχη, για αυτό και θα καθορίσουν την δική σου τύχη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. φίλε Αντώνη , εκτιμώ από καρδιάς το ανατομικό και βαθύτατα διεισδυτικό σου πνεύμα . Ακόμη περισσότερο εκτιμώ και σέβομαι τις προθέσεις σου .
    Θα είμαι μέτοχος σε κάθε αγώνα που θα πολεμάει το σκατοσύστημα .
    Πρακτικά όμως πιστεύω ότι αυτοί που νομίζουν ότι καθορίζουν τις τύχες του κόσμου , μαζί και τη δική μου , είναι υβριστές και αυτό θα το πληρώσουν κρεμασμένοι από τα έντερά τους .
    Η τύχη ....έχει την φυσική ιδιότητα κάποτε να τελειώνει .
    Δεν αποποιούμαι την πολιτική , απλά πιστεύω ότι για να αλλάξω τον κόσμο , πρέπει να μπορώ να αλλάζω πρώτα το βρακί που φοράω .
    Σου εύχομαι καλές γιορτές !!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Η ψυχική διαστροφή σήμερα είναι γεωμετρικά πολυπλοκότερη από αυτή της δεκαετίας του '30: σήμερα μόνο οι αδαείς (δηλαδή, σε τελική ανάλυση, οι λιγότερο επικίνδυνοι) είναι ευθέως ρατσιστές ή φασίστες.


    διαφωνω

    ΑπάντησηΔιαγραφή